HDP’den Kürtçeye yönelik baskılara ilişkin almanak

img
ANKARA - HDP, 2021’de Kürtçeye yönelik baskı, yasak ve engellemeleri içeren almanak hazırladı.  
 
Halkların Demokratik Partisi (HDP) Kürtçe Yol Haritası İzleme Komisyonu, 2021'de Kürtlere yönelik saldırı, baskı ve yasaklara ilişkin “Kürtçeye yönelik engeller” ismiyle almanak hazırladı. 2021'de Kürtçeye yönelik yasaklar, kısıtlamalar ve saldırıların yer aldığı almanakta gün gün yaşananlar sıralandı.
 
HDP tarafından hazırlanan almanakta 2021’de Kürtçeye yönelik baskılar şöyle sıralandı:
 
OCAK
 
2 Ocak: AKP’li Artuklu Belediyesi, köylerin isimlerinin yer aldığı tabelalarda Kürtçe harfler X, W ve Q harfleri kaldırılarak, Türkçe harflerle kullanıldı.
 
5 Ocak: Van Cezaevi yönetimi tutuklu gazeteci Adnan Bilen’e Kürtçe Xwebûn gazetesi vermedi.
 
12 Ocak: Tokat Cezaevi’nde tutuklu bulunan Fırat Darı’ya, annesiyle Kürtçe konuşması şifreli sayılarak, bir ay iletişim cezası verildi.
 
ŞUBAT
 
5 Şubat: HDP Gençlik Meclisi üyesi 4 kişi hakkında hazırlanan iddianamede, Kürtçe ezgiler suçlama konusu yapıldı.
 
16 Şubat: Yazar Rezan Tovjin’in, Sidar Jir’in kitabı Şerm’e sponsor olarak Google’de reklam verme talebi, Kürtçe desteklenmeyen bir dil olduğu için reddedildi.
 
MART
 
2 Mart: Özgürlük için Hukukçular Derneği (ÖHD), hazırladığı raporda Diyarbakır D Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutuklulara Kürtçe mektuplar verilmediğini belirtti.
 
6 Mart: Türkiye’de 20 bin öğretmen atamasında 25 Rusça, 210 Almanca, 503 Arapça, 938 İngilizce için kontenjan verilirken, Kürt dili için 3 kontenjan ayrıldı.
 
8 Mart: İçişleri Bakanlığı, şiddete uğrayan kadınların KADES uygulamasına başvurabileceğini belirterek, KADES’in Türkçe, Farsça, Arapça, İngilizce, Rusça ve Fransızca dillerinde başvuru yapılabildiğini duyurdu. Türkiye’de Türkçeden sonra en çok kullanılan Kürtçe ise KADES uygulamasında yer almadı.
 
12 Mart: Şırnak T Tipi Kapalı Cezaevi yönetimi tarafından koğuşlarda bulunan Kürtçe kitaplara el konuldu.
 
19 Mart: MEB tarafından “Kentimiz Diyarbakır” kitabında Kürt ve Kürtçeden tek bir cümle kullanmazken, kentte kullanılan dili Azerbaycan’ın Bakü kentinde kullanılan dile benzetti.
 
25 Mart: Diyarbakır 5. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanan siyasetçi TJA aktivisti Ayla Akat Ata’nın Kürtçe savunma vermek istemesi üzerine mahkeme başkanı Ramazan Dundar, “Boş konuşma, anlamıyoruz” dedi.
 
31 Mart: Diyarbakır 9. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanan TJA Dönem Sözcüsü Ayşe Gökkan’ın Kürtçe savunma yapması engellendi.
 
NİSAN
 
6 Nisan: Mardin’in Nusaybin ilçesinde bulunan Giremira köyünde lise öğretmeni Twitter hesabından “Allahım artık tayinim çıksın. Bu insanların Kürtçe konuşmasına tahammülüm kalmadı” dedi. Nusaybin Kaymakamlığı yaptığı açıklamada öğretmeni korudu.
 
