Dönemin tanığından Hizbullah: Çatışma denilerek siviller öldürülüyordu

img
AMED - Hizbullah’ın, kendisinden ayrılan 2 ismi öldürerek Kurdistan’daki saldırılarına gerekçe yaptığını kaydeden dönemi tanığı Şahit İmam, "‘İlim-PKK çatışması’ denilen şey İlimcilerin sivilleri öldürmesidir” dedi. 
 
Hür Dava Partisi (HÜDA PAR), 14 Mayıs seçimlerinde AKP-MHP iktidarına desteğini açıkladı. Karar sonrası HÜDA PAR'ın, 1990'lı yıllarda Kurdistan kentlerinde işkence ve katliamlarla adını duyuran Hizbullah ile olan ilişkileri gündeme geldi. HÜDA PAR, Hizbullah'ın yasal faaliyetlerini yürüten bir yapı olarak gösterilirken, birçok kadrosu da söz konusu örgütten oluşuyor. Dün yayımladığımız dosyada Hizbullah'ın kuruluş aşaması ve sonrasındaki gelişmelere dikkat çektik. Dosyamızın bugünkü bölümünü ise, Hizbullah’ın Menzil grubuyla çatışmalarına ara verip, Kurdistan'da yurtseverlere nasıl yöneldiğiyle devam ediyoruz. 
 
SİLAHLI SALDIRILAR
 
1989’un sonlarında Menzil’e yönelik saldırılarına ara veren Hizbullah, İslami Hareket ve Vahdet grubuna yer yer saldırılar düzenledi. Örgüt, PKK sempatizanı ve yurtseverlere ilk saldırılarını ise taşlı-sopalı saldırılarla organize etti ve sonrasında silahlı saldırılar başlattı. Şirnex'in Hezex (İdil) ilçesinde 7 Mayıs 1991’de Sabri-Hayriye Karaaslan, evlerine yapılan silahlı saldırıda öldürüldü. Bundan PKK’yi sorumlu tutan Hizbullah, Hezex'te 3 Aralık 1991’de PKK ile ilişkili olduğunu öne sürdüğü Süryani Mihail Bayru’yu silahlı saldırıyla öldürdü. Hizbullah’ın Bayru’yu öldürmeye gerekçe yaptığı Sabri-Hayriye Karaaslan’ın oğulları ''Ahmet Usta'' kod adlı Mehmet Salih, kardeşi Mehmet Ali Karaaslan ile Sabri Karaaslan’ın yeğeni Hamza Karaaslan'ın cesetleri 19 Nisan 2002’de Hizbullah’ın Antep’te cephanelik olarak kullandığı villadan çıkacaktı. Hizbullah'ın sistematik saldırıları ise, Kürt yurtseverlerine saldırısından rahatsız olduğu için Hizbullah’tan ayrılan Mele Zeki Atak ve İbrahim Kızmaz’ın öldürülmesinden sonra başladı. Hizbullah, “örgüt hakkında bilgi verirler” gerekçesiyle infaz ettiği Atak ve Kızmaz’ın ardından, sivillere yönelik silahlı saldırılarını arttırdı. 
 
‘KENDİ DIŞINDAKİLERE TAHAMMÜLLERİ YOK'
 
Dosya haberin ilk dizisinde Hizbullah ilk eylemleri ve diğer örgütlerle ilişkilerini anlatan dönemin tanığı Şahit İmam, bugün de Hizbullah’ın PKK sempatizanlarına ve yurtseverlere yönelik saldırılarının arka planına ışık tuttu. 
 
Hizbullah’ın kuruluş aşamasında Menzil grubu içinde yer alan Şahit İmam, Hizbullah’ın grup aşamasındayken değişimi şiddet temelli gerçekleştirmek istediğini ve kendi dışındaki yapıları kabul etmediğini ifade etti. Hizbullah’ın Kurdistan'ta sivillere yönelik saldırılarının altında "katı bir İslami referansın" olduğunu söyleyen Şahit İmam, Menzil Grubu olarak kendilerinin Kürtlerin farklı inanç gruplarından oluşan bir millet olarak kabul ettiklerini, Kürdistan’daki bütün siyasi ve inanç gruplarının kendi aralarında diyalog kurmaları gerektiğini, Kürtlerin yaşadığı tüm sorunların devletten kaynakladığını savunduklarını dile getirdi. 
 
