ANKARA - İran’ın Irak’taki silahlı grupları yeniden yapılandırdığı iddiası uluslararası medyada geniş çapta yer bulurken, Kaani’nin habersiz Bağdat ziyareti, Suriye’de nükleer materyal alarmı ve Hindistan-Çin sınırında gerilim de öne çıktı.

 

Irak’taki İran’a yakın beş yeni silahlı grubun oluşturulduğu iddiası uluslararası medyada tartışma konusu olurken, İran Devrim Muhafızları’na (IRGC) bağlı Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin Bağdat’a gerçekleştirdiği habersiz ziyaret de gündemde öne çıktı. Öte yandan uluslararası basın, Irak’ta silahsızlanma tartışmaları, Suriye’de nükleer materyal gündemi, Hindistan-Çin sınırındaki gerilim ve karşılıklı açıklamaları da öne çıkardı.

 

Irak merkezli Al-Saa Haber Ajansı, gazeteci Falah al-Dhahabi’nin İran’a yakın kaynaklara dayandırdığı açıklamalarını aktardı. Al Dhahabi, İran’a yakın kaynaklara dayandırdığı açıklamalarında İran’ın Irak’ta beş yeni silahlı grubun oluşturduğunu öne sürdü. Haberde, bazı mevcut silahlı grupların siyasi sürece dahil olması ve Irak hükümetinin devlet kontrolü dışındaki silahlı grupları silahsızlandırma yönündeki planının ardından yeni yapıların oluşturulduğu belirtildi. Al-Dhahabi, kendisine aktarılan bilgilere göre bu grupların mevcut silahlı yapılardan bağımsız olacağını belirterek, bölgesel gelişmelerin ve devam eden gerilimle ortaya çıktıklarını söyledi.

 

SİLAHSIZLANMA SÜRECİ GÜNDEMDE

 

Irak merkezli The New Region ise Irak’ta süren “silahsızlandırma” sürecini ve buna ilişkin tartışmaları gündemine aldı. Başbakan sözcüsü Sabah al-Numan’ın ajanslarına yaptığı açıklamalara yer verilirken, al-Numan’ın silahsızlandırmayı öngören yasanın reddedilmesi veya ihlal edilmeye çalışılması halinde devletin bunu kendisine ve ulusal güvenliğe yönelik doğrudan bir tehdit olarak değerlendireceğini ifade ettiği aktarıldı. Haberde ayrıca silahsızlandırmayı öngören girişimin Eylül ayı sonuna kadar tamamlanacağı belirtildi.

 

KAANİ’DEN BAĞDAT’TA TEMASLAR

 

İngiltere’den yayın yapan The New Arab ise IRGC’ye bağlı Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin, gizli bir şekilde Bağdat’ı ziyaret ettiğini yazdı. Kaynaklara dayandırılan habere göre Kaani, Şii Koordinasyon Çerçevesi’nden isimlerle ve silahlı grupların liderleriyle ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdi. Haberde görüşmelerin içeriğine dair de kulis bilgileri verildi. Buna göre Iraklı yetkililer, Irak petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verileceğine dair İran’dan kesin güvenceler talep etti. Bir diğer konu başlığının ise silahsızlandırma süreci olduğuna işaret edildi. Son tarihin 30 Eylül olarak belirlendiği ancak gözle görülür bir ilerleme kaydedilmediği ifade edilen haberde, Kaani’nin, silahlı gruplara Irak güvenlik güçleriyle çatışmaktan kaçınmaları çağrısında bulunduğu ancak silahların teslim edilmesini desteklediğine dair bir mesaj vermediği belirtildi. Aksine Kaani’nin, sürecin ABD baskısından kaynaklandığını savunduğu ve grupların askeri kapasitesinin koruması gerektiğini söylediği yazıldı.

