Planên hêzên serwer ên li ser Şengalê

  • rojane
  • 10:26 24 Gulan 2022
  • |
img
NAVENDA NÛÇEYAN - Hêzên serdest vîna êzdiyan tune dihesibînin û bi “Peymana Şengalê” dixwazin artêş û rêveberiyek nû ava bikin û ev hêz dixwazin xwe bigihînin çavkaniyên binê erdê û armanc dikin ku pêşkêşî bazara dinyayê bikin. 
 
DAIŞ’ê piştî Sûriyeyê di 8’ê Hezîrana 2014’an de êrişî Mûsûlê kir û ew herêma jê re Nînova tê gotin dagir kir. DAIŞ’ê hem li Iraqê hem jî li Sûriyê gelek axa bi xêr û ber ku hem li ser axê û hem li bin erdê dewlemend e desteser kiribû. DAIŞ’a hov di 3’ê Tebaxa 2014’an de êrişên giran bir ser navend û warê qedîm ên êzdiyan Şengalê. Bi destpêkirina êrişan re hêzên PDK’ê û artêşa Iraqê ji Şengal û derûdora wê reviyan û civaka êzdî bi tenê û li dijî êrişên hovane yên DAIŞ’ê bêparastin hiştin. Di êrişên bêserûber ên DAIŞ’ê de 5 hezar jinên êzdî hatin qetilkirin, nêzî 10 hezar kes bi tevî jin û zarokan ve revandin. Bi sed hezaran welatiyên êzdî neçar man ji ser mal û milkên xwe koç bikin û ketin ser rêya pênaberiyê. Êzdiyan van êrişên qirkirinê yên DAIŞ’ê wek Fermana 74’emîn bi nav kir. 
 
YEKÎNEYÊN XWEPARASTINÊ 
 
Bi destpêkirina êrişên DAIŞ’ê re hêzên HPG, YJA-STAR’ê, YPG’ê û YPJ’ê berê xwe dan Şengalê û gihîştin hawara êzdiyan. Van hêzan xwe gihand sînorê Rojavayê Kurdistanê û Şengalê û korîdora rizgarkirinê ji Çiyayê Şengalê ber bi Rojava ve vekirin. Bi sed hezaran êzdî di vê korîdorê de birin cihên bi ewle û wan ji qetlîamê rizgar kirin. Hê di 2014’an de êrişan berdewam dikir, Yekîneyên Berxwedana Şengalê (YBŞ) hat damezrandin. Pişt re jî Yekîneyên Jinan a Şengalê (YJŞ) û Asayîşa Êzdîxanê hat avakirin. Bi vê terza artêşbûnê re di dîrokê de cara yekem bû ku êzdiyan hêzên xweparastinê ava kirin. Ev hêz bi awayên kordîneyî li dijî DAIŞ’ê li ber xwe dan. 
 
XWESERIYA DEMOKRATÎK 
 
Di rojên giran ên ku hê êriş li ser Şengalê berdewam dikirin, di 14’ê Çileya 2015’an de bi vîna civaka êzdî Meclisa Xweseriya Demokratîk a Şengalê (MXDŞ) damezrandina xwe ji cîhanê re ragihand. Piştî ragihandina Meclisa Xweser di 14’ê Mijdara 2015’an de hêzên kurdan Şengalê ji DAIŞ’ê rizgar û paqij kirin. Xelkê li Şengalê ji nû ve dest bi pêvajoya avakirinê kir. Ewilî malên xwe, kolanên xwe û qadên jiyanê ava kirin. Dûre êzdiyan di warê ewlehî, çadn, parastin, aborî, dîplomasî û polîtîkayê de xwe bi rêxistin kirin û li dijî cure êrişan bi xwe bi xwe hêza xwe ava kirin û xwe parastin. Li ser vê yekê HPG’ê di 1’ê Nîsana 2018’an de daxuyanî da û ragihand ku êdî Şengal azad bûye û êdî dê parastina wir ji aliyê Yekîneyên Berxwedana Şengalê ve bê kirin û hêzên xwe ji wir vekişand. 
 
