Siyaset bilimci Aytaç: Erdoğan’ın zaferi mutlak değil

img
ANKARA - Erdoğan’ın seçimlerde mutlak bir zafer kazanmadığını belirten siyaset bilimci Ahmet Murat Aytaç, “Muhalefet eşitlik ve özgürlük siyasetini güçlendirecek her türlü siyasi fırsatı değerlendirmeli” önerisinde bulundu.
 
Tarihi önem atfedilen 14 Mayıs Cumhurbaşkanlığı ve Genel Seçimler ile 28 Mayıs Cumhurbaşkanlığı ikinci tur seçimleri geride kaldı. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan yüzde 52,18 ile seçilirken, Millet İttifakı adayı Kemal Kılıçdaroğlu yüzde 47,82 oranında oy aldı. İki aday arasındaki oy farkı ise 2 milyon 330 bin 140 oldu. Seçim sonuçları birçok soru ve tartışmayı da beraberinde getirdi. Siyaset bilimci ve yazar Ahmet Murat Aytaç, ikinci tur Cumhurbaşkanlığı seçimlerine giden süreç ve sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
 
ADAYLARIN MİLLİYETÇİ SÖYLEMLERİ
 
Erdoğan’ın “çözüm” adı altında yürütülen sürecin ardından kapsamlı bir ideolojik dönüşüm yaşadığını dile getiren Aytaç, “Kılıçdaroğlu’nun söylemindeki milliyetçi kayış, birinci tur sonucunda ortaya çıkan oy dağılımının etkisiyle geliştirilmiş bir seçim taktiği gibi görünüyor. En azından şimdilik, bir dönemler Baykal’ın da sıkıştığında başvurduğu -çarşaflı kadınlara CHP rozeti takma vb.- türden ilkesiz bir oy avcılığına benziyor. ‘Şimdilik’ dememin nedeni; bu söylem değişikliğinin uzun vadeli sonuçlarını bugünden kesin olarak öngörmenin mümkün olmaması. Zira AKP'nin çözüm sürecinden geri dönüşünü de bir yönüyle seçmen tabanında gerçekleşen milliyetçi dönüşüme uyum sağlamak ve bundan kazançlı çıkma hesabıyla açıklayabiliriz. Kılıçdaroğlu'nun partisini uzun bir süre temsil ettiği ‘ulusalcı’ çizgiden daha farklı bir çizgiye çekmesiyle oluşan yeni imajı düşünüldüğünde, ikinci turdaki milliyetçi hezeyanın kafaları karıştırması doğal. Ama bunun ideolojik olarak da tahkim edilmiş, dört başı mamur bir milliyetçi siyasetin sözcülüğüne soyunma şeklini alıp almayacağını görmek için biraz daha zamana ihtiyaç var” diye konuştu.
 
OY KAYBI VE SONUÇLARA ETKİLERİ 
 
Kılıçdaroğlu’nun milliyetçi söylemlerinin seçim üzerindeki etkileri üzerinde duran Aytaç, şunları söyledi: “Kılıçdaroğlu’nun birinci olduğu ve Kürt seçmeninin yoğun olduğu 14 ile baktığımızda, belli bir oy kaybının oluştuğu doğrudur. İlk sonuçlara göre, birinci turda oy kullanan seçmenlerin sayısındaki azalma 207 bin 358. Buna mukabil, Kılıçdaroğlu’nun oylarındaki toplam gerileme 135 bin 875 olarak gerçekleşmiş. Yine bu illerde ilk turdaki oy sayısını 2 milyon 456 bin 319 olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda, oy kaybının yaklaşık olarak yüzde 5,5 civarında olduğu ortaya çıkıyor. CHP’nin Zafer Partisi’yle imzaladığı protokolün bedelini bu şekilde ödediğini söylemek yanlış olmaz. Bu da tepkili seçmenlerin rahatsızlığını oy tercihini değiştirerek değil, sandığa gitmeyerek gösterdiği anlamına gelir. Tabii ikinci turda oy kullanmayanların yarıya yakının Kılıçdaroğlu seçmeni olmaması, bu tutumda boykot dışındaki faktörlerin de etkili olduğunu işaret ediyor. Nerden bakılırsa bakılsın, yaşanan oy kaybının küçük bir oy dilimiyle sınırlı kaldığını ve seçim sonuçları üzerinde bir etki yaratmaktan uzak olduğunu kesin olarak gözlemliyoruz. Asıl işaret etmek istediğim şey seçmen davranışının kazandığı stratejik boyut. Yani seçmenler kimi istediğinden çok kimi istemediğine bağlı olarak oy vermiştir.”
 
