RJAK: Ji ber tundiyê di mehekê de hezar û 42 jinan serî li me da

  • jin
  • 09:12 21 Îlon 2021
  • |
img

NAVENDA NÛÇEYAN - Li seranserê Iraqê û li Herêma Kurdistana Federe xwekuştin, qetilkirin û tundiya li dijî jinan her ku diçe zêde dibe. Endama RJAK'ê Jîno Reşîd, têkîldarî polîtîkayên ku li ser jinan tên meşandin û zêdebûna xwekuştin, tundî û qetilkirina jinan a li herêmê got: "Ji ber tundiyê tenê di mehekê de hezar û 42 serlêdanên ji bo gilîkirinê ji me re hatin. Jinên tên kuştin jî li goristanên bêkesan tên veşartin." 

Li herêma Başûrê Kurdistanê ya Iraqê di salên dawî de tundî, destdirêjî, xwekuştin û kuştina jinan gihişte asta herî bilind. Sedema bingehîn a zêdebûna tundî, destdirêjî û kuştina jinan polîtîkayên hikûmeta herêmê ne. Di sala dawî de bi sedan jin xwe kuştin û bi dehan jê jî ji aliyê hevserên xwe ve bi tahdeyeke mezin re rû bi rû man û gelek jin jî hatin kuştin. Hat hîn bûn ku jinên tên kuştin jî li goristana bêkesan a Sewan a Silêmaniyê tên veşartin. Her wiha li herêmê zext, êriş û hedefgirtina jinên ku li hemberî tundiya mêr têdikoşin jî didome. Herî dawî sê endamên Tevgera Jinên Azad a Kurdistan (RJAK) ji hêla Asayîşa PDK'ê ve hatibûn girtin û piştî bi mehan 2 ji wan hatin berdan. 
 
Endama RJAK'ê Jîno Reşîd tundî, xwekuştin û destdirêjiya ku li herêmê zêde bûye û sedemên wan nirxandin. 
 
'DAGIRKERIYA LI KURDISTANÊ DIBE SEDEMA ZÊDEBÛNA TUNDIYÊ'
 
Jîno Reşîd, diyar kir ku li herêmê tundiya li dijî jinan her ku diçe zêde dibe û sedemek zêdebûna tundiya li jinan tê kirin jî geşedanên li herêmê ne û got: "Li herêmê tundiya li dijî jinan sal bi sal zêde dibe. Her çi qas li dijî vê tundiyê bertek û nêrazîbûn hebin jî pêşiya vê bi tu awayî nayê girtin. Tundiya li dijî jinan ne karê rojekê ye. Esasekê vê yê dîrokî heye. Ew civaka ku ji hêla pergalê ve hatiye çêkirin, civakê dike bin bandora xwe û tundiyê zêde dike. Rojhilata Navîn bi giştî bi heman hişmendiyê tê birêvebirin. Hişmendiya dagirker a ku  li ser kurdan tê ferzkirin, bandorê li azadiya jinanên Rojhilata Navîn jî dike. Zihniyeta serdest a ku tirk û ereban anîne nava civaka me, tundiya li ser jinan a li herêmê zêde dike. Vê hişmendiya serdest esasên xwe yên dîrokî hene. Ji ber ku di dîroka kurdan de weke niha kuştin, şewitandin, tundî, destavêjî tune bû. Her tim jin weke pêşengek civakê hatiye dîtin û rêz û hûrmet hatiye girtin. Weke ji bo nimûne ez bibêjim li navçeya me ya Hewremanê ji ber ku jin xwe ji vê çandê parastine heta niha li wir kuştin, destavêjî û tundiya li dijî jinan çênebûye. Ew çand û felsefeya zerdeştî ev tişt parastine."
 
