Statûya Başûr di xetereyê de ye

  • rojane
  • 10:28 22 Nisan 2024
  • |
img
NAVENDA NÛÇEYAN - Rojnameger Amed Dîcle diyar kir ku piştî 30 salan cara yekem e ku statuya başûrê Kurdistanê dixekeve qetereyê û malbata Barzanî wekî qeyûm dest danîne ser destkeftiyên kurdan. 
 
Rojnameger Amed Dîcle li ser rewşa başûr û polîtîkayên PDK  û malbata Barzanî gotarek ji bo Rojnameya Xwebûnê nivîsand. Rojnameger Amed Dîcle di gotara xwe de destnîşan dike di 10'ê Hezîranê de tê payîn ku li Iraqê hilbijartin pêk bê û di vê hilbijartinê de ji ber polîtîkayên PDK'ê statuya başûrê Kurdistanê dikeve qetereyê. Gotara Amed Dîcle ku ji bo Rojnameya Xwebûnê nivîsandiye wiha ye: "
 
STATUYA HERÊMA BAŞÛR DI XETEREYÊ DE YE 
 
Piştî 30 salan cara yekem ku rewşa statûya li Başûr ewqas dikeve xetereyê. PDK, bi taybet malbata Barzanî weke qeyûman dest danîne ser destkeftiyên kurd ên ku bi berdêlên giran hatine girtin. Statûya herêma başûrê Kurdistanê cara yekem e ku ewqas di xetereyê de ye. Ji aloziya niha re çareseriyek neyê dîtin. Di nava çend mehan de herêma Başûr dikarê bê parlamento û hikûmet were hiştin. Başe sedem çi ye? Rewş çima wiha bû? Û çi senaryo têne nîqaşkirin?
 
Weke ku xwendevanên me dizanin li herêma Başûrê Kurdistanê ji çar salan carekê hilbijartinên parlamentoyê pêk tên. Piştî parlamento hat hilbijartin hikûmet tê avakirin û serokê Herêmê tê destnîşankirin. Herî dawî di 30’yê îlona 2018’an hilbijartin pêk hatin. Diviyabû îlona 2022’yan hilbijartin çêbibin lê nebûn. Li gorî zagona federal a Iraqê hikûmeta herêmê ku niha Mesrûr Barzanî jêre serokatiyê dike betal e. Piştî nîqaş û gengeşiyan hat diyarkirin ku dê di 10’ê hezîranê hilbijartin pêk werin. Desteya Bilind a Hilbijartinê ya Iraqê ev biryar ragihand. Her wiha heman saziyê desteya hilbijartinê ya herêmê betal kir. Yanê; li herêma Kurdistanê êdî desteyek hilbijartinê nîne. Eger hilbijartin çêbibe ew ê pêvajo ji aliyê desteya hilbijartinê ya federal ku navenda wê li Bexdayê ye bê meşandin. Ev tişt cara yekem e pêk tê.
 
Piştî ku dîroka hilbijartinê hat eşkerekirin Dadgeha Bilind a Iraqê du biryarên girîng dan. Biryara yekê kota hatin betalkirin. Weke tê zanîn parlamentoya herêmê ji 111 kursiyan pêk dihat. 5 ji bo tirkmenan, 5 bi xristiyanan û 1 jî ji bo ermenan bi giştî 11 kota hebûn. Niha ev çûn û 100 kursî man. Ev 11 kota di lîsteya PDK’ê de dihatin bi cihkirin û dema hilbijartinê PDK bi 11 kursiyan li pêşiya partiyên din dest pê dikir. Ango; PDK bi 11, partiyên din bi sifirê dest pê dikirin. Ev biryar ji bo PDK’ê derbeyek mezin bû. Biryara duyem a dadgehê; 400 hezar dengên ku di hilbijartinên borî de hatine dayin bêxwedî ne. Tê gotin ku 400 hezar kurdên Rojava, Rojhilat û Bakur ên li herêmê ne, PDK’ê ji wan re nasname derxistiye û deng dane. Niha Bexda dibeje ku ev 400 hezar kes nikarin deng bi kar bînin. PDK vî tiştî jî qebûl nake.
 