PDK’Ê XWESERIYÊ NAS NEKIR 
 
Hêzên PDK’ê ku di kêliya DAIŞ’ê êrişî Şengalê dikir xwe diavêtin qaseyên kamyon û kamyonetan direviyan, bi hezaran êzdî bi qetlîamê re rûbirÛ hiştin. Roja ku Şengal ji DAIŞ’ê hat rizgarkirin, Serokê Giştî yê PDK’ê Mesûd Barzanî li serê Çiyayê Şengalê daxuyanî da û vê îdiayê kiribû: “Pêşmergeyan Şengalê rizgar kir. Ji bilî pêşmergeyan tu hêz tev li operasyonê nebû.” Berê axa Şengalê di navbera Hewlêrê û Bexdayê de cihek bi nîqaş bû. Piştî Xweserî li Şengalê hat ragihandin, Barzanî ji bo ku hikûmeta Iraqê êrişî Şengalê bike her tim bang dikir. PDK’ê îdia kir ku xweseriya li Şengalê “ne rewa ye” û di 3’yê Adara 2017’an de êriş bir ser bajarokê Xanesora Şengalê. PDK’ê ji van êrişan tu encam bi dest nexist û dîsa Şengalê kir hedef û bang li artêşa Iraqê kir ku bikeve Şengalê. 
 
‘PEYMANA ŞENGALÊ’ 
 
Tirkiye û Amerîkayê fişaran li hikûmetên Bexdayê û Hewlêrê kirin û di encama vê yekê de di navbera Bexda û Hewlêrê de di bin çavdêriya Nûnera Taybet a Iraqê ya Neteweyên Yekbûyî Jeanine Hennis-Plasschaert di 9’ê Cotmeha 2020’an de “Peymana Şengalê” hat îmzekirin. 
 
3 xalên bingehîn ê vê “Peymanê” wiha ne: 
 
1-RÊVEBERΠ
 
* Dê kesek serbixwe ji bo Şengalê wek qeymeqam were bijartin. Divê tu astengiyên vî kesî li hemberî qanûnan nebin û dê ev esas were girtin. 
 
* Piştî diyarkirina qeymeqam dê di navbera her du aliyan de (Baxda-Hewlêr) komîsyonek hevpar were avakirin û meqamên îdarî yên li herêmê di ber çavan re werin derbaskirin. 
 
2- EWLEHΠ
 
* Tenê dê polîsên xwecihî, Musteşariya Ewlehiya Netewî û Serwîsa Îstîhbarata Netewî ji ewlehiya navçeyê berpirsiyar bin û hemû hêzên din ên çekdar (Asayîş, YBŞ û YJŞ) dê ji Şengalê bên derxistin. 
 
* Ji bo hêzên ewlehiya navxweyî were destekkirin, dê hêzek ewlehiyê ya ji 2 hezar û 500 kesan pêk were bê avakirin. Dê di navbera vê hêzê de dabeşkirina wezîfeyê bi awayek adilane were kirin û rewşa koçberên li kampan dijîn li ber çavan were girtin. 
 
* Li Şengalê û derdora wê PKK û hêzên bi ser PKK’ê ve dê dawî lê bê anîn. Dê destûr ji tu hêzek girêdayî PKK’ê re ku bi rola xwe rabe re neyê dayîn. 
 
3 - JI NÛ VE AVAKIRIN 
 
* Ji bo ji nû ve avakirina navçeyê dê komîsyonek hevpar ji aliyê hikûmeta Iraqê û hikûmeta Herêma Kurdistanê ve were avakirin. Dê ast û armancên vê komîsyonê ji aliyê Serokwezîrê Herêma Kurdistanê û Serokwezîrê Iraqê û Waliyê Nînovayê ve bê diyarkirin. 
 
* Her wiha dê komîsyonek mijarên îdare û ewlehyê di cih de bişopîne û kontrol bike were avakirin. 
 
Bi vê “Peymanê” re hat xwestin ku Şengalê bibin beriya pêvajoya fermanê ya 2014’an. Êzdî ji roja ewil ve li dijî vê “Peymana” ku îradeya wan nas nake derketin. 
 