‘ERDOĞAN’IN ZAFERİ MUTLAK DEĞİL’
 
Erdoğan’ın seçim zaferinin “mutlak” olmadığını vurgulayan Aytaç, “Bunun mutlak bir zafer olduğu yönündeki algı bir yönüyle seçime girdiğimiz sosyal ve ekonomik koşullarla, bir yönüyle de muhalefetin yarattığı seçmen psikolojisiyle ilgili. Neredeyse AKP’nin kazandığı her seçimde muhalefet seçim yenilgisini iktidarın yaptığı seçim hileleriyle açıkladı. Tabii bu yaklaşımdan çıkan sonuç seçimde muhalefetin en temel meselesinin sandık ve seçim güvenliği olduğu, eğer bu sorun halledilirse seçimlerin kazanılacağı yönünde oluyordu. Ancak yüzeydeki bu duyguların çok daha derindeki bir sorunu, yani Türkiye’deki siyasetçilerin yenilginin sorumluluğunu üstlenmek, hesap vermek ve demokratik özeleştiri yapmak gibi konulardaki yetersizliğinin üstünü örttüğünü düşünüyorum. Öyle ya siz elinizden geleni yapmışsınız ama karşıdaki hile yaparak oyunu kazanmışsa, kaybedeni eleştirmek doğru olmaz. Aksine yenilenin hukukunu savunmak, daha da ‘güçlenip’ hilekardan hesap sormak için çalışmak gerekir. İşte yaratılan duygu buydu. Oysa bunun altını azıcık kazıdığınızda,  Türkiye siyasetini esir alan lider oligarşisi, dar partizan kadrolaşma, delege yapıları liderin gücünü sürekli kılacak şekilde betonlanmış parti yapıları karşımıza çıkıyor” diye belirtti.
 
‘SİYASET EHVEN-İ ŞER MANTIĞINA SIKIŞTI’ 
 
Türkiye siyasetinin kısır bir “Ehven-i şer” mantığına sıkıştığını söyleyen Aytaç, “İnsanlar kendileri için en iyi olanı değil, daha az kötü olanı seçiyorlar. Aslında iktidar cephesi için de durum çok farklı değil. Erdoğan seçmenlerinin çoğu da aslında ekonomi yönetimini veya afet politikalarının kötü durumda olduğunu görüyor, kabul ediyor. Ama muhalefetin yönetimi alması durumunda işlerin daha kötü olacağına inanan bir çoğunluk olduğu için iktidara destek veriyorlar. Böyle baktığınızda iktidarı destekleyenler de kendilerine göre kötünün iyisini tercih ediyorlar. Geleceğin altını oyan, toplumu beklenti eşiğini düşüren bu durum, demokrasinin buz devri olduğuna inandığım bir ‘azalan beklentiler çağında’ dondurmuş durumda siyaseti. Buradan çıkmak için öncelikle kötünün iyisini norm haline getiren bu yaygın, örgütlü, kendi kendini besleyen bu kötülük rejiminden çıkmamız, iyinin nasıl bir şey olduğunu tekrar hatırlamaya ihtiyacımız var” ifadelerini kullandı. 
 