Çima? PDK di hilbijartina borî de 45 kursî bi dest xist. 11 kota bûn 34 jî qezenc kirin. Lê PDK’ê bi giştî 680 hezar deng bi dest xist. Eger ji vana 400 hezar deng bi kar neynin dimîne 280 hezar. PDK bi 280 hezar dengî encax 12-15 kursiyan qezenc dike. Û li gorî vê rewşê dibe partiya sêyem û desthilatdariya xwe winda dike. Ji ber vê yekê PDK naxwaze hilbijartin çêbibin û çêbibe jî naxwaze beşdar bibe.
 
Di rewşa heyî de PDK bixwaze jî êdî nikare beşdar bibe. Ji ber ku lîsteyên partiyên beşdar dibin aşkera bûn. Li gorî qanûn formula ku PDK êdî tevlî hilbijartina 10’ê hezîranê bibe nema. Hin hêzên herêmî û navneteweyî niha li formulek ku PDK beşdar bibe digerin. Lê hemû partî, saziya hilbijartinê ya federal û YNK dibêjin pêwîste hilbijartin di roja xwe de ango 10’ê hezîranê pêk bê.
 
Di vê navberê de serokê herêmê Nêçîrvan Barzanî jî dixwaze ev biryar pêk were. Ji xwe yê ku ev biryar îmze kirî Neçîrvan Barzanî bi xwe ye. Di nava vê aloziyê de Neçîrvan Barzanî cuda, Mesûd Barzanî û kurê wî Mesrûr jî cuda tevdigerin. Tê gotin ku Barzaniyan di nav xwe de kar dabeş kirine. Lê wer xuyaye ne wisa ye. Ji ber ku Mesrûr, Neçîrvan bêbandor kiribû, Neçîrvan jî niha vê yekê weke firsendekê dibîne ku Mesrûr li derveyê hikûmetê bihêle.
 
Bi kurt û kurmancî PDK dibîne ku beşdarî hilbijartinan bibe ew ê bi ser nekeve. Winda dike û bi rêya rewa û qanûnî neçare derveyê desthilatdariyê bimîne. Bêguman PDK tiştek wiha qebûl nake. PDK bixwaze jî Tirkiye vê yekê qebul nake!. Ji ber vê sedemê PDK li formulek bêyî hilbijartin digere ku desthilatdariya xwe bidomîne. Ev jî ne mûmkûn e. Ji xwe dadgeha federal gelek erkên herêmê betal kiriye. Ev yek jî her ku diçe PDK’ê tengav dike.
 
