Rus gazeteci Suleymanov: 20 yıllık uygulamalardan dolayı Taliban’ı kurtarıcı görenler var

img
HABER MERKEZİ - TASS muhabiri ve doğubilimci Ruslan Suleymanov, ABD askerinin 20 yıllık uygulamaları sonucu Taliban’ın kahraman ve kurtarıcı olarak görüldüğünü söyledi.
 
Radikal dinci örgütlerin yerküre üzerindeki “cevvaliyeti” devam ediyor. Hemen hepsinde “dava” aynı: şerri hükümleri uygulanabilir kılmak. Lakin bireyin dinî hükümler karşısındaki pozisyonu her geçen gün değişiyor. Teorik olarak ilahî hükümlere sadık kalmaya çalışan “mutaassıp” kitle dahi, pratikte daha ilerici bir hukuksal mekanizmada yaşamayı tercih ediyor. Haliyle “İslam devleti, İslam emirliği” gibi projelerin kuvveden fiile geçişi her geçen gün zorlaşıyor. Son yıllarda adeta “ölü atı kırbaçlamaya çalışan” örgütlerden biri de Taliban’dır. Örgütün soy kütüğü, bizi 1980’lerde Afganistan’daki Sovyet varlığına kadar götürüyor. ABD tarafından “palazlanan” mücahitler, bu dönemde Sovyet ordusuna karşı savaşıyorlardı. Taliban örgütü de bu mücahitler arasından çıkan bir grup tarafından Pakistan istihbaratının katkılarıyla 1994’te kuruldu. Kısa sürede Afganistan’da otorite sahibi olan örgüt, 2001 yılında ABD’nin Afganistan’a müdahalesiyle birlikte iktidarını kaybetti. 20 yıl sonra ABD, Afganistan’dan “ricat” edeceğini söylüyor ve bir anda örgüt nerdeyse tüm Afganistan’ı “himayesi” altına alıyor. 300 bin kişilik Afgan kuvvetleri, 75 bin kişilik Taliban ordusuna karşı hiçbir varlık gösteremiyor. Her şey bir “illüzyon” gibi. Afganistan’da yaşanan süreci Rusya’nın resmî haber ajansı TASS muhabiri ve aynı zamanda doğubilimci Ruslan Suleymanov’la konuştuk:
 
ABD ve NATO neden Afganistan’dan çekilme kararı aldı? Acaba dünyaya “ben olmazsam kaos çıkar” mesajı mı verilmek isteniyor? ABD, bu şekilde “hegemonyasını” restore mi ediyor? Yoksa çok kutuplu dünyada güç mü kaybediyor?
 
Benim fikrime göre çekilme kararının alınması, ABD’nin Orta Asya’daki varlığının zayıflamasıyla ilintilidir. Milyarlarca dolar harcamış ABD, Afgan macerasının sonuç vermediğini iyi anlamış ve çaresizliğe kapılmıştır. Amerikalıların amacı görünürde hem El-Kaide terör örgütünü bitirmek hem de demokratik ve liberal değerlerin kök salmasını sağlamaktı. Fakat gelinen süreçte bu fikirden vazgeçmek zorunda kaldılar. Hegemonyanın restorasyonuna gelince, aslında Afganistan’dan çekilme kararı Washington’un çok kutuplu dünya düzeni karşısında zayıf düştüğünün emarelerinden biridir. 
 
 Biden, “Afgan halkı, kendi geleceğine karar versin” açıklamasında bulunmuştu. Bu mümkün mü? Dinamikler buna uygun mu?
 
Görünüşe göre dış yardım gitmezse Afganların kendi geleceğini inşa etmesi bir hayli zor olacaktır. Afganların şu anda uzmanlara, gelişmiş bir altyapıya ve hiç kuşkusuz ciddi bir finansmana ihtiyacı vardır. Ülke, Kuzey Kore gibi kendini izole etmezse o zaman geleceğin inşası daha kolay olabilir. 
 
 SSCB, 1989 yılında Afganistan’dan çekildikten birkaç yıl sonra otorite boşluğundan istifade eden Taliban örgütü iktidarı eline almıştı. 2021 yılında ABD çekiliyor ve Taliban yeniden tüm dizginleri eline alıyor. Son olarak başkent Kabil’e girdi. ABD’nin donattığı 300 bin kişilik Afgan kuvvetlerinden herhangi bir direniş gelmedi. Örgüt acaba Afgan halkı arasında “makbul” bir örgüt mü yoksa “zecir” kullanarak mı mevzileniyor?
 
