Yüzyıllık bir değirmenin hikayesi

img

DERSİM - Hozat'ın katliamlar ve direnişle geçen tüm tarihine şahitlik eden taş değirmen, yıllardır işletilmemesine rağmen halen ayakta. 

Dersim’in Hozat ilçesine bağlı İncixa (Altınçevre) köyünde bulunan tarihi su değirmeni, ceviz ağacından yapılma asırlık sütunlarla halen ayakta. İlçeye 13 kilometre uzaklıkta bulunan köydeki değirmenin inşa edildiği tarihe dair net bir bilgi bulunmuyor. Bunun nedeni ise 20'nci yüzyılda bölge demografisinin sürekli değiştirilmesi. 
 
 
Bölge sakinleri, değirmenin 1920 öncesi "Kekê Axa" olarak bilinen köy sakinine ait olduğu belirtiliyor. Bölge sakinlerine göre, 1908-1915 yılları arasında devletin Dersim’e yönelik askeri operasyonları sırasında Kekê Axa öldürülür. Axa'nın öldürülmesi sonrası eşi Anê Xatun değirmeni işletmeye başlar. Ancak 1937-1938'de Dersim'de yaşanan katliam sonrası Xatun'dan bir daha haber alınamaz. 
 
TARİHİN TANIĞI!
 
Sonrasında Hozat’ın Torut (Taşıtlı) köyünden İncixa’ya yerleşen Elîkê İbo, değirmeni işletmeye başlar. Ve değirmen günümüze kadar Elîkê İbo'nun değirmeni olarak anılmaya başlar. 1990'lı yıllarda yaşanan köy yakmaları ve boşaltmaları sonrası Dersim’de bulunan birçok değirmenin kapısına kilit vurulur. Elikê İbo'nun değirmeni de bunlardan birisidir. 
 
90'lı yıllardan bu yana boş olan değirmen, İncixa’nın yaklaşık 2 kilometre yukarısında bulunan Gözeler bölgesinde buluyor. Bahçe duvarları taştan yapılmış ve içerisinde kavak ve meyve ağaçları bulunan duvarları halen sağlam. Uzun yıllar bakımsız olması nedeniyle topraktan olan tavanının bir bölümü çökmüş durumda. Ceviz ağacından yapılmış sütunlarla korunan değirmenin, daire şeklindeki taştan yapılmış ana mekanizması ise sağlam. Değirmenin yukarı kısımlarında bulunan ve suyun taşındığı kanalın izleri ise halen tamamen yok olmamış. 
 
HALEN KULLANILIYOR
 
Yıllarca bölgede bulunan Kîlîse (Yenidoğdu), Sorpiyan, Bargînî (Karabakır), Ênîsipî (Akpınar), Hıdırdamı ve İncixa köyleri ve bağlı mezralarında yaşayan insanların buğdaylarını öğüttüğü değirmen, halen bazı köylüler tarafından konaklama amacıyla kullanılıyor. Penceresinde ateş üstünde su kaynatıldığı için kapkara olmuş çay demliklerinin bulunduğu değirmende, ayrıca Pargaç (gömme) denilen ekmek için taştan bir ocak bulunuyor. 
 