Di rewşa heyî de 3 senaryo hene ku li ser têne nîqaşkirin; Yek; PDK hilbijartinê boykot bike û beşdar nebe. Ev tê wê maneyê ku PDK ew ê li derveyî hikûmet û parlementoyê bimîne. Neçare parlemento û hikûmeta nû nas bike. Hikûmeta nû jî ew ê bi serokatiya YNK’ê were avakirin. PDK vê yekê qebûl nake. Yanê senaryoya yekem nameşe. PDK û Tirkiye tiştek wiha nakin. Duyem; Ji ber ku êdî PDK nikarin beşdarî hilbijartinên 10’ê hezîranê bibe, dikare partiyek din destek bike. Ev jî ji wan xeter e, dîsa derveyî desthilatdariyê dimînin. PDK formulek derveyî desthilatdariyê naxwaze û qebûl nake. Senaryoya sêyem ev e; PDK nehêle ku li herêmên xwe sandoq werin danîn û hilbijartin pêk were. Li gorî liv û tevgerên wan xuyaye ku PDK vî tiştî dixwaze. Ya rastî xetereya mezin jî ev e. Di rewşek wiha de ew ê li herêmên derveyî PDK hilbijartin pêk werin. Bafel Talabanî got, ‘Li Hewlêrê li mala xwe be jî em ê sindoqan deynin.’ Yanê li Hewlêr 10 deng jî werin bi karanîn derbasdar in. Eger PDK bêje em beşdar nabin, li herêmên xwe sindoqan danaynin û encamên hilbijartinê nasnakin wê demê Dadgeha Federal a Iraqê dikare PDK’ê derveyê qanûn îlan bike. Di rewşek wiha de ji xwe wezîfeya Neçîrvan Barzanî, Mesrûr Barzanî û Parlamentoya Herêmê bi dawî dibe. Dadgeha Bilind dikare statûya herêmê jî betal bike. Wê demê rêveberiya navendî ya Iraqê dikare dest deyne ser hemû erkên herêmê. Di rewşek wiha de PDK yan wê xwe bispêre Tirkiyeyê yan jî teslîmî Iraqê dibe. Lê li aliyê din ji ber ku di serî de YNK û partiyên din beşdarî hilbijartinê dibin herêmên ku ew lê bi hêzên dikarin werin nas kirin. Ango Herêma Federe ya Kurdistanê tenê dikare bi Silêmanî û Helebçê re were sînordarkirin.
 
Ji ber vê yekê rewşa heyî gelek xetere ye. Mesûd Barzanî di sala 2017’an de referanduma serxwebunê pêk anî û di encamê de nîviyê axa herêmê teslîm kir. Bi vê siyaseta xwe ya niha jî dixwaze ji nîvê mayî nîvê din jî bide windakirin.
 
Di serî de Amerîka, welatên Ewropa û hêzên herêmî dixwazin hilbijartin çêbibin û PDK jî beşdar bibe. Saziya hilbijartinê ya Iraqê di meha tîrmehê de tê guhertin ji ber vê yekê divê beriya wê hilbijartin çêbibin. Neçîrvan Barzanî ji bo vê aloziyê van roja diçe Îranê. Eger daxwazên PDK’ê pêk were (ku zehmet e) hilbijartin werin taloqkirin jî wê krîzek din dest pê bike. Her wiha di rojên pêş de Tirkiye bi alîkariya PDK li dijî PKK’ê dixwaze dest bi êrîşek nû bike. Ev yek PDK’ê tengavtir dike. Piştî 30 salan cara yekem ku rewşa statûya li Başûr ewqas dikeve xetereyê. PDK, bi taybet malbata Barzanî weke qeyûuman dest danîne ser destkeftiyên gelê kurd ku bi berdêlên giran hatine girtin. Gelê kurd ji bo ku bibin xwedî statû bi hezaran şehîd dan. Lê îro ji ber siyaseta şaş, berjewendiyên malbatî û yên ji bo Tirkiyeyê ev statû bi têkçûnê re rû bi rû ye.