Kürtler arası bir çatışmanın sistem ve devlete yarayacağını fikrinde olduklarını vurgulayan Şahit İmam, “Kürt meselesinde, ideolojik farklılıkların ön plana çıkarılmaması yaklaşımı bakışı vardı bizde. Ama tabii ki bugünkü kadar daha geniş bir perspektiften bakma yoktu. Ama İlim grubu (Bugünkü Hizbullah) daha çok katı bir İslam yorumuyla baktığı için bütün mevzuların, bütün problemlerin aslında bir tek Kur’an referanslı, İslam referanslı katı bir yorumla çözümlenebileceğini savunuyordu. Yani farklılığa, kendinin dışında olanlarla ilişkileri kurma konusunda katıydı ve tahammülleri yoktu. Kürt meselesinde ortaklaşma gibi bir yatkınlığı yoktu” dedi. 
 
KÜRT SORUNUNA BAKIŞ
 
Bugünkü Hizbullah’ın çekirdeğini oluşturan İlim grubunun, tekçi, katı ve şiddet düşüncesine sahip olduğunu söyleyen Şahit İmam, “Kürtlerin ezilmişliğinin ortadan kalkmasının yolunu İslami bir rejim olduğunu savunuyordu. Buna karşı İslami rejim ve İslami düşünceyle bu mücadelenin verilmesi gerektiğini savunuyordu. Bunun dışındaki diğer mücadeleler batıldı, hak dışındaydı ve onlarla temas kurma noktasında çok ciddi bir mesafe vardı. Yani onlara göre ötekiydi, irtibat kurmak fıkhen (fıkıh: İslam hukuku) caiz değildi” diye konuştu. 
 
YURTSEVERLERE SALDIRILAR 
 
İlim grubunun bu saiklerle Menzil’e ve İhvan çizgisindeki Vahdet grubuna saldırılar düzenlediğini kaydeden Şahit İmam, 1989’un sonlarında kendilerine (Menzil) yönelik saldırılarını durduğunu ifade etti. Saldırıların durmasının ardından 1990’ların başında bu kez PKK sempatizanlarına ve yurtseverlere yönelik saldırılar başladığını ifade eden Şahit İmam, "90’ların başında 91’lerde bu sefer yoğunluklu, programlı bir şekilde İlim tarafından PKK’ye saldırı oldu. İlim’in PKK’lilere saldırılarının, PKK’liler onlara saldırmadan önce yaptığını biliyorum. İlk günden beri söylediğim gibi İlim’in böylesi bir yatkınlığı vardı. Kendinden olmayanlara -ki PKK’lilere- dinsiz gözüyle bakılıyordu. Dolayısıyla saldırgan tavırları vardı. Bunun şahidiydim. Öldürülme olayı başlamadan, saldırıların ilk önce İlim tarafından başlatıldığını biliyorum. İlim, PKK’ye saldırmaya başlayınca o dönem için Menzil ve Vahdet grubuyla saldırıları durdu bir şekilde. 93’ün başına kadar Menzil ve Vahdet grubuna saldırılar olmadı. Yoğun saldırılar kesintiye uğradı. İlim o süreçte 'PKK’lidir' diye camiden çıkanı da, gazete dağıtanı da, gazete satanı da vuruyordu” diye belirtti. 
 
'ÇOCUK CENAZELERİ HİZBULLAH’IN EVİNDE ÇIKTI'
 
Şahit İmam, Hayriye ve Sabri Karaaslan’ın 1991 yılında öldürülmesini PKK’ye saldırma gerekçesi yapan Hizbullah üyelerinin Dîlok'taki evlerinde çocuk cenazelerinin çıktığını anımsatarak, "Biz o tarzdan kaynaklı tehlikeyi hissediyorduk. İlim’in iddiasına göre; PKK’yle İlim arasındaki çatışmada ilk silahlı eylem, İdil’de Sabri ve Hayriye Karaaslan’ın öldürülmesi üzerine karşılık verildi. Onlar da İdil’de Süryani Mihail Bayru’yu (onlar aşağılamak için Mixo derler) öldürdü. Böylelikle filli bir çatışma başladı" dedi.  
 