MALBATA BARZANÎ DI HER FIRSETÊ DE ŞENGALÊ DIKE HEDEF 
 
Serokê Herêma Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî di axaftinek xwe de gotibû, “Şengal ne fermî ye. Li dijî qanûnan e.” PDK di her kêlî û firsetê de Şengalê hedef dide nîşandan. Ev çend sal in Tirkiye bi balafirên bêmirov êrişî Şengalê dike. Tirkiyeyê di 23 û 25’ê Tebaxa 2020’yan de êrişî Şengalê kir. Tu encam nehat bidestixstin. Li ser banga PDK’ê ewilî xendekên 3 metre kûr û 3 metre fireh hatin kolandin, ev nebes bû niha jî bi qasî dirêjahiya 250 kîlomtereyî û bi bilindahiya 3 metreyî û firehiya 75 santîmetreyî dîwar di navbera Rojavayê Kurdistanê û Şengalê de tê lêkirin. 
 
Li aliyekî çêkirina dîwarê di navbera Şengal û Rojavayê Kurdistanê de berdewam dike li aliyekî jî bi navtêdana PDK’ê li ser fermana Serokwezîr Kazimî, artêşa Iraqê di 2’yê gulanê de êrişî Şengalê kir. Di navbera artêşa Iraqê û hêzên Asayîşa Êzdîxan, YBŞ û YJŞ’ê de şerên giran qewîmî. Xelkê Şengalê li dijî êrişan rabû û êriş di 4’ê gulanê de hatin sekinandin. Li ser rawestandina êrişan, Serokwezîrê Herêma Kurdistanê Mesrûr Barzanî daxuyanî da û bang li hikûmeta Iraqê kiribû: “Em destnîşan dikin ku Peymana Şengalê were sepandin. Divê berpirsiyariya dikeve ser milê hikûmeta Iraqê bi cih bîne.” Bi vê daxuyaniyê re carek din Şengal hedef hat nîşandan. 
 
DIXWAZIN XETÊN ENERJIYÊ BIXIN KONTROLA XWE 
 
Sedema ku Amerîka, Enqere, Hewlêr û Bexda naxwazin Meclisa Xweser a Şengalê nas bikin ew e ku dixwazin herêmê bixin kontrola xwe û dixwazin raste rast xwe bigihînin çavkaniyên enerjiyê. Bi bahaneya xwegihandina çavkaniyên bin erdê re dixwazin Şengalê dagir bikin û ji ber vê yekê ye ku artêşa Iraqê her tim navtêdanê li artêşa xwe dike ku êriş bikin. Bi şerê Ûkraynayê û Rûsyayê re krîza gaza xwezayî li tevahiya dinyayê belav bû. Di serî de Îngîlistan gelek welatan çav berdaye çavkaniyên binerde yên li Mûsûl û Kerkûkê. Navtêdana PDK’ê ya li dijî Şengalê didome û li herêmê hê jî hêzên artêşa Iraqê sekinîne. 
 
 