'TUNDIYÊ SÎNORÊ XWE DERBAS KIR' 
 
Reşîd, anî ziman ku li herêmê di nava civakê de bi tu awayî ji jinan re qad nayên vekirin û wiha got: "Bi rastî tundiya li dijî jinan sînorê xwe derbas kiriye. Her roj jinek tê kuştin. Heger lêkolîneke pir cidî bê kirin wê bê dîtin ku li herêmê her navçeyek, bajarek û gundekî jinek tê kuştin. Di her 24 seatan de jinek tê kuştin. Xwekuştinên jinan jî pir zêde bûne. Bêgûman divê ev bêyî hişmendiya desthilatdar neyê nerixandin. Heger tundî li wan nehatibe kirin, heger bêmafî li wan nehatibe kirin, ew ê çima xwe bikujin? Tundiya ji aliyê fizîkî û derûnî pir zêde heye. Qadên aborî yên ku jin lê bijîn nîn in. Aborî hemû di destê zilam de ye. Li herêmê êdî kuştinên jinan pir hêsan bûne. Em bibêjin ku bi rojane jin tê kuştin lê her kes normal dibîne. Hikûmet li hember tundî û komkujiyên li ser jinan tedbîrine cidî nadigre û têkoşînêke cidî nake. Hikûmet li gorî berjewnediyên xwe yên kesane tevdigere."
 
GORISTANA JINÊN BÊKES
 
Reşîd, da zanîn ku li herêmê jinên ku ji hêla hevser û malbatên xwe ve tên qetilkirin, li goristanên bêkesan tên definkirin û wiha dom kir : "Li ku derê jinek bê qetilkirin, yekser her kes tê agahdarkirin. Lê li hemberî vê tu gav nayên avêtin. Hin mirinên jinan jî hene, lê kes pênahese. Jin tê kuştin, tên şewitandin, wendakirin, lê aşkere nakin. Mînak, em bibêjin birayekî destdirêjî xwîşka xwe kir, xwîşka wî hat şewitandin û wendakirin, lê brayê wê ji derve serbest ji xwe re digere. Li bajarê Silêmaniyê goristanek heye, li wir bi taybetî jin tên definkirin. Ev gor jî bênav in. Hejmar li ser gorên wan hene ew jî ji bo ku di fermiyatê de wenda nebe li ser wisa dinivîsin. Weke RJAK me ew goristan kir rojev. Me li wir çalakî kir û gelek jinan jî piştgirî dan vê çalakiya me. Sedemê vê çalakiya me jî ji bo ku jin di wê goristanê de bê navnîşan neyê veşartin. "
 
'MÊR JI HIKÛMETÊ CESARET DIGIRIN' 
 
Jîno Reşîd, bilêv kir ku necezakirina faîlên jinan tundiya li herêmê bi rêxistin dike û wiha berdewam kir: "Hişmendiya dagirker sedemê qetlîama jinan e. Ji ber ku hişmendiya dagirker dizane ku çawa biavêje jinan. Niha li başûr gelek rêzefîlmên tirkî hene. Ev rêzefîlm bandorê li jinan dike û tundiya li hemberî jinan jî zêde dike. Di heman demê de di nav malbatan de xiyanet çêdibe. Dixwazin jin weke ku pergal dixwaze tevbigere û bijî. Xeyalên ku ji bo jinan didin çêkirin, xeyalên pir nebaş in. Wextê ku jin nexwazin wiha bin, di malbatê de tundî û pevçûn çêdibin. Ev hemû berhemên hişê serdest in. Dixwazin ku jin di hundirê malê de tenê bi van tiştan ve mijûl be. Naxwazin ku jin bibe xwedî biryar. Yên ku jinan dikujin û tundiyê dikin jî nayên cezakirin. Ji ber wê jî zilamên jî ji vê yekê cesaret digirin û hevjîn û xwişkên xwe qetil dikin. Di bingeha xwe de jî ji hikûmetê cesaret digirin. Çend sal berê zilamekî tecawizî sê xwişkên xwe dike û bi dûv re jî wan dikuje. Piştî demeke kurt hat berdan. Yan jî ev kes di nava malbatê de tên efûkirin û ser bûyerê bi vî rengî tê girtin. Kujerên jinan nayên darizandin û ji ber wê jî kuştina jinan zêde dibe. Ji bo cezakirina kujeran jî tu hewldaneke hikûmetê tune ye." 
 
