Sovyetlerin çöküşü: Yeltsin ve ABD ortak yapımı

  • dünya
  • 09:57 2 Aralık 2021
  • |
img
HABER MERKEZİ - Sovyetler Birliği, 30 yıl önce dağıldı. Post-Sovyet toplumun sosyalist sisteme duyduğu özlem her geçen gün büyüyor. 
 
Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Belarus Devlet Başkanı Stanislav Şuşkeviç ve Ukrayna Devlet Başkanı Leonid Kravçuk’un 8 Aralık 1991’de imzaladığı antlaşmayla adeta darbe yapıldı. Sosyalist sistem oldu-bittiye getirildi. Levada Merkezi (Levada Tsentr) adlı anket şirketinin son yıllarda yaptığı araştırmaya göre Rusya halkının yaklaşık yüzde 70’i sosyalizme dönmek istiyor. Piyasa ekonomisine geçişte özellikle ABD’li ekonomistlerin oynadığı rol hala tartışılıyor. 
 
YELTSİN VE HAVARİLERİ
 
Sovyetler Birliği, bundan 30 yıl önce Rusya, Belarus ve Ukrayna devlet başkanlarının 8 Aralık 1991’de imzaladığı Belovej Antlaşması'yla dağıldı. Ancak Post-Sovyet toplumunun aklı hala Sovyet sisteminde kaldı. Son yıllarda Levada Merkezi adlı anket şirketinin yaptığı araştırmalara göre Rusya’da halkın yaklaşık yüzde 70’i yeniden sosyalist sistemde yaşamak istiyor. Bilindiği üzere 1991’den sonra Sovyetler Birliği topraklarında yeni bir ekonomik model uygulanmaya başladı. “Dâhi” devlet yöneticileri halkın “mutsuz” olduğunu gerekçe gösterip sosyalist üretim mekanizmasını bertaraf etti. Yerine çok özlemini çektikleri “piyasa ekonomisine” geçiş yaptılar. Yani “küreselleşen” dünyanın bir halkası haline geldiler. Sovyet halkını metaların bataklığı içine sürüklediler. Bu “transformasyon” sürecinin siyasi aktörleri Mihail Gorbaçov, Boris Yeltsin, Leonid Kravçuk, Stanislav Şuşkeviç iken, yerli iktisadi teorisyenleri Anatoliy Çubays ve Yegor Gaydar idi. Adeta ellerinde balta ile ormanı kesen bir “vahşi” rolüne bürünmüşlerdi. Nitekim Ukrayna Devlet Başkanı Leonid Kravçuk, 2011 yılında Radio Svoboda’ya yaptığı açıklamada imzaladıkları antlaşmanın aslında bir “devlet darbesi” olduğunu itiraf etmişti. En ironik olanı ise uygar ABD’nin iktisatçılarından “kapitalist ekonomi” dersleri almışlardı. Yeltsingiller, yaptıkları işe “şok terapi” adını vermişlerdi. Harvard Üniversitesi’nin “fetanetli” iktisatçıları Lawrence Summers ve Andrei Shleifer üstün zekâlarıyla kurtuluş reçeteleri hazırlıyor, Yeltsin yönetimine “doğru yolu” gösteriyorlardı. Yine Harvard Üniversitesi’nde akademik kariyer yapan ve orada eğitim veren Jeffrey David Sachs ise Yeltsin’e danışmanlık yapan ekonomistler kurulunun yöneticisiydi. Kendisi Sovyet sistemine “Marksist fantezi” diyordu. Kolları sıvamış, Rusya halkına “cenneti” yaşatacaktı.
 
ZÜBÜK EKONOMİSTLER
 
Yeltsin’in havarileri arasında en dikkati çeken isim ise hiç şüphesiz Andrei Shleifer’di. Aslında Shleifer da eskiden bir Sovyet vatandaşıydı. 1961 yılında Moskova’da doğan Shleifer’in ailesi 1976 yılında ABD’ye göç etti. Harvard Üniversitesi’nde matematik okudu, felsefe alanında doktora yaptı. Lakin hayata baktığı felsefi zaviye, Homo Erectus’tan daha geriydi. Harvard Uluslararası Gelişme Enstitüsü adına Rus “dostlarına” akıldanelik yapan Andrei Shleifer, yine Harvard Üniversitesi’nden yardımcısı Jonathan Hay ile birlikte bilhassa özelleştirme ve borsa konusunda “yol” gösteriyordu. Bu dönemde yaklaşık 15 bin değerli Sovyet şirketinin özelleştirildiği düşünülüyor. Shleifer’in eşi Nancy Zimmerman da kocasına “asistanlık” yapıyor ve Rusya’daki bonolardan nemalanmak üzere bir “risk fonunu” idare ediyordu. 
 
