Sürecin ‘öznesi’ olan cezaevlerinde Kürtçe düşmanlığı

img

AMED - Sürecin ‘öznesi’ konumunda olan cezaevleri için devletin adım atmamakta ısrar ettiğine dikkat çeken Amed TUAY-DER Eşbaşkanı Yeter Erel Tuma, Kürtçe konuşmanın dahi yasak olduğu bir süreçten geçtiklerini söyledi. 

Amed Tutuklu Aileleriyle Yardımlaşma Derneği (TUAY-DER) Eşbaşkanı Yeter Erel Tuma, cezaevlerinde infaz yakma, tahliyelerin engellenmesi, sağlık ve iletişim hakkının engellenmesi, fiziki ve psikolojik şiddet gibi birçok sorunun yaşandığına dikkat çekerek, hasta tutsaklar başta olmak üzere cezaevlerindeki hak ihlali uygulamaları  için acil adım atılması çağrısı yaptı. Yaşanan hak ihlallerine ilişkin Yeter Erel Tuma, “Zindandaki arkadaşlar dilekçelerle başvuru mekanizmalarını kullanarak maruz kaldıkları ihlalleri ulaştıramayacak durumdalar. Bu da bir şekilde cezaevi yönetimleri tarafından engelleniyor. Dolayısıyla bize ihlaller iki yöntemle ulaşıyor: Birincisi aileler üzerinden, ikincisi de avukat arkadaşlarımız tarafından. Avukat arkadaşlarımız belli periyotlarla ziyarete gittiklerinden dolayı bizim en güvenli ve en hızlı şekilde bilgi alabildiğimiz mekanizma aileler oluyor” dedi.  
 
TUTSAKLAR ÖLÜME MAHKUM EDİLİYOR
 
Cezaevlerinden gelen hak ihlallerinin sürekli bir hal aldığını belirten Yeter Erel Tuma, “Hak ihlallerinin başında: Birincisi ve en önemlisi sağlık hakkına erişim meselesi. Özellikle ağır hasta tutsaklar ağız içi arama, çıplak arama, kelepçeli muayene gibi durumları reddettikleri için sağlık haklarına ulaşamıyorlar. Mesela çok yakın zamanda Amed’de anjiyo olmak üzere hastaneye kaldırılan bir arkadaşımız kelepçeli bir şekilde ameliyat edilmek istenmiş, bu durumu kabul etmediği için ameliyatı ertelendi. Henüz ameliyatı yapılmamış. Kelepçenin açılmaması ameliyat hakkının engellenmesi oluyor. Aynı zamanda bu tutsakların ölüme mahkûm edilmesi demektir. Benzer bir olay Erzurum Dumlupınar Cezaevi’nde kalan Mazlum Ersin arkadaş için de yaşandı. Beyin anjiyosu olacaktı. Kelepçe ile ameliyatı gerçekleştirmek istediler. Üstelik doktorun kelepçeyi kabul etmemesine rağmen kolluk güçleri izin vermedi. Mazlum Ersin geri cezaevine gönderildi ama ölüm riski taşıyor. Ağır hasta tutsakların sağlık erişiminin engellenmesini arkadaşlarımızın ölüme mahkûm edilmesi olarak adlandırıyoruz” ifadelerini kullandı.
 
KUYU TİPİ CEZAEVLERİ
 
Bir diğer hak ihlalinin görüş yasağı olduğunu kaydeden Yeter Erel Tuma, “Siyasi tutsaklar eskisi gibi koğuş tipi gibi yapılarda kalmıyorlar. Hak ihlallerinin sistematik olarak yaşandığı kuyu tipi hapishanelerinde bulunuyorlar. Y ve S tipi ne demek? Ailesiyle görüşmesi engellenmesi demek. Aslında onların sosyal hayatlarına, iletişim haklarına doğrudan müdahaledir. 22 saat tek başına bir hücrede geçiren kişinin iletişim hakkının engellenmesi işkencenin başka bir boyutudur. Ama baktığımız zaman hem anayasada hem uluslararası sözleşmelerde güvence altına alınan bu haklar cezaevleri yönetimlerince keyfi olarak engelleniyor. Dolayısıyla da ihlallerin en ağır boyutlarından biri de iletişim yasakları” olduğunu belirtti. 
 