 

SURİYE’DE ‘GİZLİ’ NÜKLEER GERİLİMİ

 

ABD merkezli Axios, ABD yönetiminin Suriye ve İsrail ile yürüttüğü görüşmelerin ardından Suriye’deki gizli bir tesiste bulunan nükleer materyalin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tarafından çıkarılması konusunda anlaşma sağlandığını aktardı. Habere göre İsrailli yetkililer, “Site 99” olarak adlandırılan tesiste Esad rejiminin, 2007’de İsrail tarafından imha edilen El Kibar nükleer reaktör projesinden kalan materyalleri sakladığını belirtti. ABD’li bir yetkiliye göre İsrail ve ABD, bir yılı aşkın süredir “Site 99” konusunda görüşmeler yürütüyor. İsrailli yetkililer, nükleer materyalin tesiste kalmasına izin vermeyeceklerini Trump yönetimine açıkça bildirdi. İsrail’in, materyalin çıkarılmaması veya Suriye’nin materyale erişmeye çalıştığına dair işaretler ortaya çıkması halinde tesisi yeniden bombalamakla tehdit ettiği aktarıldı. Habere göre, birkaç hafta önce tesisi izleyen İsrailli yetkililer, bölgede bazı hareketlilikler tespit etti. Bunun üzerine yeni geçici Suriye hükümetinin daha önce varılan mutabakatlardan geri adım attığından ve nükleer materyale erişmeye çalıştığından şüphelenildiği belirtildi. İsrailli yetkililerin ayrıca Türkiye’nin Suriye geçici hükümetinin nükleer materyale ulaşmasına yardımcı olabileceğinden bile endişe ettiği aktarıldı. Axios’un haberinde, Trump yönetiminin İsrail’den herhangi bir adım atmamasını istediği ve UAEA’yı sürece dahil ettiği kaydedildi. Bunun sonucunda, nükleer materyalin tesisten çıkarılmasını öngören anlaşmanın üç hafta önce UAEA ile Suriye geçici hükümeti arasında imzalandığı belirtildi. Materyalin ise henüz tesisten çıkarılmadığı aktarıldı.

 

LÜBNAN PARLAMENTOSU’NDAN ADIM

 

Lübnan merkezli L’Orient Today ise Lübnan Parlamentosu’nun idam cezasını kaldırma yönündeki kararını gündemine aldı. Habere göre parlamento tarafından kabul edilen yasal değişiklikle idam cezası mevzuattan çıkarılırken, mahkemelerin de artık idam cezası veremeyeceği belirtildi. Düzenlemeyle birlikte yasanın yürürlüğe girmesinden önce işlenen suçlar için de idam cezası yerine müebbet hapis cezası uygulanmasının öngörüldüğü belirtildi. Böylece Ocak 2004’ten beri uygulanan idam cezası moratoryumu da sona ermiş oldu.

 

HİNDİSTAN-ÇİN SINIRINDA GERİLİM YÜKSELİYOR

 

Hindistan merkezli The Print’in haberine göre Hindistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Randhir Jaiswal, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, Çin ile sınır bölgelerindeki mevcut durumun Hindistan açısından “Son derece önemli” olduğunu ve iki ülke arasındaki genel ilişkilere de yansıyacağını belirtti. Haberde, bölgedeki son gerilimin Temmuz ayının sonunda Hindistan ve Çin devriyelerinin Taksing bölgesinde karşı karşıya gelmesiyle başladığı aktarıldı. Fiili Kontrol Hattı’nın (LAC) yaklaşık 2.5 kilometre içerisinde yaşandığı belirtilen karşılaşmanın ardından taraflar, her ikisinin de bölgenin kendisine ait olduğunu ileri sürerek bayrak protokolünü uyguladı ve Çin birlikleri geri çekildi. Ancak Çin birliklerinin Ağustos ayının başında bölgeye yeniden gelerek birkaç çadır kurduğu bildirildi. Hindistan Ordusu ise konuya ilişkin sorulara henüz yanıt vermedi.

 

MACARİSTAN’DA ORBAN SONRASI DÖNEM

 

İngiltere merkezli Reuters ise Macaristan’daki iktidar değişikliğini gündemine aldı. Habere göre Parlamento, eski Yüksek Mahkeme Başkanı Andras Baka’yı yeni cumhurbaşkanı olarak seçti. Bu seçim ise, Başbakan Peter Magyar’ın eski başbakan Viktor Orban’ın kurduğu iktidar kalelerini dağıtma çabası olarak değerlendirildi.