AĞACA ÇIKAN KEÇİNİN DALA BAKAN OĞLAĞI
 
Çok geçmeden kirli çıkınları birer birer ortaya saçılmaya başladı. Ekonomistler tayfasının Rusya’daki piyasalardan kâr sağladığı ve ABD’yi de zarara uğrattığı belgelendi. Esasen ABD yönetiminin Moskova’ya danışmanlık faaliyetini yürütmesi için görevlendirdiği kurum Uluslararası Gelişme Ajansı’ydı. Ajans, bu “hayırlı” iş için 50 milyon dolar ayırmış ve Harvard Üniversitesi’nin en “parlak fikirli” ekonomistlerini görevlendirmişti. Lakin burjuva ekonomistler, ajansın başına yüksek kalitede bir çorap örmüşlerdi. Yaklaşık 30 milyon dolarlık bir para hortumlanmıştı. ABD’de haklarında soruşturma açılmış, Bay Andrei Shleifer 2 milyon dolarlık bir ceza öderken, Harvard Üniversitesi yaklaşık 26 milyon dolarlık ceza ödemişti. Plütokratik bir rejim, onun sefil üniversitesi ve ekonomistlerinden harika bir “kapitalizm” gösterisi. Ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur derler. Burjuva iktisatçılar, ürettikleri teorilere meta gözüyle bakarlar. Tek kelimeyle bir mammonizm (aşırı derecede para hırsı) hâkimdir onlarda. 
 
SOVYET HALKI BİRLİĞİN KORUNMASI TARAFTARIYDI
 
Yeltsin ve havarileri, Sovyet halkının referandumda evet onayı vermemesine rağmen birliği berhava ettiler. Sovyet bireyi adeta fait accompli ile karşı karşıya kaldı. Yani koca bir ülke oldu-bittiye getirildi. Halk, mevcut birliğin reformize ve modernize edilerek devam ettirilmesi taraftarıydı. Lakin Yeltsingiller, Sovyet ülkesini fütursuzca parçaladılar. Artık Rusya’nın nur topu gibi “oligarkları” vardı. Boris Berezovskiy, Mihail Hodorkovskiy, Mihail Fridman, Pyotr Aven, Vladimir Gusinskiy, Aleksandr Smolenskiy, Vladimir Potanin, Vitaliy Malkin, Vladimir Vinogradov gibi oligarklar Sovyet halkının üretim araçlarını gasp etmişlerdi. Sahip oldukları servetin baş mimarı Boris Yeltsin’i iktidarda tutmak için 1996 Haziran seçimlerinde birleşmişlerdi. Hatta tevatürde bir adları vardı: Semibankirşina (yedi bankerler). Her ne kadar sayıları 9 olsa da bu müstear isimle anılıyorlardı. ABD’li ekonomistler ve Yeltsin hükümetinin “özelleştirme programı”, küçük bir fırka-ı naciye (kurtuluşa eren zümre) yaratmıştı. Dağ, fare doğurmuştu. Marksist fantezilere son vereyim derken Tanrı Mammon’un fantezilerini hâkim kıldılar. Eserleriyle övünüyorlardır. 
 
‘BURJUVAZİNİN TARİHİ YOKSULLAŞMANIN TARİHİDİR’
 
Boris Yeltsin, 31 Aralık 1999’da istifa ettikten sonra yerine geçici olarak Başbakan Vladimir Putin geldi. Mart 2000’de yapılan seçimlerde başkan seçilen Putin, oligarşik düzeni daha da sistemleştirdi. Rubicon’u geçen veya siyaset sahnesine çıkmak isteyen bazı oligarkları hizaya getirdi. Yedibankerler grubunun himayesi altına girmeyi ve onların siyasetteki sözcüsü olmayı reddetti. Bizzat kendisi “oligark” olmayı bir amaç edindi. Oligarşik listedeki isimler birer birer değişmeye başladı. 7 oligark, bugün Rusya’da 100’e çıktı. Putin’in mutlak egemenliği altındaki oligarklar, Sovyet döneminin mirasını sömürmeye devam ediyor. Rus halkı arasında gelir dağılımında büyük bir uçurum oluştu. Artık milyarderler ve yoksullar paradoksu var. Çalışmadan yaşayanlar, yoksullaştırarak ve proleterleştirerek kendi rejimlerini idame ederler. Gorkiy’in yazdığı gibi “burjuvazinin tarihi, yoksullaşmanın tarihidir.”
 