7 Nisan: HDP Milletvekili Sıddık Taş, Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk’a anadilde eğitime dair bir çalışma yapılıp, yapılmadığını sordu. Bakan Selçuk, “Türk vatandaşlarına Türkçe dışında bir dil anadil olarak okutulup, öğretilemez” yanıtını verdi.
 
8 Nisan: Diyarbakır’a bağlı Silvan ilçe belediyesine atanan kayyım, Kürtçe, Türkçe ve İngilizce yazılı tabelayı indirerek Türkçe yazılı tabelayı astı. 
 
21 Nisan: HDP Şırnak Milletvekili Hasan Özgüneş’in sorusunu yanıtlayan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, “Resmi dil Türkçe olduğu için uçaklarda Kürtçe anons yapılmıyor” dedi.
 
MAYIS
 
5 Mayıs: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi kayyımı, Sipan Caddesi’nin ismini Abdulkadir Aksu Caddesi olarak değiştirdi. 
 
20 Mayıs: 41 yaşındaki Enver Yılmaz, 20 yaşında iken Kürtçe eğitim hakkı için attığı slogan nedeniyle Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yargılandı ve ceza aldı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından cezası bozulan Yılmaz’ın, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nden ihracını ise İstinaf Mahkemesi onayladı.
 
30 Mayıs: Fatime Demir, Diyarbakır D Tipi Kapalı Cezaevi’nde tutulan oğlu Emrullah Demir’i görmeye gittiği sırada diğer tutukluların durumunu Kürtçe konuşarak sorduğu gerekçesiyle oğluna 6 ay görüş cezası verildi.
 
HAZİRAN
 
4 Haziran: Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce, katıldığı bir televizyon programında anadil eğitimi hakkında sorulan soruyu, “Anadilde eğitim pedagojik bir meseledir. Kürtçe pedagojik eğitime uygun değildir” diye yanıtladı.
 
10 Haziran: Bayburt M Tipi Cezaevi’nde tutulan Nudem Duran, Kürtçe şarkı gerekçesiyle bir aylık iletişim cezası aldı.
 
TEMMUZ
 
9 Temmuz: Decathlone mağazasının 30 dilde “Hoş geldiniz” diye yazdığı pankartta Kürtçe yer almadı.
 
10 Temmuz: Demokratik İslam Kongresi ve DİAY-DER’in 9 üyesi, Kürtçe hutbe okudukları ve cemaat önünde namaz kıldıkları gerekçesiyle tutuklandı.
 
AĞUSTOS
 
19 Ağustos: 2016 yılında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile ihraç edilen Selahattin Barınç’ın başvurusu 3 yıl sonra OHAL İnceleme Komisyonu tarafından KÜRDİ-DER üyesi olduğu gerekçesiyle reddedildi.
 
22 Ağustos: Elazığ Cezaevi’nde tutulan DTK Eşbaşkanı Leyla Güven, HDP Diyarbakır İl Eşbaşkanı Hülya Alökmen, ESP üyesi Fethiye Ok Çiçek’in de aralarında bulunduğu 9 kadın tutuklu hakkında Kürtçe şarkı söyledikleri, anlaşılmayan bir dilde halay çektikleri, anlaşılmayan marş okudukları gerekçesiyle disiplin soruşturması başlatıldı. Aynı gerekçelerle 9 kadına görüş ve iletişim cezası verildi.
 
24 Ağustos: Show Tv’de program sunucusu Didem Arslan, kendisine bağlanan ve Kürtçe konuşmak isteyen kişiyi yayından alarak, “Türkçe konuş, burası Türkiye Cumhuriyeti” dedi.
 
EYLÜL
 
5 Eylül: Adana Kürkçüler T Tipi Kapalı Cezaevi’nde kalan Mehmet Emin Ado’dan kendisini ziyarete gelenlerden isimleri Kürtçe olanlara dair dilekçe sunması istendi.
 