‘TENCERENİN BOŞ OLMASI YETMEZ’
 
Seçime giden süreçte sırasıyla pandemi, ekonomik gerileme ve depremin meydana geldiğine, iktidarın ise tüm bu krizlerde beceriksiz bir yöntem izlediğine dikkat çeken Aytaç, şöyle devam etti: “Tüm bu konular muhalif kesimlerde ‘iktidara yürüyoruz’ hissiyatını güçlendirdi. Siyasi yorumcular ‘boş tencere iktidar devirir’ klişesini, ekonominin önceliğini ve belirleyiciliğini vurgulamak adında defalarca tekrar ettiler. Oysa bugün vardığımız yerde, AKP ve MHP, yani iktidar bloğu hem parlamento çoğunluğunu aldı hem de cumhurbaşkanlığını kazandı. Sonuç beklentilere uymadığında, beklentilerini sorgulamak yerine, sonuçları mahkûm etmekte büyük bir konfor, rahatlık vardır. İşte halkı suçlayanlar, depremzedeleri eleştirenler ve bunun gibi yaklaşımlar bu rahatlığa erişmenin bir yolu olarak, biraz da tepkisel bir şekilde yaygınlık kazanmaya başladı. Bence buradan çıkarılacak en önemli sonuç, her koşul altında siyaset yapmanın önceliğidir. Ekonomik krizler gibi doğal afetler de kendiliğinden siyasi sonuçlar doğurmazlar. Burada belirleyici olan bu gibi krizlerin siyasi olarak nasıl anlamlandırılacağıdır. Başka bir ifadeyle tencerenin boş olması yetmez, neden boş olduğu veya nasıl doldurulacağı konusunda insanlara inandırıcı politikalarla gitmek gerekir. Bunlar başarıldığında hiçbir gücün yenilmez olmadığını kendi pratiğinizle de görebilirsiniz.”
 
‘CUMHUR İTTİFAKI PARÇALI VE AYRIŞMIŞ’ 
 
Erdoğan’ın seçim öncesinde kullandığı “seçimden sonra görüşürüz” söylemi ile gözdağı verdiğini söyleyen Aytaç, “Seçim zaferi sonrasında yaptığı konuşma, seçim süreci boyunca yürüttüğü kriminalize edici ve kutuplaştırıcı söyleminin pek de değişmeyeceğinin işaretini vermişti. Bu söylemin ekseninde kutuplaşmış güçlerin inşa ettiği siyasi ittifak, unsurlarını kesişen yanları kadar ayrışan yanlarıyla da bir araya getirmektedir. Yani bir yandan baktığınızda aynı olanları bir araya getiren bu yapılar, başka bir açıdan benzemeyenleri bir araya getirmektedir. Dolayısıyla Cumhur İttifakı’nın da en az Millet İttifakı kadar parçalı, ayrışmış nitelikleri bir araya getirdiğini akılda tutmak gerekir. HÜDA PAR, Yeniden Refah Partisi veya DSP gibi iktidarı desteklemiş güçler, her ne kadar ilkelere dayalı bir uzlaşı temelinde ittifaka yönelmiş görünümü sunsalar da esasen seçim barajı, kolay ve zahmetsiz milletvekilliği elde etme arzusu gibi somut siyasi çıkarlar çerçevesinde birlik kurdular. Bu güçlerin sarsılmaz ve yekpare bir blok oluşturmadığını görmek, özgürlük ve eşitlik siyasetini derinleştirmek için olası fırsatları gözden kaçırmamak gerekir. İktidar blokuna dahil olmak, kazanan tarafta olmak başlı başına birliği sürdürmek için bir motivasyon kaynağıdır ve bu güçler için de durum farklı olmayacak. Ancak bu boyut ittifak güçlerinin kırılgan yanını da işaret ediyor” şeklinde konuştu.
 
‘MUHALEFET HER TÜRLÜ FIRSATI DEĞERLENDİRMELİ’ 
 
Aytaç, muhalefete şu önerilerde bulundu: “İktidar blokunu bir arada tutan bağlantılara daha çok can suyu verilirse, kimilerine göre Cumhuriyet tarihinin en ‘gerici’ ve en ‘şoven’ ittifakının ömrü çok daha fazla uzayacaktır. Muhalefet 5 yıl sonraki seçime endeksli ağır çekim siyaset yapan bir politika üretmenin ötesine geçmelidir. O yüzden mevcut iktidar blokunun dayanıklılığını ve sürdürülebilirliğini sınayan hamleler de dahil, eşitlik ve özgürlük siyasetini güçlendirecek her türlü siyasi fırsat değerlendirilmeli, öne çıkarılmalıdır.”
 