KÜRTÇE YASAĞI
 
Kürtçe konuşmanın dahi yasak olduğu bir süreçten geçtiklerini dile getiren Yeter Erel Tuma, “Mesela bir aile dedi ki: ‘Kürtçe konuştuğumuz için cezaevi görevlileri bize 'Kürtçe konuşmayın, anlaşılmıyor' deyip Türkçe konuşmamızı istediler. Diyarbakır 5 No’lu cezaevinde yapılan uygulamalar bugüne kadar devam ediyor. Kürtçe konuşma meselesini aşabilmiş değil. Bu tür müdahaleler hâlâ var” diye ifade etti. 
 
KADINLAR HİJYEN MALZEMELERİNE ULAŞAMIYOR
 
Cezaevindeki kadın tutsakların yaşadığı sorunlara dikkat çeken Yeter Erel Tuma, “Kadın arkadaşların maruz kaldığı, kadın olmaktan dolayı yaşadığı hak ihlalleri var. Özellikle hijyen malzemelerine ulaşamayan kadın tutsaklara ihtiyaç duydukları malzemeler temin edilmiyor. Ya da bu malzemeler cezaevi kantinlerinde çok fahiş bir fiyata satılıyor” dedi.
 
İNFAZ YAKMALAR
 
Aralarında hasta tutuklu ve 30 yıllın doldurmuş çok sayıda tutuklunun infazının hukuksuz bir şekilde yakıldığı veya tahliyesinin engellendiğini hatırlatan Yeter Erel Tuma, “İnfazı ertelenmiş bir sürü hasta tutsak var. Örnek: Mustafa Karatepe, 4’üncü evre kanser hastası. İnfazı tamamlanmış ama tahliye edilmiyor. Önüne bir sürü engel koyuluyor. Adli Tıp Kurumları da bunlardan bir tanesi.  Hasta tutsakların cezaevinde kalması için gerekli tüm kararların verildiği bir merkez hâline gelmiş. Tek başına kalamayacak, bakıcıya ihtiyacı olan hasta tutsaklara ‘Tek başına kalabilir’  diye rapor veriyor. Bu kararların siyasi kararlar olduğunu biliyoruz.” Adli Tıp Kurumu’nun aldığı siyasi kararların denetlenmesi çağrısında bulunan Yeter Erel Tuma, yaşam hakkı dahil olmak üzere bütün haklarının iadesi için Adli Tıp Kurumu’nun aldığı kararların incelenmesi gerektiğini söyledi.
 
ABSÜRT GEREKÇELER 
 
Tahliyeleri engelleyen cezaevi yönetiminin ortaya absürt gerekçeler koyduğunu söyleyen Yeter Erel Tuma, “Erzincan Cezaevi’nde kalan Ardıl Çeşme’nin 30 yılın ardından 2 kere tahliyesi ertelendi. İdare Gözlem Kurulu’nun gerekçesi ise ‘Örgütle ilişkisinin devam etmesi.’ Böyle bir iddianın gerçek olması neredeyse mümkün değil. Çünkü arkadaş 30 senedir cezaevinde” diye ifade etti. 
 
SÜREÇ CEZAEVLERİNE UĞRAMIYOR
 
Sürecin cezaevlerine yansımaması için özel bir uğraş içine girildiğini kaydeden Yeter Erel Tuma, “Dışarda ılımlı, barışa giden, sakin bir süreç var. Ama cezaevlerinde böyle bir durum yok. Dışarda süreç böyle sakin devam ederken, bunu hazmedemeyenlerin zindandaki arkadaşlarımıza işkenceye varan yaklaşımları gerçeğiyle karşı karşıyayız” dedi.
 
Cezaevlerinin sürecin ‘Öznesi’ olduğunu kaydeden Yeter Erel Tuma, “Mecliste bir komisyon oluşturuluyor. 50 yıllık bu sürecin mağdurları olarak değil, öznesi olarak kabul edildiğini görmek istiyoruz. Onurlu, adil bir barış için asgari şartımız, siyasi tutsakların serbest bırakılmasıdır. O arkadaşların burada olması ve bütün arkadaşlarımızın sürece dair etkin ve aktif bir şekilde özne olması gerekiyor” diye belirtti. 
 