MA / Cengiz Özbasar

Diğer başlıklar

27/01/2022
21:17 İsveçli heyetten Özerk Yönetim’e ziyaret
20:13 Kadınlar Birlikte Güçlü Platformu, Doku'nun akıbetini sordu
19:43 'Beyaz nöbet’ eylemi 2'nci gününde
19:40 Koronadan 174 kişi daha hayatını kaybetti
19:30 Amed Sağlık Platformu’ndan ‘Beyaz Adalet Nöbeti’ne ziyaret
19:27 'Barınamıyoruz' eylemine katılan 33 öğrenciye soruşturma
18:56 Gazeteci Bağdat’ın duruşması ertelendi
18:53 Irak Cumhurbaşkanlığı seçimi için takvim netleşti
18:48 Kobanê’nin özgürleştirilmesi kutlandı
18:30 ‘Diktatör’ paylaşımına açılan dava ertelendi
18:25 Urfa'da tahliye olan siyasetçilere kitlesel karşılama
18:23 Mahkemeden gazeteci Kurşun hakkında mükerrer suç duyurusu
18:01 Pazar denetimi yapan görevlilere saldırı
17:57 Doku ailesinden Cemile Yücer hakkında suç duyurusu
17:49 Cinsel saldırı faili uzman çavuşa ilk duruşmada tahliye
16:59 Mardin’de gözaltılar protesto edildi
16:50 Aydeniz: Örgütlenerek saldırılara cevap olacağız
16:49 HDP'li belediyede en düşük ücret 6 bin TL oldu
16:26 Tuğluk ve Narin için Kızılhaç Komitesi’ne mektup
15:56 Dayan'ın ailesinden kayyım Tunç'a tepki: Cinayeti siz işlediniz
15:55 Bodrum'dan Aysel Tuğluk’a dayanışma kartı
15:55 Tutuklu yakınlarının Adalet Nöbeti'ne desteği büyüyor
15:38 Covid-19 testi pozitif çıkan hakim 27 duruşma yaptı
15:29 'Cezaevinde insanlık dışı şeyler yaşıyorum'
15:28 Doku ailesi: Zainal Abarakov yargılansın
15:08 Polonya’da kürtaj yasağı nedeniyle bir kadın yaşamını yitirdi
15:03 ‘Ne mutlu Kürdüm diyene’ deyince saldırının dozajı arttı
15:02 30 yıldır tutuklu olan Sıttar Gündüz tahliye oldu
14:59 AYM pasaport iptalini Anayasa'ya aykırı buldu
14:48 Êzidî kadını katleden fail hakim karşısına çıktı
14:06 Çocuğu taciz eden antrenör hakkında suç duyurusu
13:57 Öcalan’ın avukatlarından yeni görüşme başvurusu
13:41 Halfeti eski Belediye Eşbaşkanı Bayram tahliye edildi
13:40 Hukukçulardan tepki: Saldırılar hepimizin sesine, özgürlüğüne
13:35 Kömürlü termik santraller 200 bin erken ölüme neden oldu
13:26 Bir yılda en çok yolsuzluk ve usulsüzlük haberleri kaldırıldı
12:50 Dedeoğulları ailesine saldıran Veli Keleş, Erdoğan'dan yardım istedi
12:41 Adana'da 1'inci Bağlama Günleri
12:26 Katalonya'da 'cadı avı' kararı: Kurumsallaşmış kadın cinayetleridir
12:25 MB’e göre 2022 enflasyon tahmini yüzde 23,2
12:24 Aydeniz: Erdoğan değil Öcalan konuşsun
12:06 Şırnak'ta maden işçileri iş bıraktı
11:58 Mehmet Öcalan: Adına konuşacaklarına, bıraksınlar kendi görüşlerini aktarsın
11:39 Dayan’a çarpan zırhlı aracı Cizre Belediyesi üstlendi
11:37 ‘Emine Şenyaşar 325 gündür şiddete maruz kalıyor’
11:36 Gazeteci Söğütlü’nün duruşması ertelendi
11:21 Zırhlı araçlarla 14 yılda 20'si çocuk en az 41 kişi öldürüldü
11:10 DBP İstanbul’un 3 bölgesinde halk buluşmasına hazırlanıyor
10:51 İzmir'de şüpheli kadın ölümü
10:21 Konya Katliamı tetikçisi 2 ay kent kent gezdi, 50 bin TL harcadı