Bilindiği gibi ABD ve NATO kuvvetlerinin varlığı, Afganistan halkı için bir “aşağılama veya küçük düşürme” anlamına gelmekteydi. Bir de Amerikalılar tarafından düğün yerlerinin “yanlışlıkla” vurulması ve bazı cinayetlerin gerçekleşmesiyle birlikte, Afganistan halkının bir kısmı Taliban’ı kahraman ve “kurtarıcı” olarak görmeye başladı. Tabii Kabil’de ve diğer büyük şehirlerde büyümüş, Batılı değerlere alışmış yeni nesillerin Taliban’ı hiç kabul etmedikleri de unutulmamalıdır. Er ya da geç Afganistan halkının büyük çoğunluğu modernizasyona, siyasî-iktisadî gelişime ve demokrasiye öncelik verecektir. Başka bir ifadeyle yalnız ve yalnız silaha, dehşete dayanan Taliban hareketi, tarihi perspektifte geri plânda kalacaktır. 
 
Afganistan’da olası bir şeriat düzenine geçiş dünyada nasıl bir reaksiyon yaratabilir? 
 
 
Lakin sahip olduğu Orta Çağ gelenekleri ve uyguladığı 'vahşet' insanları yavaş yavaş korkutacak ve tıpkı DAİŞ’de olduğu gibi mevcut sistemden uzaklaştıracaktır. 
 
Malûm olunduğu üzere Taliban’ın İslam’a bakışı çok radikaldir. Ancak muasır medeniyet seviyesine ulaşmış bir dünyada şeriat düzenine geçiş ve bu sistemde varlığını sürdürme oldukça zordur. Özellikle diğer Müslüman ülkelerle ilişkiler kurmazsa ve onların sahip olduğu tecrübeleri göz önünde bulundurmazsa inşa edeceği şerrî nizamın bir geleceği olmaz. Bununla birlikte Afganistan’da kısa sürede ulaştığı “utku”, bütün dünyada Müslüman kimlikli kitlenin dikkatini çekebilir. Lakin sahip olduğu Orta Çağ gelenekleri ve uyguladığı “vahşet” (Daha önce yüzlerce yıllık Bamyan Buda tapınaklarının yok edilmesi, komedyen Khasha Zwan’ın öldürülmesi vb.) insanları yavaş yavaş korkutacak ve tıpkı DAİŞ’de olduğu gibi mevcut sistemden uzaklaştıracaktır. 
 
Türkiye’nin Taliban örgütüyle görüşme girişimlerini nasıl değerlendiriyorsunuz? Kabil Havaalanını işletme ve koruma isteği sonuç verir mi? 
 
Libya, Suriye, Irak, Güney Kafkasya ve diğer bölgelerin ardından Afganistan, Türk devletinin kendi nüfuzunu ve askerî varlığını genişleteceği yeni bir nokta haline geliyor. Erdoğan yönetiminin, Kabil Havaalanını işletme ve koruma hakkını elde etmek için Taliban ile müzakerelere girişeceğinden hiç şüphem yoktu. Taliban için ise Türkiye ile görüşmeler yapmak demek, uluslararası meşruiyet açısından önemli bir adım demektir. Böyle bir durumda Erdoğan’ın “havaalanı düşü” gerçekleşmezse dahi, Türkiye’nin bölgedeki etkisi artabilir. 
 
Türkiye’ye çok sayıda Afgan mültecinin geldiğini biliyorsunuz.  Acaba Taliban’dan mı kaçıyorlar? Yoksa ekonomik sebepler mi tetikliyor? 
 
Afganların bir kısmı için ülkeyi ele geçiren Taliban büyük bir tehdittir. Bir taraftan mevcut hükümete güvenmiyor, diğer taraftan uygar dünyanın kurallarını çiğneyen Taliban’dan daha iyi bir gelecek beklemiyorlar. Mülteciler yorucu, sonu gelmeyen savaşlar ve ekonomik zorluklardan dolayı kendi topraklarını terk etmek zorunda kalıyorlar. Görünürde demokrasi ve İslam’ın değerlerini “birleştiren” Türkiye’yi ise bir sığınak veya ikinci vatan olarak görüyorlar. 
 
Rusya, Afganistan konusunda ne düşünüyor? Taliban’ın varlığı Rusya’yı tehdit ediyor mu? 
 
 
Rusya, Taliban’ın varlığını hem Afganistan özelinde hem de bütün bölgede bir tehdit olarak görmüyor. Üstelik sınırların güvenliği konusunda Taliban ile bir mutabakata vardı.
 