'GEFAN LI ME DIXWIN' 
 
Reşîd, bal kişand ser xebatên RJAK'ê û diyar kir ku xebatên wan tên astengkirin û got: "Ji bo perwerdekirina jinan û hişyarkirina jinan em têdikoşin. Em RJAK di her aliyan de jinan birêxistin dikin. Heta astekî me pirsgirîkên jinan çareser kirine. Ji ber wê jî em di hedefê de ne. Ew bi êrîşkirina li ser saziyê gefan li me dixwin. Di heman demê de ji aliyê civakî ve jî em zehmetiyê dikêşin. Naxwazin ku jin şiyar bibin. Em jî dixwazin ku jin ji aliyê dîrokî ve şiyar bibin. Ji ber wê jî em bi xwe jî bi gef û tundiya hikûmetê re rû bi rû ne. Pir caran gef li me xwarine û endamên me hatine girtin. Çalakiyên me yên herî demokratîk tên astengkirin. Me 2 caran xwestiye ku em biçin serdana Şengalê bikin, lê em her tim hatine astengkirin û em bi lêdanê rû bi rû mane. 8'ê Adarê me xwest ku em li Hewlerê li gel jinan bicivîn, lê êriş li me kirin. Rê nadin çalakiyên me û em bi gef û êrîşên wan re rû bi rû ne. Ji ber ku naxwazin ku jin xwedî biryar be û  bi aqilê jinê bifikire. Nahêlin ku jin xwe nas bike. Dizanin ku em li ser vî esasî têdikoşim, ji ber wê êrişî me dikin. Em pir bi zehmet karê xwe didin meşandin." 
 
'DI MEHEKÊ DE HEZAR Û 42 GILÎ ÇÊBÛN' 
 
Reşîd, daxuyand ku giliyên jinan li ber çav nayên girtin û li herêmê li hemberî jinan hişmendiya DAIŞ'ê xwe birêxistin dike û wiha pê de çû: "Em dixwazin ku jin xwedî biryar be. Li gel rêxistinên jinên Başûr xebateke me ya hevbeş heye. Li ser qetilkirin û tundiya li dijî jinan me gelek caran di parlementoyê de jî aniye zimên. Li tevî vê ji bo ku em bibin dengê jinên di girtîgehan de jî heta niha gelek çalakiyên me çêbûne. Me gelek caran nêzîkatiya li hemberî jinên di girtîgehan de anî rojeva parlementoyê. Me gelek caran xwestiye ku em biçin girtîgehê bi van jinan re hevdîtinê pêk bînin û hişyariyê belav bikin. Lê ev daxwaziya me jî bi tu awayî nehatiye qebûlkirin. Tenê di mehekê de hezar û 42 serlêdanên ji bo gilîkirinê ji me re hatin. Mînak tenê ji vana 2 jinan heta niha 97 caran serlêdan kirine ji bo ew tundiya ku li wan hatiye kirin. Her mehê ev jin dubare serlêdanê dikin. Her meh, ev hajmara jinan zêde dibe. Li gor daneyan par, nêzî hezar jin hatine qetilkirin. Ji derveyî vê di meha borî de 16 jin hatin tecawizkirin. Sedema vê tundiyê ya sereke jî mela ne. Li ser medyayên civakî qenalên wan hene. Bi her awayî vê tundiyê belav dikin; 'Divê zilam li hemberî jinê çawa be, jina ku şerpa nade serê xwe divê ew çi bikin? Li dijî jina ku bersivê dide gotina mêr divê çi bê kirin?' Li vir pir mele hene û ev mele jî bi hişmendiya DAIŞ'ê tundiya li ser jinê birêxistin dikin. "
 