ATAK VE KIZMAZ'IN ÖLDÜRÜLMELERİ
 
PKK sempatizanları ve yurtseverlere yönelik saldırılardan rahatsız olan Zeki Atak ve İbrahim Kızmaz’ın Hizbullah’tan ayrılması üzerine öldürülmeleriyle sistematik saldırılar başladığını kaydeden Şahit İmam, bu 2 kişinin Hizbullah tarafından sahiplenildiğini vurgulayarak, bunun çatışma için "malzeme" olarak kullanıldığını ifade etti. Şahit İmam, şunları söyledi: “Cizre’de onlardan ayrılan, başlatılan çatışmalardan rahatsız olan, ancak İlim’in onun öldürülmesini kendi propagandasına malzeme yapan Mele Zeki (Zeki Atak) ve Kızıltepeli İbrahim Kızmaz vuruldu. İkisi de bu çatışmanı yanlış olduğunu söyledikleri için vuruldu. İlim bunu PKK’ye yazdı, çünkü onlar için bir malzemeydi. İkisi de çevresinde sevilen insanlardı. Dolayısıyla ‘PKK Mele Zeki’yi, İbrahim Kızmaz’ı öldürdü’ deyip etrafında birikmiş mensuplarını motive edip çatışma sürecine alet etti. Sahadan edindiğimiz izlenim, o ikisinin de PKK tarafından öldürülmediği şeklindeydi. Bunlar bu çatışmaya itiraz etmişse ‘Nasılsa ayrıldılar, bunlar konuşurlar. Kendi propagandamıza malzeme yapalım’ diyen kirli ellerin işiydi. Onları sahiplendiler, üzerlerine marşlar okudular. İbrahim Kızmaz hocanın geçmişte soldan gelme bir geçmişi var. Dolayısıyla Kurdi bir hassasiyetinin olduğu biliniyordu. Kürtler arası bir çatışmaya onay vermediği, bunu yüksek sesle dilendirdiğini söylediler. İlim bu iki sevilen insanı öldürüp ‘Bak PKK bizden Mele Zeki ve İbrahim’i öldürdü. Biz de karşılık vereceğiz’ demeye getirdi. Ya da sistem ve karanlık eller, bunu bildiyse bir infazda onların hem itirazlarını kaldırdılar hem de sahiplenerek kitlelerini motive ettirdiler.” 
 
‘ÇATIŞMA DENİLEN ŞEY SİVİLLERİN ÖLDÜRMESİYDİ’
 
Söz konusu olaydan sonra Hizbullah’ın saldırılarını yaygınlaştırdığını söyleyen Şahit İmam, şöyle devam etti: "Sonraki süreçte İlim, PKK ile adı anılan, tırnak içinde ‘milli faaliyetler’ içinde bulunan gençleri, Özgür Gündem, Özgür Ülke gazetesini çıkaran, bayiliğini yapan, satan, okuyan, bir tartışma ortamında Hizbullah’a ‘şeytan’ diyen, PKK’ye sempatisini ortaya koyanları bulduğu yerde öldürmeye başladı. Yani çok kontrolsüz bir biçimde saldırılar gerçekleştiriyordu. İlim-PKK çatışması denilen şey İlimcilerin sivilleri öldürmesidir. İlim, kaç tane PKK militanını öldürdü? Dağda PKK ile çatışmadı, öldürülenler PKK militanları değildi, sivil insanlardı.” 
 
Yarın: Hizbullah neden yeniden yönünü Menzil grubuna çevirdi? Menzil’in yanıtı ne oldu? Hizbullah-Menzil çatışmasında kaç kişi öldü?
 