10:21 Şüpheli çocuk ölümünde anne ve baba tutuklandı
10:06 Hücresinde ölü bulunan Ergin’in ön otopsi raporu: ‘beyinde ödem oluştu’
10:05 Mardin’de bir kadını ezen araç TSK’ye ait çıktı
09:59 ‘Öcalan'ın sahiplenilmesi cezalandırılamaz'
09:06 Sendika temsilcileri: Ortak mücadele umut aşılıyor
09:06 Engelli çocuğun maaşıyla yaşayan ailenin elektriği kesildi
09:01 Kürt kültüründe kavalın etkisi
09:01 'Hak savunmanın ilk aşaması devlete dava açmaktır'
09:01 Hasta tutuklu kızının kalbi tükenmesin diye eylemde
09:00 Baş: Üçüncü seçenek zorunlu
09:00 Ege’de zeytin zamanı: Kadınların emeğiyle bahçeden sofraya
09:00 ‘S Tipi cezaevleri AKP’nin ortaçağ zihniyetinden geliyor'
09:00 27 OCAK 2022 GÜNDEMİ
08:18 'Hesekê zaferi yeni bir dönemin başlangıcıdır'
08:17 KNK’den küresel çağrı: DAİŞ’le mücadele sadece QSD’ye bırakılamaz
08:13 Özerk Yönetim: Hesekê zaferi ikinci dönüm noktası oldu
26/01/2022
23:59 Kılıçdaroğlu, ıslak imza ile hazineden çalınan 6 milyar TL’yi sordu
23:54 Erdoğan’dan İmralı açıklaması: Onu Öcalan’a sormak lazım
22:55 Ankara Barosu'ndan işkence iddialarına dair açıklama
22:11 Fed, faiz kararını açıkladı
20:52 Şırnak Barosu: Dayan için yargılamanın takipçisi olacağız
19:44 Son 24 saatte 74 bin 434 vaka tespit edildi
19:04 Zırhlı aracın çarptığı Dayan defnedildi
17:47 Mazlum Ebdi: Hesekê’de Kobanê zaferi tekrarlandı
17:42 Newroz Ehmed: DAİŞ’in büyük bir planını daha bozduk
17:02 Aydeniz'den DBP baskınına tepki: Çöktürmek isteyenler çöküyor
16:57 Sağlık emekçileri şiddete karşı nöbet başlattı
16:55 İstanbul’da gözaltına alınan kadınlar serbest bırakıldı
16:54 HDP’den Güney Afrika Büyükelçisi’ne taziye ziyareti
16:45 Zırhlı aracın çarptığı Dayan yaşamını yitirdi
16:43 QSD’den Hesekê açıklaması
16:32 11 kişinin öldüğü apartmanın beton kalitesi düşük çıktı
16:27 Adalet Nöbeti'ndeki aileler: Cezaevinden cenazeler çıkmasın
16:26 Savcıyı eleştirdiği için gözaltına alınan sendikacı serbest bırakıldı
16:26 'Müzik Günleri'nin tarihi belli oldu
15:57 Akkuyu Nükleer'de işçiler yemekten zehirlendi
15:57 Cihan Can'ı ezen zırhlı aracın iç kamera görüntüleri yokmuş!
15:48 Trendyol çalışanlarının eylemi kazanımla sonuçlandı
15:47 DBP binasındaki arama 7 saat sürdü
15:05 DİB: Demokrasi İttifakı'na ihtiyaç var
15:01 Doku ailesinden Abarakov’un annesine: Hiç mi vicdanın yok?
14:31 Tarsus, Aksaray ve Ereğli'de hasta tutuklular tedavi edilmiyor
14:28 Batman’da bir yılda 5 bin 19 hak ihlali
14:16 Arazi rantını açıkladı, 301'den davalık oldu
13:52 Amed Şehir Tiyatrosu'nun Şubat ayı programı açıklandı
13:27 Kaza davasında polisin tutuklanma talebi reddedildi
13:26 Kadın Akademisi üyesi Aras'ın yargılandığı dava ertelendi
13:25 Kobanê'nin özgürleştirildiği günde DAİŞ'e bir darbe daha
13:09 Kürt Dil Platformu’ndan seçmeli ders açıklaması
13:08 Şenyaşar ailesi: Zulme sessiz kalanlar kaybedecek