MA / Zeynep Dûrgût
 

Sernavên din

18/10/2021
22:39 Cenazeyê Gîzlenç di bin dorpêça polîsan de hat veşartin
20:17 Şahidê Doza Kobanê Gokalp 15 rojan li TEM'ê hatiye sekinandin!
18:15 Partiya Azadiyê serdana HDP'ê kir
17:13 Nîvê şevê bi ser qawişan de girtin: Zarok gelek ditirsin
16:48 Bûldan: Gelo hûn ê bi pelçiqandina zarokên kurd pirsgirêkê çareser bikin?
16:46 Li Êlihê bertek nîşanî qedexeya konsera NÇM’ê dan
16:17 Dema binçavkirin şermezar dikirin hatin binçavkirin
16:12 Li Elkê salvegera damezrandina HDP'ê hat pîrozkirin
15:50 Li Mêrsînê jinek hat qetilkirin
15:40 Ji bo doza Komkujiya Pirsûsê banga beşdariyê kirin
15:38 3 sal û mehek ceza li Hozan Canê hat birîn
14:32 Midurê hilbijartinê ji tacîzê hat girtin
14:20 Jinan bersiva şideta polîsan da: Em ê serî netewînin
14:13 Ji bo malbata Şenyaşar serî li Komîsyona Lêkolînê ya Mafên Mirovan hat dayîn
14:08 HDP’ê li Nisêbînê ji xelkê re qala budçeyê kir
14:01 Mitînga “Banga Demokrasiyê” dest pê kir
13:14 Ferît Şenyaşar: 224 roj in çapemenî me paşguh dike
13:14 Rûniştina 5’emîn a Doza Kobanê dest pê kir: Girtiyan parastina xwe nekir
13:13 Cezayê girtîgehê li Mamedoglû yê HDP'î hatiye birîn
12:20 KMMK : Di meha îlonê de 8 kolber hatin kuştin
10:59 Berdevkê YPG'ê: Dibe mîna Efrînê li hev bikin
10:58 Di berdêla Idlibê de bazariya Til Rifat û Şehbayê
10:16 Li Wanê xwendekaran zemên xwarin û wargehê şermezar kirin
09:02 'Bi Doza Kobanê re siyaseta HDP'ê tê astengkirin'
09:02 'Yên ku tehamula wan ji rengên kurdan re nîne, wê çawa çareseriyê bîne'
09:02 Bişar Îçlî: Şirket-dewlet tovên xwecihî asîmîle dike
09:00 ROJEVA 18'Ê COTMEHA 2021'AN
08:29 Wênegir Burhan Gizlenmiş jiyana xwe ji dest da
17/10/2021
19:43 Durakoglu dîsa ji bo serokatiya Baroya Stenbolê hat bijartin
19:33 Sancar li sûka Mêrdînê serdana esnafan kir
18:09 Li Botanê kampanyaya "Dema azadiyê" didome
17:38 'Bikaranîna tiryakê li Tirkiyê zêde bûye'
17:37 Hunermendan li Amedê qedexekirina konsera NÇM’ê şermezar kirin
17:09 'Talankirina daran rawestînin'
16:05 Li Efrînê jinek du canî hat qetilkirin
15:45 Girtiyên ku guhertina odeyan qebul nekirin hatin derbkirin
15:34 Başaran: Em ê astengiyan bi têkoşîna jinan ji holê rakin
15:14 Aydenîz û Poyraz serdana Dayikên Aştiyê kirin
15:06 Li Semsûrê salvegera avakirina HDP’ê bi coş hat pîrozkirin
14:00 Mîtînga ‘Banga Demokrasiyê’: Em ê nîşan bidin ku em li ser piya ne
13:45 Polîsan li Dayikên Aştiyê ‘biçin ber HDP’ê alê vekin’ ferz kirin
13:24 Sancar: Werin em budçeya aştiyê çêbikin
12:41 Malbata Şenyaşar: Dê sûcdar rojekê hesab bidin
12:16 Encamên hilbijartina Iraqê aşkere bûn
11:56 Girtiyê nexweş Yalçin bi hinceta pandemiyê nayê derma kirin
09:18 Ji ber Talîbanê du caran terka warê xwe kir
09:13 Xizmê firar ê serokê AKP'î alîkarî ji polîsan wergirtiye
09:11 'Dolar difire, lê meaşên me weke xwe ne'
09:07 Bekîr Guvenê ji sedî 98 astengdar: Girtîgeh ne cihên girtiyên nexweş in
09:04 Projeya nexweşxaneyê betal kirin, li şûna wê hawiz û mala mamosteyan çêkirin