Diğer başlıklar

16:39 Birdal: Barış olmazsa bizleri büyük bir tehlike bekliyor
16:18 Milletvekili Koca: Anadil hakkı için mücadele edeceğiz
16:07 Emekliler: Kırmızı kartı göstermemize az kaldı
15:44 DEM coşkusu kent kent yayılıyor
15:22 Şirnex’te 6 kişi gözaltına alındı
15:21 Rapor: 2023'te Ege bölgesinde 515 kadın hak ihlaline maruz kaldı
15:14 Esenyurt’ta yurttaşlar özgürlük mitingine davet edildi
15:08 TJA'dan İzmir'de 8 Mart startı: Kimliğimizi, kazanımlarımızı savunacağız | YENİLENDİ
15:04 Tûşba Belediye Eşbaşkan adayları gözaltına alındı
14:56 ‘Ağır hasta tutsak Aladağ ve Gömi serbest bırakılsın’
14:27 Gözaltında kaybedilen 4 kişinin akıbeti soruldu
14:20 KHK eylemi 87’nci haftasında: Karara rağmen göreve iade edilmiyorlar
13:43 29 yıldır oğlunu arıyor: Unutmadık, buradayız!
13:17 Amed’de ‘Kürt sorununa çözüm’ toplantısı
13:16 Gazeteci Cengiz Altun mezarı başında anıldı
13:09 Hatimoğulları: Kayyımlar gidecek, demokrasi gelecek
12:46 Ezgi Zerkin'in katili ölü bulundu
12:26 Aram Yayınevi'nden 4 yeni kitap
12:25 TJA, 'Jin Jiyan Azadî ile 8 Mart’a Doğru' şiarıyla alanlarda olacak
12:06 Asrın Hukuk Bürosu: CPT’nin İmralı'yı ziyaret etmemesi kabul edilemez
12:02 Bakırhan Şirnex'te: Sayın Öcalan'ın iradesini dikkate alarak tecridi kaldırın
12:00 Temelli’den CPT’ye tepki: Çizilen sınırlarda insan hakkı mücadelesi yürütülemez
10:04 Rojnews editörü Ahmet 123 gündür KDP istihbaratının elinde
09:47 ‘Öcalan’a özgürlük’ talebiyle 90 gündür açlık grevindeler
09:45 Wan’ın eşbaşkan adayları: Seçimlere 50 yıllık direniş ruhuyla hazırlanıyoruz
09:33 Dr. Berwarî: Türkiye’nin Irak’ta artan trafiği Kürtlerin kazanımlarına karşıdır
09:27 Sanatçı Taşdoğan: Kuşa başka dilde öt denilebilir mi?
09:26 Silopiya'da 'Sanatsal Etkinlikler' programı başlıyor
09:25 ‘Özgürlük ve Demokrasi Mitingi’ne çağrı: Biz kazanacağız
09:23 Tilqebîn eşbaşkan adayları: Halkın sorunlarını halkla çözeceğiz
09:12 Av. Adıbelli: İmralı kapılarının açılmasıyla ülke refaha erecek
09:09 DEM Parti’nin Dihê adayları: Bizim olanı almaya geliyoruz
09:05 Yargıtay, Zafer’leri karıştırdı: Olmayan beyana dayanarak mahkumiyet verdi
09:01 Av. Kılıç: Her şüpheli ölümünün arkasında şiddet var
09:00 24 ŞUBAT 2024 GÜNDEMİ
23/02/2024
23:51 İzmir Halkevi'nden MA'ya zeytin ağacı
23:16 Uçar: Kürt halkının yüzü Abdullah Öcalan’ın paradigmasına dönük
23:09 Türkiye’ye gelen CPT heyeti İmralı Adası’nı ziyaret etmedi
20:41 Tutar Apartmanı davasının tek sanığı yakalandı
19:07 Antalya'da bir avukat tutuklandı
18:47 İstinaf, H.K.G davasında cezayı az bularak kararı bozdu
17:35 ‘Size barış getirdik’ diyen AKP’li adaya: Barış nerede, ekmek 10 lira!
17:08 Mitinge davet: Abdullah Öcalan’ın özgürlüğünü sağlamak zorundayız
17:01 DEM Parti'nin kent kent seçim çalışması
16:54 ÇHD’li avukatlar sevk edildi
16:52 Bakırhan: Kürt sorunu Roboski, Uludere ve 33 kurşundur
16:29 Bayındır: Bu bir özgürlük meselesidir
15:38 Adalet Nöbetini tutan aileler Öcalan’ın özgürlüğünü talep etti
15:37 Erkek şiddeti: 3 kadın katledildi