MÜCADELEYE DEVAM
 
Cezaevlerinde yaşanan sorunlara ilişkin mücadele yürütmeye devam edeceklerini kaydeden Yeter Erel Tuma, “Destek mekanizmalarını kurmak ve ailelere ilgili desteği sağlamaya yine ÖHD iş birliğiyle tutsakların hukuki ihtiyaçlarına cevap olmaya devam edeceğiz.  Bizim arkadaşlarımız yalnız değildir. Tutsaklar bizim ailemizdir. Cezaevlerinde onlara uygulanan işkenceyi asla kabul etmiyoruz ve bunu göstermek için gerekirse Türkiye’nin öbür ucuna gidip raporlamayı yapar, basın açıklamalarıyla bu ihlalleri görünür kılmaya devam ederiz. Var gücümüzle mücadeleye devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.
 
MA / Fethi Balaman
 

Diğer başlıklar

29/08/2025
23:33 Hunergeha Welat'tan yeni klip: Kerwan
23:06 Nanaxaanım Babazade için serbest bırakılma çağrısı
22:19 Alevilerden barış için ‘aktif rol alacağız’ mesajı
21:29 Cizîr Belediyesi kadın buluşmalarını sürdürüyor
21:03 Wan Gölü'nde bir kadın cenazesi bulundu
21:00 ICRC: Dünyada 300 bine yakın kayıp kişi var
20:56 Süveyda'da rehineler karşılıklı olarak serbest bırakıldı
20:44 Licê’de yangın bölgesinde yurttaşlar nöbette
20:37 Kürt işçilere saldıran Cemal Özer tutuklandı
20:32 Kocaeli’nde kadına yönelik şiddet
20:31 ÖHD’den Diyanet’e Kürtçe hizmet verilmesi talepli başvuru
20:00 Gazze'de hayatını kaybedenlerin sayısı 63 bini aştı
19:53 Bursa’da maki yangını
19:50 223 işçi direnişte: Hakkımızı alacağız
19:41 Ankara'da ateşli piknik yasağı uzatıdı
19:39 Mêrdîn’de uyuşturucuya karşı yürüyüş
19:37 Trump yönetimi, Filistinli yetkililerin vizelerini iptal etti
19:30 Erdoğan, Çin'e gidecek
19:18 1 Eylül eylemleri: Sürecin yasal zemini oluşturulsun
19:09 Meclis'te Gazze tezkeresi kabul edildi
18:19 Şirnex’te öğrencilere ajanlık dayatması protesto edildi
18:07 DEM Parti’den Filistin için 11 öneri
17:39 Licê’dek yangın büyüyerek devam ediyor
16:34 Dêrazor Askeri Meclisi: 2 DAIŞ’li yakalandı
16:23 Askerlerin yaktığı esrar yangına neden oldu
16:01 Silêmanî’de bir helikopter düştü
16:00 İsrail’in saldırıları sürüyor: 47 kişi katledildi
15:41 Berat Nazlıcan’ın taziyesine kitlesel ziyaret
15:19 Kadınlardan Diyanet hakkında suç duyurusu: Haklarımızdan vazgeçmiyoruz
14:54 DBP ve DEM Parti’den Celal Talabani’nin mezarına ziyaret
14:32 30 yılın ardından tahliye oldu: Öcalan'ın çağrısına cevap olacağız
14:04 Moritanya’da tekne battı: 49 ölü, 100’ü aşkın kayıp
13:55 BM: İran’da 8 ayda 841 kişi idam edildi
13:51 CHP İstanbul seçimi iddianamesi hazırlandı
13:44 SOHR: Süveyda’da ölü sayısı 2 bini aştı
13:30 BM Genel Sekreteri'nden İsrail'e Gazze uyarısı
13:23 DEM Parti komisyon üyeleri: Önerileri kıymetli buluyoruz
12:52 İsrail ‘ateşkes’ kararını sonlandırdı
12:51 Dumlu Cezaevi'nde tutsaklara saldırı
12:12 DBP’den Niğde'deki saldırıya dair açıklama
12:12 İran-İsrail savaşına dair paylaşıma 2 yıl ceza
12:11 TÜİK'e göre Temmuz'da işsizlik azaldı
12:10 ‘Sosyal Demokratik İttifak Konferansı’ üçüncü gününde
11:34 Kent kent 1 Eylül programı
11:32 Kürt işçiye saldırıda MHP’li başkandan ‘kuru sıkı’ baskısı