MA / Yüsra Batıhan

Diğer başlıklar

20:20 Feminist kadınlar kayyım tahribatlarını açıkladı
19:57 Kadınlar irade gaspına karşı nöbette | CANLI
19:21 Sanatçı Erincin: Kayyım seçme ve seçilme hakkına darbedir
18:55 Aksakal mezarı başında anıldı
18:13 Çanakale’de yangın
18:09 Bakırhan: Mûş hak ettiği hizmete kavuşacak
17:34 Hatimoğulları: AKP’nin 'normalleşme' mumu Hakkari’de söndü
17:08 Fabrikadaki yangın ormanlık alana sıçradı
17:00 6 ayda en az 833 saldırı
16:37 Nergis Muhammedi’ye hapis cezası
16:31 Mezranın ceşmesi kamerayla izleniyor: Yaşam alanımız taciz ediliyor
16:06 İstanbul'da barajların doluluk oranında düşüş
16:02 Erdexan'de dolu yağışı trafiği olumsuz etkiledi
15:59 Batman Çay’ına giren genç yaşamını yitirdi
15:37 Giresun'da maden tepkisi: İliç olmak istemiyoruz
14:53 Oyuncu Kazak'tan İmamoğlu'na 'Adalar' mektubu
14:34 Kayıp Gamze Akar bulundu
14:16 Tuzla’da fabrikada yangın
14:09 Agirî eski Belediye Eşbaşkanı Kubilay tahliye edildi
13:35 RES türbinleri için 36 bin ağaç kesilecek
13:32 'Bir şeyin yok' denilerek koğuşa gönderilen adli tutuklu yaşamını yitirdi
12:51 115 aydından kayyıma ortak tepki: Seçme ve seçilme hakkı dokunulmazdır
12:09 Musa Anter Gazetecilik Ödülleri için başvurular başladı
10:33 İtalya açıklarında iki tekne battı: 11 ölü, 60'tan fazla kayıp
10:11 Berlin'de 'Abdullah Öcalan ile diyalog günleri' etkinliği
09:54 Paramiliter gruplar Efrîn'de bir yurttaşı daha kaçırdı
09:23 Yangında mahsur kalan kadın ve çocuğu yaşamını yitirdi
09:21 24 saatte 824 kaza: 6 kişi yaşamını yitirdi
09:05 'Çifte standart' uygulama sürüyor: Tutsakların yaşamı tehlikede
09:05 ÖHD'li Işık'tan tecrit tepkisi: Mesleki faaliyetlerimiz engelleniyor
09:03 Tutsak Altınörs: Demokratik cumhuriyet işçi sınıfıyla Kürtlerin ortak paydası
09:03 Cezaevlerinde 'Abdullah Öcalan'a özgürlük' eylemi
09:01 'Hububat fiyatları revize edilsin' talebi
09:00 18 HAZİRAN 2024 GÜNDEMİ
08:15 Cinsel taciz faili öğretmen tutuklandı
08:10 Ordu'da gıda zehirlenmesi: 75 kişi hastaneye başvurdu
07:58 İsrail'den Nusayrat Mülteci Kampı'na saldırı: 7 kişi yaşamını yitirdi
17/06/2024
22:07 İstanbul'daki kayyım protestosunda İmralı tecridine tepki
21:45 Kayyıma karşı nöbetlerde Poyraz anması
20:45 İzmir'deki yangınlar kontrol altına alındı
19:53 Bigadiç ve Ayvacık'ta orman yangını
18:46 Erdoğan'dan ittifak ve erken seçime dair açıklama
17:59 Efrîn'de 2 kardeş kaçırıldı
17:16 Ekvador'da heyelan: 6 ölü, çok sayıda kayıp
17:07 Belediye ziyaretlerinde 'halkçı belediyecilik' vurgusu
16:29 Türkiye’de en az güvenilen medya kuruluşları
15:53 İzmir'de orman yangını
15:25 CHP İl Başkan Yardımcısı: Zulmü birlikte mücadeleyle aşabiliriz
15:24 Oyuncu Esen’den kayyım tepkisi