15:35 Gemlik'te 4.1 büyüklüğünde deprem
15:32 Farqîn’de patlama: 1 kişi yaşamını yitirdi
15:16 Şartlı tahliye edilen Mutlak Tozun yoğun bakıma alındı
14:30 Ege açlık grevi raporu: Sağlığa erişilemiyor, disiplin cezaları veriliyor
14:00 DBB’de işçilerin ‘ek protokol’ talebi görmezden gelindi
13:45 Hatimoğulları: 31 Mart zaferini DEM’li çay ile kutlayacağız
13:21 ‘Barış sürecinde kadın hakikati ve tecrit sorunsalı’ paneli düzenlenecek
13:14 Bakırhan: Bu dağları ne İskender ne Persler geçti, hırsızlar asla geçemez
13:10 Mera ve tarım arazilerine GES kuruluyor
13:07 YÖK’ten Boğaziçi Üniversitesi Rektörü İnci hakkında inceleme
11:50 Amed Şehir Tiyatrosu Mart ayı programı
11:22 'Kendimizi ve kentlerimizi yeniden inşa edeceğiz'
11:18 Sêwereg'de bir kadın katledildi
11:02 Qileban’da koruculara 'operasyon' baskısı
10:38 Ailelerden İmralı’ya gitmek için başvuru
10:37 Alıkonulan gazeteciden 122 gündür haber yok
10:16 Cezaevlerindeki açlık grevi eylemi 89’uncu gününde
09:42 AKP’li aday seçime ‘hırsızlıkla’ başladı
09:32 Katledilen gazeteci Altun’un annesi: Kalemi yerde kalmadı
09:05 Özbingöl: 8’inci Yargı Paketi siyasi sürece hizmet eden bir argüman
09:04 Öğrenciler ‘müze’ kararından vazgeçilmesini istiyor
09:02 Özgürlük ve Demokrasi Mitingi hazırlıkları sürüyor
09:01 Kayyımla mahkemelik olan yurttaş evinden çıkarılmak isteniyor
09:00 İsveçli siyasetçi Karlqvist: Abdullah Öcalan’ın konumu iyi anlaşılmalı
09:00 23 ŞUBAT 2024 GÜNDEMİ
22/02/2024
23:20 Murat Kurum Leman'ın kapağında: Nalet olsun içimdeki imar sevgisine
22:42 AKP’nin ardından MHP’de de toplu istifa
22:38 Şirnex’te şevbuhêrk düzenlendi
20:26 Wan’da Dünya Anadil Günü etkinlikleri
19:59 DEM Parti Bursa’da eşbaşkan adaylarını açıkladı
19:07 Silivri Cezaevi’nde 25 tutsak sürgün edildi
18:43 İstanbul Üniversitesi öğrencilerinin protestosu sürüyor
18:40 AKP’nin İBB adayı Kurum hakkında suç duyurusunda bulunulacak
18:19 Cumartesi Anneleri 950'inci hafta eylemi nedeniyle yargılanacak
18:18 Tuncel’den Kışanak ve Türkdoğan’a tebrik mesajı
18:03 Fransa’daki Kürt gençlerinden CPT’de eylem
17:52 Cihanbeyli ve Kulu’da coşkulu büro açılışları
17:22 İHD'den Mülteci Raporu: Her yerde ayrımcılığa uğruyorlar
17:18 Beştaş ve Çepni'den Egîdê Cimo Müzik Okulu’na ziyaret
17:15 DEM Parti Sözcüsü: Seçmen taşıyanlara sesleniyoruz, kazanamayacaksınız!
17:06 Gençler Mêrdîn’den İmralı’ya mektup gönderdi
16:58 Gazeteci Gayıp’ın yurtdışı çıkış yasağına devam kararı
16:53 DEM Partili adaylar birçok kentte halkla buluştu
16:34 Adalet Nöbeti: İktidarın zulmüne karşı mücadelemiz sürecek
16:30 Sanatçı Metin Kahraman: Konser yasağına karşı davacı olacağız
15:33 AYM’den yeni Can Atalay kararı
14:53 Eski milletvekillerinin yargılandığı dava ertelendi
14:28 Bakırhan: Gever halkı sandıkta ders verecek
14:22 Merkez Bankası'ndan faiz kararı
14:20 Kayyım yönetimindeki DBB’de usulsüz kadrolaşma protesto edildi
14:19 Baro Başkanı Eren'i tehdit davasında davanın genişletilmesi talebi
13:51 Silopiya Belediyesi’nin Toplu İş Sözleşmesi imzalandı