09:51 Öcalan: Demokratik toplum, barış ve entegrasyon bu sürecin üç kilit kavramıdır
09:13 ÖHD Eş Genel Başkanı: Komisyon Abdullah Öcalan’ı dinlemeli
09:12 Artık pazar bile pahalı
09:11 1 Eylül çağrısı: Demokrasi talebi için Kadıköy'e
09:10 Êlih’te 1 Eylül programı belli oldu
09:09 Nanaxanim Babazade'nin avukatı: Nana'nın sesini duyuralım
09:06 Basa’da yeni sondaj kuyusu açılıyor: Doğa tahribatı derinleştirilecek
09:05 Komisyonun Kürtçe engeline tepki: Dil kabul edilmezse barış olmaz
09:04 PSAKD Genel Başkanı: Gerçek bir barış konuşulacaksa Öcalan serbest bırakılmalı
09:02 Komisyona ilettiler: Abdullah Öcalan'la görüşülmeli
09:01 Sur'un hafızasına odaklanan belgesel: Bîra Sûrê
09:00 29 AĞUSTOS 2025 GÜNDEMİ
00:12 Niğde'de Kürt işçilere ırkçı saldırı
28/08/2025
23:36 DEM Parti ve DBP heyeti Silêmanî'de
23:02 İsrail İHA’sı Nakura’da düştü: 2 ölü
22:56 Cizîr'de kadın buluşması
22:52 Meletî’de günlük trafik kazası bilançosu: 7 kaza, 22 yaralı
22:32 Cinsel saldırı suçlusu öğretmene 159 yıl ceza
21:53 Meletî'de 3.8 büyüklüğünde deprem
21:18 Riha’da miting çalışmaları sürüyor
20:20 Êzidî Kadınların Rönesansı Konferansı sonuç bildirgesi
20:15 İran’da kadın tutsaklara yeni dava
20:05 İzmir Barışa İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi kuruluşunu ilan etti
19:33 Fed üyesi Lisa Cook, Trump'a dava açtı
19:25 223 işçi işlerine geri dönmek için direnişte
19:18 Basa’da yüzyıllık Zêw geleneği sürdürülüyor
19:15 DEM Parti'den İstanbul'daki mitinge katılım çağrısı
18:40 Özgül Saki, Nanaxaanım Babazade'yi GGM’de ziyaret etti
17:45 Dipsizgöl Köyü’nde maden protestosu
17:27 Komisyon akademisyenleri, iş insanlarını ve sendikaları dinleyecek
17:25 Bursa’da orman yangını
17:23 Avrupa’lı belediye başkanlarından İmamoğlu’na ödül
17:16 DEM Parti heyeti İmralı’dan döndü
17:04 Binali Yıldırım: Adem-i merkeziyet üniter devlete tehdit değil
16:54 1 Eylül Akdeniz'de şölenle kutlanacak
16:03 SOHR: Geçiş hükümeti 95 Dürzi’yi infaz etti
15:59 Salih Müslim: Rojava, Ortadoğu için bir barış projesi olabilir
15:10 Roboskî Katliamı 164'üncü ayında: Hakikat bugünün borcu
15:06 107 uluslararası örgütten BM’ye Afganistan mektubu
14:49 TOKİ inşaatının 6'ncı katından düşen işçi yaralandı
14:46 Çanakkale'den ‘Savaşan İHA Yarışması’na tepki
14:44 Önkol kardeşlerin mezar taşını yıkma girişimine tepki
14:22 Bafil Talabani: Demokratik bir dünya için birlikte çalışmalıyız
14:12 TJK-E idamlara karşı ses yükseltmeye çağırdı
13:29 Suriye’nin eski cumhurbaşkanı adayı Öcalan ile görüşmek istiyor
13:24 İzmir'de trafik kazası: 1 ölü, 13 yaralı
13:10 Arınç: Umut Hakkı mutlaka uygulanmalı
13:07 Dengbêj Eda Mehdo stranlarla toprağa verildi
11:35 DFG, 90'larda katledilen gazetecileri andı
11:34 Gözaltında 'binadan düştü' denilen Uğur hayatını kaybetti
11:12 Eski Meclis başkanları komisyon toplantısında
10:53 İsrail, Şam’a kara operasyonu yaptı
10:31 Rusya'dan Kiev'e saldırı: 10 ölü, 38 yaralı
10:30 Özerk Yönetim ve ABD görüşmesinde hangi konular konuşuldu?
10:24 TJA, Amed’te ‘Barış Kürsüsü’ kuracak