7 Eylül: Sincan Cezaevi’nde tutulan ve yerine kayyım atanan Karayazı Belediye Eşbaşkanı Melike Göksu ve 3 kadın tutuklu hakkında Kürtçe şarkı söyledikleri ve halay çektikleri gerekçesiyle bir ay iletişim cezası verildi.
 
10 Eylül: Adana’nın Seyhan ilçesine bağlı Onur Mahallesi’nde çoğu Kürt öğrencilerin bulunduğu okulda, “Ya Türkçe konuş ya da sessiz ol” diye yazıldı.  
 
13 Eylül: Bakırköy Cezaevi yönetimi, kadın tutukluları Kürtçe şarkı söyledikleri ve halay çektikleri gerekçesiyle disiplin cezasıyla tehdit etti.
 
29 Eylül: Bitlis merkezde, aralarında Kürtçenin de yer aldığı 5 dilde yazılan Kuran’da geçen İhlas Suresi tabelası kaldırıldı, Kürtçe çıkarıldıktan sonra tekrar asıldı.
 
EKİM
 
1 Ekim: Yeni yasama yılında parlamentoda birebir dijital çeviri sistemi oluşturuldu. Parlamento kararıyla, bu sistem çerçevesinde Fransızca, Rusça, İngilizce ve Arapça dillerinde çeviri yapılacaktı. Ancak bu sistemde Kürtçe dile dair bir tercih seçeneği bulundurulmadığından eleştiri konusu oldu. Kürtçenin de çeviriye dahil edilmesi yönünde yapılan eleştiriler üzerine Meclis Başkanı, sistemin tamamen kaldırılmasına karar verdi.
 
16 Ekim: Kadıköy Kaymakamlığı, Mezopotamya Kültür Merkezi'nin (MKM) 30’uncu yılı dolayısıyla Bostancı Kültür Merkezinde gerçekleştireceği konseri yasakladı.
 
27 Ekim: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından 2014 yılında faaliyete geçirilen ve çocuklara tüm eğitimleri Kürtçe ve lehçelerinde veren Bağlar ilçesindeki Zarokistan kreşinin tabelası kayyım tarafından “Bağcılar Kreş ve Gündüz Bakımevi” olarak değiştirildi.
 
KASIM
 
14 Kasım: HDP İstanbul Gençlik Meclisi’nin “Dawiya Dawiya” stand up gösterimi, Fatih Kaymakamlığı tarafından gerekçe gösterilmeden engellendi.
 
15 Kasım: Ankara Keçiören Belediyesi, “Kürtçe şarkılar söyleneceği” gerekçesiyle Kürt sanatçı Mem Ararat’ın konserini iptal etti.
 
ARALIK
 
3 Aralık: Silivri 3 Nolu Cezaevi, telefonla tutukluları arayanlar için “Türkçe bilme” zorunluluğu getirdi.
 
4 Aralık: Aralarında Kürt siyasetçi Ayla Akat Ata’nın da bulunduğu 51 kadın tutuklu hakkında Sincan Cezaevi yönetimi tarafından “Kürtçe şarkı söyledikleri ve halay çektikleri” gerekçesiyle disiplin cezası verildi.
 
5 Aralık: Mardin Valiliği, pandemi gerekçesiyle, Kürtçe “Tartufê” tiyatro oyununu yasakladı. Ancak valiliğin Türkçe “Ağaçlar Ayakta Olur” tiyatro oyununa izin verdiği ortaya çıktı.
 