13:48 Qers'te konuşan Hatimoğulları: Kürtçeyi yasaklayanlara oy yok
13:05 Gazeteci Ren’e dayatılan kelepçeli muayeneye takipsizlik
12:49 DEM Parti: Siyanürle altın arama yasaklanmalı
12:46 Serhat ve Karadeniz cezaevlerinde ihlaller arttı: Tecridi derhal kaldırın
12:13 Ceylan ve Alökmen'nin duruşması ertelendi
12:12 Gazeteci Pelin Özkaptan'ın yargılandığı davada mütala hazırlanacak
11:47 DEM Parti halk buluşmaları başlattı: İktidardakilerin başı seccadede aklı hilede!
11:26 Savcılık ve cezaevine İmralı başvurusu
11:10 Metîna Dağı bombalandı
10:19 Gazeteci Alağaş’ın duruşması ertelendi
10:01 AKP ve kayyımlar Bedlîs’i parsel parsel sattı
09:44 121 gün oldu: Gazeteci Ahmet’ten haber yok
09:44 Tutsakların ‘özgürlük’ eylemi 88’inci günde
09:22 Hasta tutsağa ilaçları verilmiyor
09:19 Aryen Yayınları'ndan biri Kürtçe 4 yeni kitap
09:08 Maden Mühendisi Alpaslan: Madenler kamulaştırılmalı
09:04 Aydın: Kışanak’ın tutukluluğu seçme ve seçilme hakkının ihlalidir
09:03 Av. Demir: Abdullah Öcalan’ın tahliyesi için koşullar sağlanmalı
09:01 Çalıştığı ve icraya verdiği belediyenin başkanlığına aday gösterildi
09:00 22 ŞUBAT 2024 GÜNDEMİ
21/02/2024
21:33 Şirnex’te ‘Eyşe Şan Dil, Kültür ve Sanat Merkezi’ açıldı
21:29 '8. Yargı Paketi' komisyondan geçti: AYM’nin iptal ettiği fiile çifte cezalandırma
21:14 DEM Parti’li Temelli’den AKP’li Usta’ya: Kürt onlar ‘kökenli’ değil
20:38 Wan ve İstanbul'da anadil konulu panel
20:18 Anadil gününde Metin ve Kemal Kahraman konserine yasak
20:18 'Zafer halaylarını Akdeniz Belediyesi’nde çekeceğiz'
20:13 Farqin: Bir dilin yasaklanması o milleti öldürmek anlamına gelir
19:22 KHK eyleminde 'anadilin önündeki engeller kaldırılsın' çağrısı
18:01 AB’den Rusya’ya yeni yaptırımlar: Listede Türkiye de var
17:56 Kayyımdan seçim hizmeti: Belediye aracıyla AKP bayrakları astı
17:49 ‘Okullarda 1 öğün ücretsiz sağlıklı yemek’ kampanyasına destek
17:29 Anadil Günü’nde Kürtçe konuşan vekilin mikrofonu kapatıldı
17:07 Amed’de anadil yürüyüşü: Kürt dili için mücadele edelim
16:57 Öğrenciler için bir öğün ücretsiz yemek talep ettiler
16:28 Adalet Nöbeti eylemlerinde gündem Dünya Anadil Günü
16:17 Rektörü protesto eden öğrencilere engel
16:05 Türkçe dışındaki dillere dönük yasaklara dair araştırma komisyonu talebi
15:43 Sağlıkçılar 'vergide adalet' talebiyle süresiz eylem başlatıyor
15:41 Kürt meselesinin çözümünde yapılabilecekler konferansta tartışılacak
15:33 21 Şubat Anadil Günü etkinlikleri: Kürtçe resmi ve eğitim dili olsun
15:28 Uluslararası delegasyon: CPT’den cevap istiyoruz
14:40 Licik’te arama faaliyetleri durduruldu
14:34 Emekliler mağduriyetlerinin giderilmesini istedi
13:56 DEM Parti'den UNESCO’ya 6 dilde anadil mektubu
13:54 Tecride Karşı Uluslararası Delegasyon’dan Adalet Nöbeti’ne ziyaret
13:50 89 yaşındaki Barış Annesi Özgen'e konteyner cezası
13:30 BMG’den Abdullah Öcalan için pankartlı eylem: Ayağa kalk!
13:22 Bağımsız Maden İş: Licik’te facia öncesi işçiler çatlak için uyardı, önlem alınmadı
13:19 Hasta tutsak Karagüzel’in infazı 3 ay ertelendi