Diğer başlıklar

23/05/2024
22:48 Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 35 bin 800’e çıktı
21:35 Mêrdîn’de çocuğa tecavüz eden fail gözaltında
21:30 DFG Eşbaşkanı Müftüoğluna Sevinç Özgüner ödülü
20:36 'Karanlık gidecek Kobanê ve Gezi kalacak'
19:53 İstanbul’da 27 tutuklama
19:46 Adalet Peşinde Aileleri, Meclis Başkanvekili Önder ile görüştü
19:30 Gençlik örgütlerinden tutuklamalara tepki
19:21 Şenyaşar’dan Erdoğan’a: Bizi katleden vahşileri vekil yaptınız
18:29 Eren Odabaş tahliye edildi
18:23 Amed’te kadın katliamları protesto edildi
18:17 Eşbaşkanların çağrısı üzerine halk belediye önünde uzun kuyruklar oluşturdu
17:34 Özlem Zengin'den Cumartesi Anneleri açıklaması
17:14 30 yıl sonra tahliye edildi
17:08 Mêrdîn’de çocuğa tecavüz haberine yayın yasağı
17:04 ‘Adalet ve Özgürlük Buluşmaları’nda Pîrsûs Katliamı’nda yitirilenler anıldı
16:57 Bayındır: Özgürlük mücadelesi zafere ulaşacak
16:54 Erdîş’te dil mitingi için bildiri dağıtıldı
16:47 Perî'de kapı kapı seçim çalışması
16:33 Riha’da gözaltına alınan gençler serbest bırakıldı
16:27 Çocuğa işkence davasında sanık polislere ceza talebi
16:26 MESEM kapsamında çalıştırılan 17 yaşındaki çocuk yaşamını yitirdi
16:19 DEM Parti Curnê Reş’te seçim çalışmalarını hızlandırdı
16:09 Ankara’da şüpheli kadın ölümü
16:03 Sokak hayvanlarını 'öldürme' yasasına karşı eylem başlattılar
15:57 Deniz Poyraz Kent Bostanı’nda fideler toprakla buluştu
15:47 KCDK-E’den Öcalan için çağrı: Seferberlik ruhuyla alanlara
15:29 Amed'te açılan Turizm ve Gastronomi Fuarı’na yoğun ilgi
15:05 Rusya'dan Lazkiye ve İdlib kırsalına hava saldırısı
14:49 Özerk Yönetim heyetinden İsveç’e ziyaret
14:34 BES'ten birçok kentte 11 talepli eylem
14:22 Çay üreticisinden tabutlu protesto
14:10 Merkez Bankası faizi sabit tuttu
13:27 Aktar'ın davasında mütalaa hazırlanacak
13:22 Amed'de Gezici Ekolojik Belgesel Günleri düzenlenecek
12:52 İtirafçı beyanlarıyla yargılanan avukata beraat
12:43 Yeni Zelanda’dan Cumartesi Anneleri için Erdoğan’a mektup
12:42 Mêrdîn'de 16 yaşındaki çocuğa tecavüz
12:26 Yaşamını yitiren tutsağın ağabeyi: Görmemize izin vermediler
12:10 Ümraniye’de bir kadın ve oğlunun şüpheli ölümü
12:08 Türkiye saldırısında bir kadın yaşamını yitirdi
12:07 Hasta tutsak Hanife Arslan rapor için hastaneye sevk edildi
12:04 Esir kadın askerlerin görüntüleri tepkilere neden oldu
11:55 Maden işçilerinin eylemi sonrası müfettişler denetime geldi
11:49 Erdîş’te 25 Mayıs'ta anadil mitingi düzenlenecek
11:47 Abdullah Öcalan’ın avukatlarından görüşme başvurusu
11:43 Kuzey ve Doğu Suriye'deki kadınlardan seçim deklarasyonu
11:36 Koçyiğit: Savaş yönetmeliğiyle Kürtler hedef haline getirilmek isteniyor
11:18 Amed Büyükşehir Belediyesi'nden ‘hafif raylı sistem' kararı
11:18 Yüzde 85 görme kaybı olan tutsağa gözlük engeli: Teşhis edemeyiz!
10:58 30 yıl tutsaklığın ardından Amed’te karşılandı