8 Aralık: HDP Milletvekili Ayşe Sürücü, Meclis’te Kürtçe konuştuğu sırada mikrofonu kapatıldı.
 
31 Aralık: DİAYDER’e yönelik hazırlanan iddianame kabul edildi. İddianamede, Kürtçe okunan hutbeler suç sayıldı. 
 

Diğer başlıklar

11:35 Abdullah Öcalan ile görüşmek için avukatlar başvurdu
11:34 Amed'in 'Stratejik Planı' halka soruluyor
10:51 Kayyıma karşı yola çıkanlar Colemêrg'e vardı
10:45 Gazeteci Müftüoğlu’na ceza talebi
10:45 ATK’den beklenen rapor gelmedi, duruşma yine ertelendi
10:37 İmralı'daki tutsağın kardeşi gözaltına alındı
10:27 Tutsak Bataray’ın ‘sakıncalı’ şiirleri kitaplaştırıldı
10:19 Türkiye işçiler için en kötü 10 ülke arasında
10:04 16 ilde 58 gözaltı
09:58 Tutsaklar 200 gündür ‘özgürlük’ eyleminde
09:41 Eşbaşkan Sincar'ın yurtdışına çıkışına engel
09:27 Parası kesilince provokatörlüğe sarıldı
09:07 Koltuk değneğiyle irade gaspına karşı nöbette
09:07 Sanatçılardan kayyım tepkisi: Darbe, işgal ve iradeye ipotektir
09:05 MEBYA-DER kongresi: Çözüm için Abdullah Öcalan özgür olmalı
09:05 Şüpheli ölümde günlük kayıp
09:04 Poyraz davası Yargıtay'da: Siyasi failler açığa çıkarılmalı
09:01 Av. Sevimli: Kayyım politik haydutluktur, yasal temeli yok
09:00 13 HAZİRAN 2024 GÜNDEMİ
08:46 Saldırılarda 2 bin hektar ekili alan ve 19 bin ağaç yandı
08:29 Colemêrg'ê doğru yola çıktılar
12/06/2024
23:32 MA Music Günleri'nin finali Colamêrg direnişine armağan edildi
23:26 Mêrdîn, Colemêrg mitingine hazır
23:19 Çocuklar günde 12 saat çalıştırılıyor
22:18 Eğitim Nöbeti 18’inci gününde dayanışmayla devam etti
22:12 KHK eyleminde kayyım ve eğitim müfredatına tepki
21:44 TÖP:Çocukların kaderi ne işçilik ne de yoksulluk
21:37 Wan Büyükşehir Belediyesinden JINKART müjdesi
21:26 İrade gaspına karşı nöbet sürüyor: Colemêrg mitinginde mesaj güçlü olmalı
20:11 Tecride yanıt vermeyen bakan ‘sayın’ tartışması açtı
20:03 İstanbul’da kayyım yürüyüşü: Kabul etmiyoruz
19:29 İranlı kadın yönetmen cezaevinde öldürüldü
18:54 İran’da kadın karikatüriste sanat cezası: 6 yıl hapis
18:42 Tahir Elçi Davası: Mücadeleyi yükseltelim ki aydınlık kazansın
18:34 Amed Sağlık Platformu’ndan bakanlığa Boğmaca aşısı çağrısı
18:14 İHİK’in toplantısından çıkan ÖHD’li: Sanki tecrit yokmuş gibi davranıldı
18:05 Wan’da 7 gözaltı
18:01 DEM Parti’li Avşar'a adliyede darp ve gözaltı
17:46 İzmir Büyükşehir Belediyesi’nde işçiye polis barikatı
17:34 Eşbaşkan Uğur tahliye edildi
17:08 Beraat kararı protesto edildi: Tahir Elçi’nin faillerini tanıyoruz
17:02 Elçi cinayeti cezasızlıkla sonuçlandı: 3 polise beraat
16:57 ÖHD Ankara Barosu'na İmralı başvurusu yapacak
16:50 Belediye önündeki provokatörlerden birisi AKP adayı çıktı
16:34 'Demokrasi Yürüyüşü' Colemêrg'de: Kayyımı göndereceğiz
16:22 ‘Demokrasi yürüyüşü’ Colemêrg'e vardı
16:17 Tecavüz failleri tutuklandı