Sernavên din

09:40 'Bingehê Dîrokî û Siberoja Şoreşa Jinê' ji Weşanên Jingeh derket
09:03 Genel-Îş: Qeyûmê Êlihê dixwaze karkeran îxrac bike
09:02 Her du milên wî hatin jêkirin, bi hinceta 'dibe ku bireve' hat girtin
09:01 Bayindir: Muxalefet di meseleya kurdî de divê xwedî helwest be
09:00 ROJEVA 5'Ê TÎRMEHA 2022'YAN
04/07/2022
20:58 Hevseroka Giştî ya SES'ê Selma Atabey hat girtin
20:12 Doza Kobanê: Dengê şahidên veşarî li hêwana vikîvala hat guhdarkirin
19:54 Daxwazên têkildarî şahidên veşarî hatin redkirin, siyasetmedar ji danişînê derketin
17:00 Serlêdanên Pêşbaziya Çîrokê ya Şerzan Kûrt dest pê kirin
16:54 24 roj in xebatkarê tenduristiyê ku xeniqîbû nehatiye dîtin
16:52 Oluç: HDP’ê di kongreyê de peyam da desthilatdarî û muxalefetê
16:46 Konserên Ma Musicê taloq bûn
16:25 Bertek nîşanî mudaxileya cendermeyan dan: Rê li trafîkê girtin
16:16 Derewên fermî!
16:01 Doza Kobanê: Dawiya hefteyê li şahidê veşarî hatiye guhdarkirin
15:56 Li Amedê genimê li 35 doniman hatibû çandin şewitî
15:41 Doza JÎTEM’ê: Dozger parêzeriya bersûcan kir
14:56 Dayikên Şemiyê: Em biryara beraetê ya di Doza JÎTEM’ê de nas nakin
14:04 Karkerekî di kana madenê de jiyana xwe ji dest da
13:40 Bûldan û Sancar spasiya beşdarên kongreyê kirin
13:26 Jimartina li ser piyan li girtiyan ferz dikin
13:10 DEDAŞ’ê xwest, TOMA hatin gund: 5 birîndar 6 binçavkirin
12:24 27 roj in avahiya produksiyonan di dorpêça polîsan de ye
12:20 Ciwanên HDP’yî: Em ê nehêlin ku partiya me were girtin
12:12 Nobeta Edaletê didome: Li pêşiya qesrê 483 roj
12:06 Rojnamevan Demîrhan beraet kir
11:54 Di Doza JÎTEM’ê ya Kerboranê de hemû bersûcan beraet kir
11:53 Siyasetmedarên ewropî ku beşdarî kongreya HDP’ê bûn: Bêyî Ocalan aştî nabe
11:48 Li Cizîrê cendirmeyan êrişî gundiyan kir: Birîndar hene
11:44 Di navbera enflasyona TUÎK û ENAG’ê de 100 puan ferq heye
11:05 DFG: 35 rojnameger hatin binçavkirin û 16 jî hatin girtin
10:39 Serokê Anadolû-Der'ê Pekyen hate kuştin
09:54 Rêveberê HDP’ê li Rihayê hat binçavkirin
09:37 Li 14 herêmên Bestayê birîna daran didome
09:05 Berdana Sevîlgen ê 30 sal in di hefsê de ye hat taloqkirin
09:02 Xelkê Amedê: Haya têran ji birçiyan nîne, ji rastiya civakê dûr in
09:01 Wî li girtîgehê dest bi rojnamevaniyê kir û îro jî li wî cihî ye!
09:00 ROJEVA 4'Ê TÎRMEHA 2022'YAN
08:07 Walîtiya Wanê: Leşkeran gule berdaye tekerên dolmîşê
03/07/2022
22:10 Leşkeran dolmîşa penaberan gulebaran kir: Zarokek hat kuştin û 13 penaber jî birîndar bûn
21:08 Koma Zarok Ma'yê konserek bicoş li dar xist
20:27 Di atolyeya wêjeyê de 'zayendiya civakî' hat nirxandin
18:28 Bûldan û Sancar carek din bûn hevserokên HDP'ê
18:16 Derbarê kongreya HDP'ê de bi bayê bezê lêpirsîn hat destpêkirin
16:53 Ji Ewropayê heta Herêma Kurdistanê peyamên kongreyê: Em bi HDP’ê re ne
16:47 Ekîncî: Yekane rêya derketina ji bêçaretiyê HDP ye
16:23 Dema binçavkirinê ya 37 kesên binçavkirî 4 roj din hate dirêjkirin
16:18 Bi wêneyan kongreya HDP’ê
15:55 Li çoltera Bedlîsê operasyon hate destpêkirin
15:54 Ozturk bangî muxalefetê kir: Heke dev ji zîhniyeta xwe bernedin dê dawiya wan mîna ya Erdogan be