09:02 Dermanên wextê wan derbasbûyî dan girtiyên bi Covîd-19'ê ketin
09:00 ROJEVA 17'Ê COTMEHA 2021'Ê
16/10/2021
23:45 Nûçegihanê me û endamên ciwanan serbest hatin berdan
20:23 Îmamoglû: Pêdivî bi aştî û hiqûqê heye
20:03 Nûçegihanên me Sezgîn û Altûntaş hatin binçavkirin
18:44 Aydenîz: Dê aqûbeta AKP û MHP'ê jî wekî yên berê be
16:56 Jin li Qada Stasyonê ne: Denîz êdî deniza gel e
16:40 Li Edenê û Îskenderûnê salvegera HDP’ê hat pîrozkirin
16:14 Agirî xwe ji mîtîngê re amade dike
15:37 Şahidê zindî yê Komkujiya Dêrsimê Çorak jiyana xwe ji dest da
15:36 Li Şirnexê talankirina daran berdewam dike
15:35 Hevdîtina budçeyê ya bi cotkaran re: Rewş xira be
15:25 Qeymeqamtiyê konsera ‘Berbang’ ku walitiyê destûr dabû qedexe kir
15:24 'Bila girtiyê nexweş ê ji sedî 70 astengdar bê berdan'
14:55 ÎHD: Girtiyê nexweş Coşkûn bi rîska mirinê re rûbirû ye
14:54 Dayikên Şemiyê ji bo 11 gundiyên li Pasûrê hatibûn qetilkirin banga edaletê kirin
14:11 Jin li Qada Îstasyonê kom bûn
13:58 Ji bo girtiyê 12 caran emeliyat bûye banga berdanê hat kirin
12:40 Operasyona MÎT’ê ya “sîxurên Îranê” senaryo derket
12:38 Di Lijneya Giştî ya Baroya Stenbolê de nerazîbûna li dijî tecrîdê
12:30 Budçeya 2022’yan: Budçeya parastinê ji sedî 30 zêde bû
11:39 Fehîme Poyraz ji bo mîtînga jinan bang kir
11:23 Ji Doza Komkujiya Konyayê hevkariya dozger-çapemeniyê derket
11:22 7 kesên di 'operasyona' DAIŞ'ê de hatibûn binçavkirin hatin berdan
11:10 Malbata Şenyaşar: Em ê bi hev re edaletê pêk bînin
10:26 Navçeya ku 4 aliyên wê ave, bi salane pirsgirêka avê dijî
10:25 Nesrîn Nas: Deklarasyona HDP'ê firsendeke dîrokî ye
09:12 Belgeyek nû derbarê kurdên Ahiskayê de: Geşta Zagurskiy (1872)
09:11 Koçer îsal zû ji zozanan vegeriyan
09:10 Peykertiraş Saffan: Bila êdî mirov bes bikin qîrîn û hawar
09:10 Welatiyê gef lê hat xwarin giliyê polîsan kir
09:09 Goristana Stîyan a 2 hezar salî hê jî li ser piyan e
09:08 Ozdemîr: Bersiva Tirkiyeyê berevajîkirina meseleyê ye
09:07 Di doza cinayetê de 9 xizmên serokê AKP'î 4 sal in nehatin zevtkirin
09:00 ROJEVA 16'Ê COTMEHA 2021'Ê
08:59 Jin ji bo mîtîngê ji Wanê bi rê ketin
15/10/2021
16:28 Hevseroka Giştî ya DBP'ê Aydenîz banga mîtînga jinan kir
16:26 Salek û 8 meh cezayê hefsê li Aysel Tugluk hat birîn
15:40 'Yek ji serdemên herî tarî diqewime'
15:39 Sancar: Em ji berfirehkirina siyaseta demokratîk re amade ne
15:17 Çarkin di Doza JÎTEM’ê de axivî: Ez dixwazim bi bersûcan re rûbirû bibim
14:39 Qeydên tapeyan ên nû li dosyeya malbata Dedeogullari hat zêdekirin
14:38 Dayîkên Aştiyê banga tevlîbûna mitîngê li jinan kirin
14:31 Danişîna parêzerên ku qayûman şermezar kiribûn hat dîtin
14:11 Jinek û zaroka xwe di girtîgehê de bi Kovîd-19’ê ketin
14:02 Civîna Tifaqa Kurdistanî: Peywira me ya herî girîng yekrêziya li dijî şer e
13:59 Parêzerên Doza Kobanê: Biryara DMME’ê nayê bicihanîn
13:22 Şaredarê berê yê Cizîrê ku girtiye nayê dermankirin
13:14 Dozger xwest ku Dr. Gokalp were cezakirin
12:30 Tirkiyeyê Qendîl û Asosê bombebaran kirin