10:44 Kobanê kararlarına tepki büyüyor: Zulme boyun eğmeyeceğiz
10:41 Gazeteci Güleş'e 'haber paylaşımı' davası
10:41 Demokratik Modernite ‘Tarihsel İşbirlikçilik ve İhaneti Aşmak’ başlığıyla çıktı
09:11 Tutsakların ‘özgürlük’ eylemi sürüyor
09:11 Cizîr'deki medrese kaderine terk edildi
09:10 Tutsak Şahin: Tecridin etkisini anlatmak için eylemdeyiz
09:09 Mor Dayanışma 3 bölgede konferansa hazırlanıyor
09:08 ECPMF Koordinatörü: Basın özgürlüğünde en kötü dönem yaşanıyor
09:05 Zamlar nedeniyle peynirde gramlı satış dönemi
09:05 Kopyala-yapıştır karar: PKK'den ihraç edildi, FETÖ'den ihracı onandı
09:03 Yeni Yaşam okurlarıyla buluşacak: Gücümüzü halktan alıyoruz
09:03 'Aile' üzerine bir röportaj: Ahlaki-politik toplum nasıl mümkün olabilir?
09:00 23 MAYIS 2024 GÜNDEMİ
08:55 Meteorolojiden yağış, toz aşınımı ve rüzgar uyarısı
08:10 1 asker hayatını kaybetti
07:44 Beyin ölümü gerçekleşen tutsak yaşamını yitirdi
22/05/2024
22:52 Süleyman Ahmet’e 211 gün sonra ulaşıldı
22:38 İngiltere’de erken seçim kararı
22:32 Wan’da tecrit protestosu
22:05 Dağtaş, 30 yılın ardından tahliye edildi
21:04 ‘Gözaltında kayıpların failleri hala cezasız’
19:57 KHK eyleminde Kobanê Davası kararına tepki
19:36 Perî'de seçim çalışması: Kayyım bir çivi bile çakmadı
19:30 Berwarî ve Xîzan yolu heyelan nedeniyle kapandı
19:26 'Örgüte finans' davasında 2 beraat 1 tahliye
19:16 Bakanın özel kalemiyle görüşen tutsak yakınları: Talepler yerine getirilmezse sokakları terk etmeyiz
19:04 Kobanê tutsaklarının isimleri sokaklara verildi
18:40 Gazetecilerin iddianamesi haberlerden ibaret: 126 haber ‘suç ‘ sayıldı
18:23 Urfa Cezaevinde 17 tutsağın tahliyesi engellendi
18:08 Hatimoğulları Curnê Reş’te: Seçimi daha büyük bir farkla kazanacağız
17:45 Tutsak yakınlarından Şenyaşar’a ziyaret
17:32 Sinpaş, inşaat yasağını tanımıyor
17:08 Hasta tutsak Odabaş’ın duruşmasına katılım çağrısı
16:56 İzmir Metro işçileri sivil itaatsizliğe başlıyor
16:16 Tutsak yakınları Bakan Tunç’un özel kalem müdürüyle görüştü
16:12 HDP eski Manisa İl Eşbaşkanı Taylan tutuklandı
16:06 Trabzon’da iskele çöktü: İşçiler mahsur kaldı
15:55 Kovancılar'da Kobanê Davası protestosu
15:37 İran'da 1 ayda 29 Kürt idam edildi
15:22 TJA: Zeliha ve katledilen kadınların hesabını soracağız
15:04 Suruç Aileleri İnisiyatifi’nden anmaya katılım çağrısı
14:43 Gazeteci Ertaş’ın davası ertelendi
14:15 Çocuğa işkencede 'kusurlu' bulunan polislere 3 günlük aylıktan kesme cezası
14:14 Sağlık emekçilerinden eylem: İsrafın kaynağı biz değiliz
13:49 KESK'ten demokrasi güçlerine ortak mücadele çağrısı
13:30 2 günde 35 kimyasal silahlı saldırı
13:20 Amed’de ‘toplumsal cinsiyet eşitliği’ eğitimi
12:27 Amed'de Kobanê Davası protestosu: DAİŞ'i sahiplenenler de kaybedecek
12:14 İzBB işçileri oturma eylemi başlattı
11:59 İran'dan yalanlama: Akıncı İHA doğru tespit yapamadı