Rusya ile Taliban arasında aslında çok yakın ilişkiler var. Rusya, Taliban’ın varlığını hem Afganistan özelinde hem de bütün bölgede bir tehdit olarak görmüyor. Üstelik sınırların güvenliği konusunda Taliban ile bir mutabakata vardı. Afganistan’a komşu Türkmenistan, Tacikistan, Özbekistan gibi eski Sovyet cumhuriyetlerine yönelik bir tehdit oluşmadığı sürece iki taraf arasındaki ilişkiler dengeli bir seyir izleyecektir. Hatta Rusya’nın yakın zamanda Taliban’ı terör örgütü listesinden çıkarabileceğini dahi tahmin ediyorum. Bununla birlikte Rusya ile Batı arasında günden güne artan çelişkiler bağlamında Moskova’nın Taliban ile kurduğu “yakın teması” bir koz olarak kullanacağını düşünüyorum. Rusya aynı şekilde Afganistan özelinde Çin, İran ve Türkiye gibi güçlerle ortak platformda bir araya gelecektir. 
 
MA / İsmet Konak 

Diğer başlıklar

17:54 Yeni kabinenin ilk MGK toplantısı başladı
17:22 Gazeteci Gök'ten 'boş' mektup: İfade özgürlüğü sağlandığında tamamlanacak
17:17 Xelef’i katleden ve BM’nin kara listesinde olan örgüt lideri Artuklu Üniversitesi’nden mezun oldu
16:24 Tahliye edilen Yağız çiçeklerle karşılandı
15:28 Gazeteci Arslan’ın ‘tutuklu gazeteciler’ paylaşımı suç sayıldı
15:18 Genel-İş üyelerinden İHD’ye ‘ihlal’ başvurusu
14:30 Sinan Ateş soruşturmasını yürüten polis müdürüne terfi
14:29 İHD'nin zırhlı araç raporu: 15 yılda 44 kişi yaşamını yitirdi
14:27 KESK’ten İBB önünde eylem: Sürgün kararı iptal edilsin
14:18 Çatışmada yaralanan Gülmez ameliyat edildi
14:09 Nisêbîn'de bir kadın gözaltına alındı
14:06 Şule'yi katleden Tarkut'a ağırlaştırılmış müebbet talebi
14:00 Gazeteci Hafız Akdemir vurulduğu sokakta anıldı
13:47 Bakanlar Komitesi, Yüksekdağ ve Demirtaş'ın serbest bırakılmasını istedi
13:46 Sağlık skandalı: Diş hastaları teknisyenlere emanet!
13:42 Hukuk örgütleri: Can Atalay serbest bırakılsın
13:32 Esendere Gümrük Kapısı’nda kota düşürüldü
13:30 Antalya'da barış anneleri gözaltına alındı
13:21 Japonya’da tecavüzün tanımı değişiyor
13:16 Emine Şenyaşar’a para cezası
12:45 İSİG: 5 ayda en az 730 işçi öldü
12:40 İzmir'de HDP'li genç gözaltına alındı
12:39 Şişli’de Libya vatandaşlarına silahlı saldırı: 2 yaralı
12:29 Akdeniz Belediyesi'nin borçlanmasına karşı açılan dava karara kaldı
12:20 Öztürk Türkdoğan hakkında beraat kararı
12:18 Yönetmen Tekin hakkındaki yurt dışına çıkış yasağı kaldırıldı
11:56 İHD’den Aşkan açıklaması: Kaza değil cinayet
11:56 Abdullah Öcalan ile görüşme başvurusu
11:27 BEKSAV’da gözaltına alınanlar serbest
11:07 Yeşil Sol Parti milletvekillerinden gazetecilere ziyaret
10:47 Efrîn’de yüzlerce nar ağacı kesildi
09:41 Bazyani: Türkiye Behdinan’da 4 milyon ağaç kesti
09:34 Dolar güne rekorla başladı
09:03 Aykol: Kürt sorunu çözülmedikçe yeni bir Türkiye yaratılamaz
09:03 Cezaevi doktorundan tutukluya: Burada gebereceksin
09:02 Asimilasyona karşı Kirmanckî 6 eser yazdı
09:02 Seçim sonrası ekolojik talan hazırlığı
09:01 Gazeteci Güzelyüz: Bizi zihinsel olarak tutsak edemezler