14:55 Bayram ziyaretinde Deniz Poyraz unutulmadı
14:32 Riha ve Semsûr'da şüpheli çocuk ölümleri
12:53 CHP ve Gelecek Partisi'nden DEM Parti'ye bayram ziyareti: Gündem kayyım
12:37 Deniz Poyraz mezarı başında anıldı
12:01 Türkiye İnsan Hakları Vakfı'na 2023 yılında 781 başvuru
11:58 Reuters: Netanyahu savaş kabinesini feshetti
10:26 Polis evli olduğu kadını ve çocuğunu katletti
10:00 Gazeteci Aykol bilgisi dışında AKP'ye üye yapıldı
09:59 Bayram tatilinin ikinci günü: 11 ölü, bin 295 yaralı
09:11 Tutsaklar Abdullah Öcalan'ın özgürlüğü için eylemde
09:09 Yürekli: BM’nin ‘İmralı’da işkence var’ demesine AK, CPT ve AİHM tarafsız kalamaz
09:07 Avrupa'da sağ neden yükselişte?
09:05 Verimli topraklarda tarım riskte
09:03 DNA sonucu aileye bildirilmedi: 4 yıldır oğlunun cenazesini istiyor
09:00 Kadınların gündemi saldırılara karşı ortak mücadele
09:00 17 HAZİRAN 2024 GÜNDEMİ
08:43 Küresel rapor: Haber okuyanların sayısı azalıyor
16/06/2024
22:53 Bayramın ilk gününde 16 bin kişi kesim sırasında yaralandı
21:58 İrade gaspına karşı nöbette konser etkinliği
21:27 Hayvanlar için nöbet eylemi 24’üncü gününde
20:42 Meletî'de 4.4 büyüklüğünde deprem
20:30 Öğretmenlerin nöbeti bayramda da devam etti
19:52 Metîna'ya hava saldırısı
19:39 Gürcistan'da art arda deprem
18:18 Elbak'ta uçuruma atlayan 28 koyun öldü
18:05 Eğitim Sen'den Tekin'e tepki
17:12 DAİŞ saldırısında 4 asker hayatını kaybetti
16:59 Hatimoğulları: Şikayet etmeden hizmet üreteceğiz
16:35 Bakırhan Agirî'de belediyeleri ziyaret etti
14:26 Sanatçı Demircioğlu ve Aydın’dan kayyım tepkisi: Faşizmdir
13:41 Şirnexliler kayyım nöbetinde bayramlaştı
13:24 İstanbul'daki mezarlık ziyaretinde mücadeleyi yükseltme sözü
12:50 Karabük Cezaevi’nde polis baskını: Koğuşlar 10 saat arandı
12:36 Deniz Poyraz mezarı başında anılacak
11:28 Cezaevi görevlilerini rehin alan DAİŞ'liler öldürüldü
09:57 Vedat Aydın mezarı başında anıldı
09:55 Bayram tatilinin birinci günü: 852 kaza, 5 ölü
09:26 Eskişehir'de erkek şiddeti: 1 kadın, 1 çocuk katledildi
09:21 Tutsakların ‘özgürlük’ eylemi sürüyor
09:18 Ağır hasta tutsak Ayık'a dair talepler kabul edilmiyor
09:15 Jin dergi 'Doğa-kadın sömürüsüne ekolojik yaklaşım' başlığıyla yayında
09:10 ‘Kadının soyadı’ düzenlemesine tepki: Kazanılmış haklar hedefte
09:04 Gazeteci Mervan: Tecrit sonu uçurum olan bir sokaktır
09:03 Aktar: Mahkeme üzerine düşen rolü oynadı
Batı: Politik cinayetlerde cezasızlık gelenek haline geldi
09:00 Bıraktığı miras kadınların mücadelesine ışık tutuyor
09:00 16 HAZİRAN 2024 GÜNDEMİ
00:00 Özerk Yönetim’den Kurban Bayramı mesajı
15/06/2024
23:56 İzmir'de yangın: Bir mahalle tahliye edildi
22:38 İlahiyatçı İhsan Eliaçık: Kayyım atamaları en büyük zulümdür