MA / İsmet Konak
 

Diğer başlıklar

09:53 Tanrıkulu: Ses kayıtları katilin yalnız olmadığını doğruladı
09:48 Barış Anneleri: Biz KDP’lilerle lokmamızı paylaştık, onlar çocuklarımızı öldürüyor
09:45 Dengbêjlik geleneğini İzmir’de sürdürüyor
09:45 Maltepe Belediyesi'ne operasyon
09:41 Belediye binasını satışa çıkaran kayyıma tepki: Talan kültürüdür
09:24 ZMO Başkanı Suiçmez: Hayvansal ürünlerin fiyatı artacak
09:20 'Bekçilik özel savaşın bir parçası oldu'
09:18 15 Şubat’ta koruculuğu da KDP’yi de bıraktı: İhanet etmeyeceğime yemin ettim
09:17 'Gözünün üstünde kaş var' iddianamesi!
09:14 Doç. Dr. Özgün: Aysel’i özgürleştirene kadar mücadele devam edecek
09:10 Sanatçı Çat: Yasaklanan Kürt dili, kültürü ve sanatıdır
09:07 Dr. Turan: ATK kararları hekimlik değerleriyle bağdaşmıyor
09:05 Sebahat Tuncel: Mela Mustafa’nın projesine ihanet ediliyor
09:02 Adalet talebine 11 soruşturma, 4 dava
09:01 ‘Çerkes soykırımı asimilasyonla devam ediyor’
09:00 20 MAYIS 2022 GÜNDEMİ
08:39 Michael Rubin: Türkiye’nin mülteci projesi etnik soykırımdır
08:32 Girê Spî’ye mülteciler yerleştirildi
19/05/2022
23:13 Hurda toplayan çocuklar duvarın altında kaldı: 1 ölü, 1 yaralı
23:00 Til Temir ve Zirgan’da bombardıman
21:16 BM Raportörü 17 yıl sonra İran’ı ziyaret etti
20:47 Efrîn’de tecride karşı yürüyüş
20:41 Koronadan 4 yeni vefat tespiti
20:04 İstanbul’da gözaltına alınan 8 kişi tutuklandı, 14 kişi serbest
19:12 İzmir ve Diyarbakır'da kadın cinayeti
18:50 Heftanîn’de hava hareketliliği: Bir asker yaşamını yitirdi
18:37 AKP’li Cahit Özkan görevden alındı
18:34 Adana ve İstanbul'da 'Mayıs ayı şehitleri' anıldı - YENİLENDİ
17:38 İngiliz sendikalarından Türkiye Büyükelçiliği'ne saldırıları kınama mektubu
17:26 Cudi’de yasaklar 8’inci gününde sürüyor
17:08 Besta’da kayalıklardan düşen Zeyrek yaralandı
17:06 Bagok ve Omerîya'da askeri hareketlilik
17:03 Gözaltına alınan 3 kişi serbest
17:02 Süleymaniye güvenliği Çelebi cinayetinde sessizliğini koruyor!
16:52 Dr. Xeyas Neyîse: Türkiye Kürt-Arap ortak çözüm mücadelesini tehdit ediyor
16:27 İstanbul’da 10 kişiye tutuklama talebi
16:03 Taliban'dan kadın TV sunucularına peçe zorunluluğu
15:38 Gözaltında katledilen Karakoç ve Ocak anıldı
15:26 Heftanîn’de çatışma: 1 korucu yaşamını yitirdi
15:16 Halkların Köprüsü Derneği mülteci karşıtlığına tepki gösterdi
15:12 İHD, Çukurova cezaevleri hak ihlalleri raporunu açıkladı
14:58 HDP'li 12 kişi gözaltına alındı
14:56 Direnişler Meclisi'nden Şenyaşar ailesine destek
14:45 Tutuklu yakınları: Dünya duysun Türkiye’de adalet yok
14:36 Amed Sağlık Platformu’ndan 29 Mayıs mitingine çağrı
13:57 Karakola 300 metre mesafede kadın cenazesi bulundu
12:36 Eyn Îsa köylerine bombardıman
12:19 İtalyalılar, Ukrayna ve Federe Kürdistan’da süren savaşa karşı greve gidiyor
12:18 İki yaşındaki Kadir’i katleden fail tutuklandı
12:00 Botan’da tutuklama konsepti: Kürtleri bitiremezsiniz