09:00 Amedliler: Çözüm için savaş politikaları son bulmalı
09:00 08 HAZİRAN 2023 GÜNDEMİ
08:34 Sêrt’te çatışma: 1 asker yaşamını yitirdi
00:08 Ayhan ve Gökalp toprağa verildi
07/06/2023
23:36 İnfazı 2 kez yakılan tutuklu tahliye edildi
22:22 ‘Pride’ filmine polis baskını: Çok sayıda gözaltı
22:14 5. Ma Music günleri başladı
22:04 ‘Yaşananlar kaza değil, cinayettir'
21:56 Afganistan’da minibüs devrildi: 25 kişi hayatını kaybetti
21:46 Seçim öncesi tutuklanan Yeşil Sol adayı Yıldırım tahliye edildi
19:41 DFG Eşbaşkanı Altan 1 yıllık tutukluluğu değerlendirdi
19:37 KHK eylemi 257’nci haftasında
19:19 Gazeteci Arslan Kırşehir'e götürüldü
19:17 Yeni Meclis başkanı AKP’li Numan Kurtulmuş oldu
18:43 Kobanê Davası: Talebimiz hukuk dolandırıcılığına son verilmesi
18:28 Uzman çavuşun kullandığı aracın çarptığı çocuk yaşamını yitirdi
18:26 Eyn Îsa’ya saldırı: Kampta yangın çıktı
18:17 Cizîr’de gözaltına alınan aile serbest bırakıldı
18:14 Meclis Başkanlığı için 3'üncü tur oylaması başladı
17:38 Vartinis Davası ertelenerek zamanaşımına itiliyor
17:08 Meclis Başkanı seçiminde ilk turda çoğunluğa ulaşılmadı, ikinci tura geçildi
16:57 Yaşamını yitiren Ayhan ve Gökalp’ın cenazesi ailelerine verildi
16:52 Yüksekdağ’dan mahkeme heyetine 'seçim tebriği'
15:41 Mahfi Eğilmez: İlk kez bir iktidar kendisine enkaz devretti
15:23 HDP’li Tanrıkulu’nun tahliye talebi reddedildi
15:15 Askeri aracın geçişi sırasında patlama
15:14 İmamoğlu’ndan köklü değişim talebi
15:12 Gazeteci Hafız Akdemir vurulduğu sokakta anılacak
15:12 Hakkında 52 taciz şikayeti olan doktor görevinin başında
15:03 Siyasetçi Mehmet Çiçek yaşamını yitirdi
14:53 Çocuğa tecavüz davasında aile ve koruculara ceza talebi
14:51 Adil yargılanma talebiyle ölüm orucuna giren hükümlü ölüm sınırında
14:16 Adalet mücadelesi 807’nci gününde: Tüm sorunların kaynağı adaletsizlik
13:25 Şarkıcı Mosso hedefte: ‘Konserleri iptal edilsin’ baskısı
13:15 Kobanê Davası heyetine: Sırtınızı güçlü yere dayamışsınız
13:04 HDP’li Turan: Savaşa aktarılan kaynaklar kesilmeden Türkiye ekonomisi düzelmez
13:04 Ege’de 2022’de 724 çocuk hakkı ihlali yaşandı
12:49 Riha’da ekmeğe zam
12:48 Ebrar Sitesi’nin 2’nci müteahhidi tutuklandı
12:08 Akdoğan’ın cenazesi Wan’da toprağa verildi
11:52 Kimyasal kullanımını gündeme getiren avukat Turan beraat etti
11:03 Almanya’dan DTSO’ya ‘Teşekkür Beratı’
11:02 Riha’daki seçim kutlamasında vurulan çocuk yaşam mücadelesi veriyor
10:52 HDP ve Yeşil Sol Parti Kadın Meclisi: Mücadeleyi güçlendireceğiz
10:29 Suruç katliamında yaşamını yitirenlerin aileleri yargılandı
10:15 AKP’li belediye, Ermeni mezarlığının nasıl yok edildiğini yazdı
09:43 Cizîr’de 2 gözaltı
09:32 Dolardaki artış sürüyor
09:29 Cizîr’de intihar ettiği belirtilen genç hayatını kaybetti
09:16 Belediyedeki iş cinayeti: Yaşamını yitiren işçi sigortasız çalıştırıldı
09:15 Faili serbest bırakıldı ama kalemi yerde kalmadı
09:14 Mexmûr'da halk kazandı: Direnişten vazgeçmeyeceğiz