15:59 Tahir Elçi davasında avukatlar salonu terk etti
15:55 Tutsak yakınları Adalet Bakanı Tunç ile görüştü
15:51 Din alimleri: Sesimizi daha gür çıkarmak için Colemêrg’te olacağız
15:48 Amed'de 'kayyımseverlere' tepki: İş insanları töhmet altına alınıyor
15:30 'İhbarcı' imamın darp görüntüleri ortaya çıktı
15:28 Cizîr’de şüpheli kadın ölümü
14:51 Şiddet faili Sinan Akay tutuklandı
14:41 Oda ve sendikalardan 'tasarruf paketine' karşı ortak mücadele çağrısı
14:32 İHD: Çocukların çalıştırılmasını yasaklayıcı düzenlemeler getirilmeli
14:09 Sağlıkçıların 'vergide adalet' mücadelesi sürüyor
13:28 Ayşe Ateş: ‘Erdoğan harekete geçilsin’ talimatı verdi
13:17 MEBYA-DER kongresinde İmralı tecridine tepki
12:40 Gazeteciye dönük çıplak aramaya takipsizlik kararı
12:26 Savcı Samast için zaman aşımı istedi!
11:58 Ezgi Mola’ya 'Musa Orhan' cezası
11:57 AYM'den avukat-müvekkil görüşmesinin izlenmesine ihlal kararı
11:57 Feridun Yazar mezarı başında anıldı
11:49 Gerok Ma Şemrex’te çocuk etkinliği düzenledi
11:43 İstanbul'da özel hastaneye silahlı saldırı
11:16 Kayyıma 'dur' demek için yola çıktılar
11:10 Aracın çarptığı çocuk hayatını kaybetti
11:08 7 kişinin öldüğü patlamanın davasında karar çıkmadı
11:05 'Türkiye'de her 5 çocuktan biri işçileştiriliyor'
10:33 Alman Meclisi’ne uzman tavsiyesi: Türkiye konseyden ihraç edilsin
10:25 Tahir Elçi davasında avukatlar salonu terk etti
10:23 'Çocuk işçi Haskiro'nun cinayetinin üstü örtülmeye çalışılıyor'
09:50 Avukat Nikbaht: Özdemir'e verilen ceza keyfi
09:47 Fırtına Deresi’nde akıntıya kapılan öğrencilerden 2’si yaşamını yitirdi
09:03 Colemêrg mitingine çağrı: Hukuksuzluk kabul edilmemeli
09:02 Colemêrgliler yarın kayyıma 'dur' diyecek
09:02 Tutsaklar ‘Abdullah Öcalan’a özgürlük’ eyleminde
09:00 Afganistan'da kadınlar yoksulluk ve şiddet sarmalında
09:00 Çocuk işçiliğiyle mücadele kağıt üzerinde kaldı
09:00 Poyraz katledileli 3 yıl oldu: Kürtlerin mücadelesinde yaşıyor
09:00 12 HAZİRAN 2024 GÜNDEMİ
08:53 Erxenî’de gözaltına alınan 6 siyasetçi tutuklandı
11/06/2024
22:35 MYK sonrası konuşan Yücel: Kayyım anayasaya aykırı
22:11 Akdeniz'deki büyük buluşmaya çağrı
21:48 Çelê'de köy köy 13 Haziran mitingine davet
21:23 Kayyıma karşı direniş birçok kentte sürüyor
21:00 Mehmet Sait Üçlü anıldı
20:28 Colemêrg’de gün boyu miting çalışması
20:21 Noam Chomsky'nin sağlığı kötüleşti
19:56 AKP Sözcüsü Çelik'ten görüşmeye dair açıklama
19:36 Özel-Erdoğan görüşmesi sonrası CHP MYK toplandı
19:30 DEM Parti ile AK heyeti görüşmesinde tecrit gündeme geldi
19:23 Cizîr’de şüpheli kadın ölümü
19:14 Amedspor’un yeni yönetimi belli oldu
18:57 Êlih'te irade gaspı protestosu: Bu direniş sürecek
18:43 Poyraz'ın katilini ve saldırıyı öven sanığa beraat
18:00 Özel ile Erdoğan arasında 1,5 saatlik görüşme
17:52 Eğitimci ve velilerden yeni müfredat boykotu