11:05 DEM Parti Kadın Meclisi Sözcüsü: Ülkeye en fazla zararı verenler, tecritte ısrar edenlerdir
10:51 AYM, Cerattepe’nin ÇED kararını iptal etti
10:47 3 ülkeden Filistin kararı
10:21 Riha’da ev baskınları
10:07 Katledilen Özkaplan'ın kardeşi: Emniyet şikayetleri dikkate almadı
10:06 Sasa Amed’teki konserinde yasakları protesto etti
10:06 ‘Kayalıklardan düştü’ denilen kadın itilerek katledilmiş
10:04 Bakanlığa yürüyen DEM Partililerden muhalefete 'ortak mücadele' çağrısı
10:00 Veysi Aktaş'ın tahliyesinin engellenmesine karşı başvuruya ret
09:48 Kayyım 5 dakikalık reklam filmine 4 milyon harcadı
09:43 Tutsak Akdoğan’ın beyin ölümü gerçekleşti
09:41 'Etki ajanlığı' ile kimler hedef alınacak?
09:32 Polisin katlettiği Hantaş’ın ağabeyi: Fail kolluk olunca ödüllendiriliyor
09:18 Cezaevlerinde ‘Öcalan’a özgürlük’ eylemi devam ediyor
09:07 Alıkonulan gazetecinin akıbeti 211 gündür bilinmiyor
09:06 Curnê Reş seçimleri için hareketli seçmen seferberliği
09:05 Şirnex Barosu Ekoloji Komisyonu'ndan 'kum ocakları' uyarısı
09:04 Çiftçinin sorununa 'agroekolojik üretim' önerisi
09:04 'Özgürlük' eylemindeki tutsakların yakınları: Taleplerin arkasındayız
09:03 ÖHD Kürtçe eğitim için Meclis ve bakanlığa başvuracak
09:02 Dil Araştırmacısı Erauskin: Resmiyet dışında bir seçenek kabul edilmemeli
09:01 Dr. Yaviç: Hasta tutsakların durumundan endişeliyiz
09:00 22 MAYIS 2024 GÜNDEMİ
08:24 Erdoğan 'Savaş ve seferberlik' ilan yetkisini de aldı
21/05/2024
23:28 DEM Parti’nin Kobanê önergesi oylamaya sunulmadan reddedildi
23:07 Ankara’da bir komiser gözaltına alındı
21:59 Kütahya'da maden atık havuzunda taşkın
21:09 Tahliye edilen Gazeteci Dal: Tecridi yazmaya devam edeceğiz
20:51 İzmir'de Çerkes Soykırımı anması
20:46 Perî’de seçim çalışması: Bizden alınanı geri alacağız
19:22 DEM Parti İlçe Eşbaşkanı Erdem tutuklandı
19:17 Kadınlardan bakanlığa: İstismar davasına taraf olacak mısın?
18:34 Mêrdîn ve Ankara'da Kobanê açıklaması
18:14 3 gazeteci için tahliye kararı
17:48 AYM, 10 Ekim Katliamı’nda ihlal görmedi!
17:31 Hazine 46,3 milyar lira borçlandı
17:18 Sendika ve partilerden Şenyaşar’a destek ziyareti
16:57 Êlih’te şüpheli çocuk ölümü
16:51 Aydın'da işten çıkarılan işçilerden eylem
16:37 Latmos Dağı'ndaki kapasite artışına mahkeme ‘dur’ dedi
16:34 Meslektaşları avukat Çiftçi'nin serbest bırakılmasını istedi
16:30 'Neden avukatlık yaptın' davası ertelendi
16:06 Pirsûs Katliamı davasında taleplere ret
15:36 Curnê Reş'te yarınki buluşmaya çağrı
15:17 Çıplak arama dayatıldı, yerde sürüklenerek adli koğuşa götürüldü
15:07 Özel: AYM Kobanê kararlarını bal gibi bozacak
14:49 Tahliye olan siyasetçilere ziyaretler sürdü
14:41 Gülistan Doku Turnuvası'nın startı verildi
14:39 ‘Demokratik çözüme zarar veren yargı pratiklerine son verilsin’
14:32 Mahkemenin iptal ettiği JES kuyuları için yeni ÇED süreci