15:43 Lijneya Şêwrê ya HDP’ê ya nû hate diyarkirin
15:32 Di kongreya HDP’ê de cih li hundir nema: Yên ku dibêjin kurd nînin bila werin vê derê û bibînin
15:19 Demîrtaş û Mizrakli: Em dê tekoşînê bi serkeftinê tacîdar bikin
15:18 Lîsteya Meclisa Partiyê ya HDP’ê diyar bû
15:12 Leyla Guven: Dem dema hesabpirsîna ji rejîma faşîst e
14:41 Jinên girtî bo kongreya HDP’ê peyam şandin: Dê dengê we mîna qêrîna azadiyê olan bide
14:34 Sancar rêyên çareseriyê nîşandan: Li ser Îmraliyê lîstikan nelîzin
14:05 Mêvanên ji Ewropayê beşdarî kongreya HDP’ê bûn: Me ruhê gelê kurd dît
13:25 Buldan: Çareserî em in û dê desthilatdariyê têk bibin
13:09 Tekoşîna edaletê ya malbata Şenyaşar di kongreya HDP'ê de ye
12:23 Kongreya HDP’ê bi beşdariya deh hezaran dest pê kir: Çareserî em in
11:01 Di AKP’ê de skandala bertîlê
10:14 Nameya rojnamevan Omer Çelîk ‘bixeter’ hate dîtin
09:56 Bi deh hezaran kes ji bo kongreya HDP’ê li Enqereyê ne
09:08 Doza JÎTEM a Kerboranê: Pêdivî bi helwesta dadgerekî wêrek heye
09:06 7 partî û rêxistin dê 'Manzûmeya Rêgezan' biweşînin
09:05 Li Hezexê bi mehan ava welatiyan hatiye birîn
09:04 Nobeda Edaletê di roja 230'yî de ye: Partiyan sozê xwe bi cî neanî
09:01 ROJEVA 3'YÊ TÎRMEHA 2022
08:41 Li Colemêrgê leşkerek mir
02/07/2022
23:09 Ên li Madimakê hatin qetilkirin li gelek bajaran hatin bibîranîn
22:25 Binkeya eskerî ya Tirkiyeyê ya li Sîrê hat bombekirin
20:57 Şagirtên Zarok Ma'yê destûrnameyên xwe wergirtin
19:55 Dayika Şemiyê Sarê Demîr jiyana xwe ji dest da
19:20 Banga HDK'ê ji bo hevrûbûna bi Madimakê re
17:54 Sînemager Orhan ê hat revandin: Her kes di talûkeyê de ye
16:58 Li Edeneyê 37 kes 6 roj in di bin çavan de ne
16:30 Girtiyê ku rapora wî ya “nikare tena serê xwe bimîne” heye di hucreyê de tê ragirtin
16:02 ÎHD’ê bal kişand ser rewşa girtiya nexweş Mûhlîse Karaguzel
15:37 Qurbaniyên Komkujiya Madimakên hatin bibîranîn: Wê ronahiya Sêwazê qet venemire
15:23 ‘Bila girtiyên nexweşê giran Koyûncû demildest bê berdan’
15:09 Jinên ji Rojhilata Navîn û Afrîkaya Bakur bi jinên HDP'î û TJA'yî re hatin gelhev
14:54 Dayikên Şemiyê: Em dest ji Galatasarayê bernadin
14:12 Meclîs kete betlaneyê
13:59 Xizmên windayan li Êlihê Wedat Aydin bi bîr anîn
13:36 DTSO’yê komxebata kooperatîfa jinan li dar xist
13:19 Xizmên windayan aqubeta Huseyîn Ertaş pirsîn
12:30 Orhan ê hate revandin li goristanan gerandin û wêneyên wî yên tazî kişandin
12:29 Malbata Şenyaşar: Ji bo bidawîbûna êşê bila edalet bê
12:29 Li Şemrexê şerê bi çekan: Kesek mir û 3 kes jî birîndar bûn
11:50 Li Beyoglûyê mirineke biguman
11:44 Li Mêrsînê qezaya trafîqê: 4 kesan jiyana xwe ji dest da
11:41 Li Osmaniyeyê êrişî penaberan kirin: Gelek birîndar hene
11:19 Li ber qamerayan îşkence li girtî Şehmûz Emen kirin
10:30 Li Îranê li du hev 3 caran erd hejiya: 3 kes mirin 19 kes birîndar bûn
09:39 Qeyûm guhertina sendîkayê li karkeran ferz dike
09:09 Barkêşên Deriyê Rihayê: Nêzî 2 hefte ye me sifteh nekiriye
09:07 Dadgeh ket etra pêşeroja zilamê dest dirêjî zarokê astengdar kir: Cezayê wî kêm kir
09:05 Li Şirnexê Tûrnûvaya Fûtbolê ya Kemal Kûrkût dest pê dike
09:00 ROJEVA 2'YÊ TÎRMEHA 2022