11:56 AKP-KDP ortaklığı ‘karınca’ların işini bitirdi
11:56 İstanbul’daki gözaltıların adliyeye sevki bekleniyor
11:55 Uzaklaştırma kararı olan polis kadını katletti
11:25 DBB kayyımı sosyal alanı ranta açtı, yeşil alanı askeriyeye devretti
11:20 Taş ocağında yaşamını yitiren Esen toprağa verildi
10:47 Şenyaşar ailesi: İnsanlık suçunu işleyen iktidarın arkasına saklanmış
09:57 Tecavüz faillerinin tutuklanma talebi reddedildi
09:33 ‘Kurtuluş devrimci mücadelededir’
09:32 Avukat Ezer: Yeni düzenlemeler yerine İstanbul Sözleşmesi uygulansın
09:30 Kayyım belediye binasını satılığa çıkardı
09:29 Kimyasal silah saldırılarına tepki: Onları Roboski ve Cizre’den tanıyoruz
09:29 İki çocuğunu yitiren anne: Bu bir ihanet savaşıdır
09:05 Diyarbakır esnafı: Ekonomik krizin nedeni savaş harcamasıdır
09:04 Bağımlılığa karşı spor ve kültürel etkinliklerle mücadele ediyorlar
09:03 AKP iktidarında en az 801 çocuk iş cinayetlerinde öldü
09:02 Afganistan'dan uluslararası kamuoyuna çağrı: Bizi duyun, görün
09:02 Öğrenciler yurttan çıkamıyor!
09:01 Pontuslu Rumlar: Karadeniz’de Rum paranoyası sürüyor
09:00 19 MAYIS 2022 GÜNDEMİ
18/05/2022
23:31 Süleymaniye’de saldırıya uğrayan Çelebi yaşamını yitirdi
23:23 Hakkari'de maden ocağının kurulmasına karşı çıkan köylüler darp edildi
22:46 KESK Van Şubeler Platformu’ndan etkinlik
21:40 Gizli tanık Ulaş'ın ifadesiyle bir kişi daha tutuklandı!
21:25 Koronadan 3 vefat, bin 443 yeni vaka
21:15 Kadınlar erkek şiddetini protesto etti
20:47 İzmir'deki KHK eylemi 212'nci haftasında
20:41 HDP'li Oluç: Harun gibi başlayıp Karunların Türkiye’sini yarattınız
20:33 Agit İpek’in annesinin evine polis baskını
20:28 Silopi’de intihar girişimi
20:24 BMG’nin açıklamasına polis müdahalesi: Çok sayıda gözaltı
20:12 TMMOB: Gezi Davası’nda tutuklananlar serbest bırakılsın
19:17 Yüksekova’da gözaltına alınan 3 kişi serbest
19:04 Finlandiya ve İsveç NATO başvurusunda bulundu
18:54 Sağlıkçıların Ankara'daki mitingine katılım çağrısı
18:20 AKP’li vekil, Erdoğan’ın ‘ilişkim yok’ dediği SADAT ile çalışıldığını belirtti
17:51 Beytüşşebap'ta hava hareketliliği
17:40 ‘Kürt sorunu sınır ötesi operasyonlarla çözülemez’
17:38 Tutuklu yakınlarından SYKP’ye ziyaret
17:10 Van Kadın Platformu: 18 gün içinde 16 kadın katledildi
17:03 Pancar toplarken düşen kadın yaşamını yitirdi
17:01 Oluç: Dedeoğulları ailesi katliamı arkasında kimler var?
16:52 DİSK-AR: Genç işsizlik AKP döneminde artıyor
15:46 Yüksekova’ya 3 asker cenazesi daha getirildi
15:44 Erdoğan’ın ‘ilişkim yok’ dediği SADAT’ın kurucusu başdanışmanlığını yapmıştı
15:34 Irak, Türkiye'yi topraklarından çıkması için BM’ye şikâyet etti
15:18 Emine'yi katleden Karakaş'a müebbet hapis istemi
15:17 Gazeteci Çapan’a hapis cezası
15:15 Açlık grevinden yargılanan 16 Barış Annesi’ne beraat
15:14 Tutuklu yakınları: Zulüm bitsin
15:01 Dörtler ve Kaypakkaya Diyarbakır Cezaevi önünde anıldı