09:14 Antalya Emniyeti Kürt öğrencilerin ev kiralamasını engelliyor
09:13 Çekpas sapı bilmecesi
09:12 Kadınlardan yeni dönemde mücadele çağrısı
09:11 Makbule Sevinç’in duruşmasına katılım çağrısı
09:10 16 gazeteci bir yıldır tutuklu: Keyfi cezalandırma
09:09 Din görevlileri okullara atandı: Toplumun dinamikleriyle oynanıyor
09:09 HDP MYK üyesi Özcan: Kadınca bir eleştiriyle kongreye gideceğiz
09:07 Gazeteci Şengalî: Şengal zayıflarsa, Rojava da zayıflar
09:02 Amed’ten HDP’ye: Yeni süreçte tabanın sesine kulak verilmeli
09:02 KCDK-E Eş Başkanı Koç: Çözümün adresi İmralı
09:00 07 HAZİRAN 2023 GÜNDEMİ
08:30 Gazeteci Fırat Can Arslan gözaltına alındı
06/06/2023
23:28 Emeklilik reformu karşıtı gösterilerde 28 gözaltı
22:57 İran, Riyad Büyükelçiliği'ni yeniden açtı
22:10 KESK Semsûr’den 4’üncü ay deprem raporu
21:43 Yıldız’ı katleden polis hakkında tahliye kararı
20:42 Elif Ana filmine Gronzi’de 2 ödül
20:36 Kadın Zamanı Derneği'nden MKGP'ye ziyaret
20:18 Kabine toplantısı sona erdi
19:40 Bêdlîs’te 8 gözaltı
19:35 TİP’ten Can Atalay için 85 yerde açıklama
19:22 Cindirêsê’de bir kişi kaçırıldı
18:46 Sendikaları kapatılmak istenen emekliler: Dava reddedilmeli
18:40 Gazeteci Turgut’un evine polis baskını
18:18 Demirtaş Batman Newroz davasından beraat etti
18:13 Akdoğan'ın cenazesi alındı
17:42 CHP’nin Meclis Başkanı adayı Bingöl oldu
17:33 Deprem enkazında bir kadının cenazesi bulundu
17:25 İzmir'de din görevlilerin okullara atanmasına tepki
17:16 Gabar’da ağaç kıyımı
16:38 Yeni kabine toplandı: Gündem savaş ve ekonomi
16:20 Nisêbîn’de 5 kişinin ölümüne ilişkin iddianame tamamlandı
15:38 CHP’den kongre kararı
15:29 Koçyiğit: 'Eğitimde iş birliği protokolü' yasaya aykırı
15:05 Guherzê Dağı'na saldırı
14:39 Şenyaşar ailesinden Bakan Tunç’a: Urfa'dan işe başlamalı
14:31 Yeşil Sol Parti'nin Meclis Başkan adayı Hatimoğulları oldu
14:28 Motorine zam yolda
13:56 Darp edilen gazeteciye hapis cezası
13:15 Barajın vurulmasında Ukrayna ve Rusya birbirini suçladı
11:57 AİHM, Yüksekdağ ve Demirtaş'ı haklı buldu
11:57 Anne, baba ve 6 çocuğu gözaltına alındı
11:44 Avukatlardan İmralı başvurusu
11:43 DEDAŞ'ın uygulamasına karşı çıkan köylülere gaz bombalı saldırı
10:40 'Kendisini cumhurbaşkanı olarak tanıtıp para isteyen' paylaşımına beraat
10:35 BAT sigara grubuna zam
10:32 Akın: Özgürlük için mücadeleyi daha güçlü yürüteceğiz
09:01 Abdullah Öcalan: AKP, Kürt Haması yaratmaya çalışıyor
09:01 Hasta tutuklu Behçet Kaplan nasıl ölüme sürüklendi?
09:00 Nusaybin Emniyeti’nde yağma çetesi ortaya çıktı
09:00 'Sağlık emekçilerine şiddet politikası uygulanıyor'
09:00 Akbelen'de seçim sonrası baskılar arttı
09:00 06 HAZİRAN 2023 GÜNDEMİ
08:53 Kurda yükseliş sürüyor
08:45 Amed’te ağır hasarlı bina çöktü
08:04 Kararnameyle 13 üniversiteye rektör atandı
05/06/2023
23:34 Haiti’de sel: 42 kişi yaşamını yitirdi
23:11 Savunma Sanayi Başkanlığı’na Görgün atandı
21:37 Yeni MİT Başkanı İbrahim Kalın oldu
21:32 Ağır yaralı Gülmez hastaneye getirildi