21:39 Kayyım nöbeti: Halk sorunlarını anlattı
18:55 Öğretmenler 21 gündür eylemde
18:51 Birçok kentte mezarlık ziyaretleri
18:19 30 yıllık tutsak Özhan tahliye edildi
18:13 İran-İsveç arasında tutuklu takası
18:01 Hatimoğulları Riha'da belediyeleri ziyaret etti
17:37 Arazi kavgasında bir kişi yaşamını yitirdi
17:02 Bakırhan’dan Îdîr ve Halfeli belediyelerine ziyaret
15:40 Tahliyesi engellenen 32 yıllık hasta tutsak için özgürlük talebi
15:12 Erdoğan: İade-i ziyaretimizi hazmedemediler
14:56 Tahrip edilen mezarlığa bayram ziyareti
14:55 Katledilen Şenyaşarlar anıldı: Emine ananın feryadını duyun
14:48 ‘F oturumu’nda Wernicke Korsakoff hastası Özelmalı için çağrı
14:32 DEM Parti'den Awîskê açıklaması: Halka ihanet etti
14:05 Kayıp Gamze Akar’dan 6 gündür haber alınamıyor
13:29 Cumartesi Anneleri: Bu suçun sorumluları kim?
12:46 Saldırıya uğrayan parti binasına ziyaret
12:19 Qoser’de kaza: 5 kişi yaralandı
12:18 Wan'da bayram alışverişi: Çocuklara elbise alamıyoruz
12:17 BES-AR: Yoksulluk sınırı 70 bini geçti
12:04 30 yıl önce katledilen Avcıl'ın failleri soruldu
11:52 DEM Parti'den Seyfo Katliamı ile yüzleşme çağrısı
11:12 MRAP'tan BM oturumları öncesi Türkiye raporu
10:25 Kayyım nöbetini kadınlar devralacak
09:45 Savcıyla tartışan şoför ve muavin 'darp' iddiasıyla tutuklandı
09:35 Bayram alışverişi sönük geçiyor
09:32 Tutsakların ‘özgürlük’ eylemi sürüyor
09:08 Deniz'ler büyüyor!
09:08 Çiftçi taban fiyata tepkili: Gelir masrafa gidiyor
09:07 Hüda Kaya’nın duruşması öncesi kızından çağrı
09:06 Giresunlular maden protestosuna hazırlanıyor
09:05 Tuncel: AKP, Kürtsüz ve demokrasisiz bir cumhuriyet inşa etmek istiyor
09:01 15 HAZİRAN 2024 GÜNDEMİ
14/06/2024
23:47 Şengal Dağı’nda yangın
22:50 Nöbetler 11’inci gününde: Kayyım defol
22:36 İstanbul’da halk toplantıları: Tecridi kırma ve örgütlülüğümüzü yükseltme zamanı
22:08 İstanbul Nöbeti 7’nci gününde: Mücadelemiz ortak
20:29 Ev işçileri eylemde
20:20 Tahliye edilen 30 yıllık tutsağa görkemli karşılama
20:13 Hatimoğulları: Halklar kazanacak
Bayındır: İrademize sahip çıkıyoruz
19:08 Hayvanlar için eylem 22’nci gününde
17:46 Eğitim Nöbeti 20 gündür devam ediyor
17:36 Ege'de orman yangınları: Uçak Bafa Gölüne düştü
16:42 Hatimoğulları'ndan Akdeniz Belediyesi'ne ziyaret
16:34 Wan ve Adana'da ‘Özgürlüğe ses ver’ eylemi
16:23 1 Mayıs kutlamaları nedeniyle tutuklananlara disiplin soruşturması
16:21 Eğitim Sen Bakan Tekin’e yılsonu notu ‘sıfır’ verdi
15:21 Depremzede Kaya’nın eylemi 7’nci haftasında
15:10 Belediye çalışanları ‘düşük tazminata’ karşı eylemde
14:53 İmralı'ya aile ve avukatlardan bayram başvurusu
14:48 Gazeteci Serdar Karakoç’a şartlı tahliye
14:40 ÖHD’den Wan Barosu’na Abdullah Öcalan için başvuru