10:16 Ayla Akat Ata: Türkiye'nin en acil ihtiyacı yeni bir toplumsal sözleşmedir
10:09 Trump’tan ‘Gazze’ toplantısı
10:00 DEM Parti heyeti İmralı’ya doğru yola çıktı
09:22 Yarım asrın tanığı Aykol: Bugün masada olan şey geçmişten bugüne taşınan o hikayedir
09:21 Kâğıt fabrikasında yangın
09:11 Yaşamevi ile Riha’daki kadınlar üretiyor, güçleniyor
09:10 Kürtçe eğitim için kayıtlar başlıyor
09:09 8 ayda 3 kadın katledildi, 23 şüpheli ölüm: Ortada fail yok
09:08 Komisyonda dinlenmişti: Kürtçe engeli barış arayışı felsefesine aykırıdır
09:07 AKP'li iş insanı Danıştay kararını dinlemedi: Köyü yerle bir etti
09:03 Amed ve Wan'da halkın komisyondan beklentileri
09:00 'Süreç' yorumu yapmayan tutsağın tahliyesi 3 ay ertelendi
09:00 28 AĞUSTOS 2025 GÜNDEMİ
27/08/2025
23:59 Özgür Özel: Erdoğan İBB başkanıyken 24 asgari ücret huzur hakkı alıyordu
23:36 Amedspor, Kürtçe Instagram ve X hesapları açtı
22:56 Riha’da gün boyu miting çalışması
22:45 Kadın Kurtuluş İdeolojisi Atölyeleri: Özgürleşmek mücadeleden geçer
22:37 'Orta ve Batı Suriye Siyasi Konseyi' kuruldu
22:31 Şam’ın Kiswa beldesine 6 hava saldırısı düzenlendi
21:43 DEM Parti Genç Kadın Meclisi: Barış bir talep değil haktır
21:35 SOHR: Alevileri temsilen 'Orta ve Batı Suriye Siyasi Konseyi' kurulacak
21:19 Sanatolia’dan Barış Anneleri ile dayanışma etkinliği
20:19 İzmir'de 'Barış ve ekolojinin kadın yüzü' paneli
20:05 Berat Nazlıcan Çewlîg'te toprağa verildi
19:59 DEM Parti komisyon üyeleri: Güven ortamı oluşturulmalı
19:18 223 işçinin direnişi sürüyor: İrade gaspı tüm ülkenin sorunu
19:11 Baro başkanları: Türkiye kendi modelini geliştirmeli
18:29 Meclis, Gazze gündemiyle olağanüstü toplanacak
18:19 Xêro Abbas’tan Riha mitingine çağrı
18:15 Newala Qesaba’da çıkarılan kemikler çöplük alana atıldı
18:12 Wan Baro Başkanı Özaraz: Süreç doğru okunmalı ve hukuki adımlar atılmalı
17:37 Amed'in ilçelerinde kadına yönelik şiddete karşı farkındalık çalışması
17:27 Amed Barosu komisyonda: Özel bir yasanın çıkarılması zorunludur
16:49 Mahkeme kararı reddededildi: TELE1 ekranı karartılacak
16:42 Çewlîg Baro Başkanı Ketenalp: Kürt meselesi demokratikleşme meselesidir
16:15 CHP'nin mitingi öncesi Beyoğlu'na çıkan metro çıkışları kapatıldı
16:06 Berat Nazlıcan’ın cenazesi 6 yıl sonra teslim alındı
16:03 TBB Başkanı Sağkan'dan komisyona 4 talep
15:38 Bulut Kişin'in taziyesine ziyaret
15:28 Tülay Hatimoğulları: Öcalan’ın özgür çalışabileceği koşullar oluşturulmalı
15:25 TTB'den kıyafet gerekçesiyle muayeneyi reddeden doktora soruşturma
14:53 İHD: 'Kuyu tipi’ne karşı açlık grevindeki tutsakların talepleri karşılansın
14:28 DBP ve DEM Parti heyeti Federe Kürdistan'da
14:22 Kurtulmuş: Süreç için yasal altyapı tartışılacak
13:53 Silêmaniyê’de yangın
13:37 Colemêrg’te su krizi: Sebep kayyım uygulamaları
13:35 İHD ve ÖHD'den silah imha töreni raporu ve çözüm önerileri
13:32 İstanbul Barosu’ndan komisyonun telefonla davetine tepki
13:29 İmamoğlu'nun avukatı adliyeye sevk edildi
13:10 Süveyda Askeri Meclisi ‘Ulusal Muhafızlar Gücü’ne katılacak