Salek di ser Banga Aştî û Civaka Demokratîk a 27'ê Sibatê a Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan re derbas bû. Di vê salê de, şandeyek ji aliyê Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Partî) ve hatî avakirin li Îmraliyê gelek hevdîtin kirin, komîsyonek li meclisê hat avakirin û şandeyek ji wê komîsyonê jî li Îmraliyê bi Abdullah Ocalan re hevdîtin kir. Rapora ku ji van hemû hevdîtinan derket holê, bi piraniya dengan di komîsyonê de hat qebûlkirin. DEM Partiyê "şerha muxalefetê" danî bin raporê ji ber ku îfadeyên wekî "Tirkiyeya bêteror" û "çareserkirina pirsgirêka terorê" tê de cih girtin.

 

Endamê Lijneya Rêveberiya Navendî ya DEM Partiyê û berdevkê Tevgera Sosyalîst aDemokrasiyê (SDH) Mûsa Pîroglû ku rapora komîsyonê ya li ser çareseriya pirsgirêka Kurd û helwesta ku divê sosyalîst bigirin nirxand, got ku pêvajo bi raporê re ketiye qonaxeke nû. Pîroglû destnîşan kir ku divê tiştên ku di raporê de hatine nivîsandin û yên ku nehatine nivîsandin bi hev re werin nîqaşkirin û got ku rapor di esasê xwe de kurteyek ji perspektîfa klasîk a dewletê ye û got: "Nêrîna redker a dewletê ku bi têgeha 'terorê' ve sînordar e, xwe eşkere dike. Îşaret bi demokratîkbûnê dike, lê tiştekî berbiçav pêşkêş nake. Rapor bi rastî girîng e ji ber ku ew helwesta dewletê di danûstandinan de ji 27'ê Sibatê vir ve jî eşkere dike. Salek e ku tu pêşveçûn çênebûye. Ne girtiyên nexweş hatine berdan, ne gav ji bo girtiyên siyasî hatine avêtin, ne jî gavên ber bi demokratîkbûnê ve hatine avêtin. Berevajî vê, ew ber bi rewşekê ve diçe ku meylên otorîter ên dewletê zêde dibin. Dewlet û hikûmet di dema danûstandinan de nekarîn baweriyê bidin kesî. Mixabin, raporê tu înîsiyatîf pêşkêş nekir ku mirov bi bawerî li pêvajoyê binêrin. Mirov dikarin vê yekê wekî çiya golikê tîne bibînin. Lêbelê, ji aliyekî din ve, tevgera Kurd li kolan û dadgehan parastina pirsgirêka Kurd kir û bedelên giran da. Ji bo rewakirin û naskirina wê têkoşîn da. Di vî warî de, pirsgirêka Kurd dê li Meclisê were nîqaşkirin. Rapor, di vî warî de pir girîng e. Ev ne lutfeke dewletê ye, xweferzkirina têkoşînê ye."

 

'DIVÊ EM XWEDÎ LI PÊVAJOYÊ DERKEVIN'

 

Pîroglû destnîşan kir ku divê meseleya aştiyê civakî bibe û got: "Me pêvajoya di navbera Abdullah Ocalan û dewletê de hiştiye. Ev jî helwesta raya giştî ya li hember raporê ye. Gelek kes xwedî wê têgihîştinê ne ku mesele dê li ser vê maseyê çareser bibe. Ev yek ji sedemên sereke ye ku rapor bi vî rengî derketiye. Ango, li şûna ku bi awayekî çalak mudaxileyî pêvajoyê bikin, qadên têkoşîna civakî, têkoşîna ked û demokrasiyê û tevgera Kurd ew ji bo danûstandinên di navbera dewlet û Abdullah Ocalan de hiştine. Lêbelê, maseyên çareseriyê maseyên ku hêz lê rû bi rû dimînin û li gorî hêza xwe tiştê ku dixwazin digirin. Dema ku em pêvajoyê ji bo danûstandinên di navbera her du aliyan de dihêlin, ev tê vê wateyê ku em di rastiyê de wê ji bo înîsiyatîfa dewletê dihêlin. Abdullah Ocalan hîn jî kesayetiya sereke ye ku herî zêde zextê li ser dewletê dike. Lêbelê, gava ku em pişta wî vala bihêlin, em dibin sedema ku ew bêparastin bibe. Abdullah Ocalanê li ser maseyê qelsmayî, tê wateya qelskirina îmkanên çareserkirina pirsgirêka Kurd. Qelskirina îmkanên çareserkirina pirsgirêka Kurd tê wateya qelskirina îmkanên têkoşîna demokrasiyê li welêt. Berjewendiya me di avakirina avaniyekê de ye ku demokratîkbûn di nav tevna dewletê de bicîh bibe û şert û mercên awarte yên heyî bi dawî bibin. Divê girse bi tevahî di lêgerîna demokrasî û aştiyê de çalak bibin û divê li ser çareseriyê israr bikin. Tenê ev israr dê îhtîmala çareserkirina pirsgirêka Kurd ku dewlet dixwaze bi têgeha 'terorê' ve sînordar bike, di bin banê çareseriyeke demokratîk de biafirîne.

 

'PIRSGIRÊKA KURD, PIRSGIRÊKEKE NETEWEYÎ YE'

 

Pîroglû behsa mijara "mafên bingehîn ên mirovan" kir ku di raporê de hatiye destnîşankirin û got ku meseleya Kurd ne pirsgirêkek e ku di çarçoveya mafên bingehîn ên mirovan de were sînordarkirin. Pîroglû destnîşan kir ku meseleya Kurd bi avaniya dewleta Tirkiyeyê û têkiliya wê bi gelê Kurd re ve girêdayî ye û got: "Meseleya Kurd pirsgirêkeke neteweyî û siyasî ye û divê di warê polîtîk de were çareserkirin. Misogerkirina mafên girîng ên Abdullah Ocalan an jî bicîhanîna daxwazên gelê Kurd bi mijarên çandî an mafên mirovan nayê ravekirin. Ev binnav in. Meseleya bingehîn ev e ku meseleya Kurd pirsgirêkeke neteweyî ye, meseleyeke kolonyal e. Tiştê ku avaniya dewleta Tirk û bandora wê li ser polîtîkayên tepeserkirinê li Tirkiyeyê diyar dike û her wiha xwezaya pirsgirêka Kurd eşkere dike, tunekirina mafên neteweyî yên gelê Kurd e. Desteserkirina destkeftiyên siyasî yên gelê Kurd û înkarkirina statuya wan ji mijara mafên mirovan wêdetir diçe. Ev pirsgirêk bi netewebûna gelê Kurd ve girêdayî ne. Divê em gelê Kurd qebûl bikin û di vegerandina mafên wan ên neteweyî de pêşketinan bikin. Tecrîda li ser Abdullah Ocalan û şert û mercên li Îmraliyê jî ne mijara mafên mirovan e. Bi tevahî meseleya çawaniya şîrovekirina dewlet a meseleya Kurd e û bi mîsyona ku Abdullah Ocalan wekî rêberê siyasî di nav tevgera Kurd de dilîze ve girêdayî ye."

 

MA / Tolga Guney