17:08 Bankamatik çalışanlarından belediye önünde provokasyon
16:55 Şiddet gören Akay: Can güvenliğim yok, ölmek istemiyorum
16:31 Özel-Erdoğan görüşmesi başladı
16:25 Danıştay’dan Sinpaş’ın Marmaris'teki talanına dair karar
16:13 İşten çıkarılan belediye işçileri eylem başlattı
16:09 Avukatın darp edilmesine tepki: Savunmaya yapılmış bir saldırı
15:54 Dans grubuna saldırıya tepki
15:13 Yıkım kararı verilen İluh Devlet Hastanesi'ne dair açıklama
15:07 Êlih kayyımı halka değil devlet kurumlarına çalışmış
15:01 DBB'den yandaş medyaya tepki: Ancak halkın önünde diz çökeriz
14:21 İkizköylülerden Akbelen için dayanışma çağrısı
14:19 Kadınlardan Saniye Aslan’ın katledilmesine tepki
13:49 Kömür ocağı davasında karar yazılı açıklanacak
13:45 Kameraman Akkaya’nın duruşması ertelendi
13:44 Colemêrg mitingine çağrı
13:35 Çıplak arama dayatan polislere ceza istemi
13:16 Balçova Belediyesi'nde TİS eylemi
13:06 Tekstilde çalıştırılan çocuk yaşamını yitirdi
12:48 Bahçeli'nin bu haftaki hedefi Kürtlerin seçme ve seçilme hakkı
12:44 Hatimoğulları'ndan Erdoğan'a: Halk bir tek seni seçince mi halk oluyor?
12:18 ‘Kürtçeye şerh koymaya çalışıyoruz’ diyen başkana tepki
12:06 Metin Lokumcu davasında polislerin beraati istendi
12:01 Gözaltındaki siyasetçilere coğrafi bilgi soruları
11:59 10 yılda 695 çocuk iş cinayetinde yaşamını yitirdi
11:33 Gazeteci Gök davası: Dosyaya yeni bir 'gizli' tanık eklendi
11:32 Avukatlardan İmralı için yeni görüşme başvurusu
11:11 ‘Demokrasi Yürüyüşü’ Gever’de: Halk iradesi kazanacak
10:27 Askeri operasyon başlatılan köy ve yaylalara yasak
10:16 Alağaş’ın yurt dışı yasağı kaldırılmadı
10:11 Demokrasi yürüyüşçüleri: Kayyım gidene kadar mücadele sürecek
09:54 İki kentte kadına yönelik saldırı
09:26 İrade gaspına karşı 13 Haziran'da Colemêrg'de olacaklar
09:24 'Zanaat okulları’ ile çocuk işçiliği ortaokulda başlayacak
09:18 Botan: Uluslararası kurumlar tecride ortaktır
09:17 Tutsaklar ‘özgürlük’ için boykotta
09:15 Tanrıkulu: İktidar kendine güveniyorsa sandığı ortaya koysun
09:14 Sincan Kadın Cezaevi'nde İGK sonrası tahliye yok!
09:12 İstanbul'da kayyıma karşı nöbet: İrademizi tanımak zorundalar
09:11 Elçi cinayetinde karar günü yarın: Şüpheler giderilmedi, deliller toplanmadı
09:08 Kayyıma karşı feminist dayanışma
09:05 'Kayyım talan ve gasptır'
09:02 İki kardeşin çeyrek asırlık tutsaklığı
09:00 11 HAZİRAN 2024 GÜNDEMİ
08:30 Kastamonu’da otobüs devrildi: Biri ağır 10 yaralı
07:48 Saraçhane'deki kemere kayyım pankartı
10/06/2024
23:51 Çekmeköy’de yurttaşlardan yürüyüşlü kayyım protestosu
23:43 Düğünde havai fişek patlatıldı: 10 yaralı
23:18 İBB Meclis toplantısında kayyım tepkisi
22:46 Êlih’te yürüyüş düzenlenecek
22:41 Wan’da 17 kişi serbest bırakıldı
22:06 İstanbul’daki Adalet Nöbeti'nde Colemêrg mitingine katılım çağrısı