Bîra bîyolojîk a herêmê bi awayekî dîjîtal pêşkêş dike

img

AMED - Biyolog Selçûk Ertekîn, nêzî 40 sal in ji deverên cuda yên herêmê li dor 8 hezarî nebatên cur bi cur berhev kirine û bi vî awayî bîra herêmê diparêze. 

Biyolog Prof. Dr. Selçûk Ertekîn, li Amed, Riha, Mêrdîn, Sêrt, Wan, Bedlîs û hin bajarên din ên herêmê bi berhevkirina nebatan xebateke curbicuriya bo berhev kirine û di warê curbicuriya biyolojîk de xebateke bîrê çêkiriye. Ertekîn, nebatên ku berhev kirine di nav rojnameyan de li gor dîrok, cih û cureyan nebatan senifandiye û heya niha ew parastine. Ertekîn heya niha bi piştgiriya Bernameya Pêşvebirinê ya Neteweyên Yekbûyî (UNDP) û Komeleya Jiyana Nû nêzî hezar cure nebat etîket kirine û wan li bi awayekî dîjîtal pêşkêş kirine. 
 
EWROPAYÊ 300 SAL BERÊ DEST PÊ KIRIYE
 
Ertekîn, da zanîn ku xebatên bi vî rengî ewilî li welatên Ewropayê bi awayekî rêk û pêk hatine kirin û got: "Li seranserê cîhanê nebat bi vî awayî tên berhevkirin û di cihên ku em dibêjin herbaryûm de tên veşartin. Ewropayê nêzî du sed sê sed sal berê dest bi vî karî kiriye. Xwedî bi hezaran, bi milyonan nimûneyan e. Ên me li ber ên wan ne tu tişt in. Li Tirkiyeyê herbaryûm pir tune ye. Tenê li zanîneghên Enqere û Stenbolê hene. Li deverên biçûk çêkirina herbaryûmên bi vî rengî pir zehmet e. Ji ber vê me xwest em wan derbasî qada dîjîtal bikin û me projeyek wiha da destpêkirin. A rast tişta me kiriye ne tiştekî nû ye, ji lew re lêkolînerên rojavayî 400-500 sal berê ev rêbaz bi kar anîne û di demên dawî de hinekî din jî modern bûye. Derfetên ku meriv nebatan di şert û mercên baştir de biparêze û veşêre hene." 
 
8 HEZAR CURE NEBAT BERHEV KIRIN
 
Ertekîn, destnîşan kir ku 40 sal in nebatên ku berhev kirine bi awayekî şexsî ew parastine û heya nêzî 8 hezar nebat berhev kirine. Ertekîn, anî ziman ku di xebata xwe ya lîsansa bilind de li Amedê li ser nebateke wekî baqilan xebitiye û got: "Min nêzî 20 cureyên wê berhev kirin. Paşê min di teza xwe ya doktorayê de min li Başûrê Rojhilat hebû xizmên vê nebatê berhev kirin." 
 
Ertekîn, diyar kir ku heya niha di gelek projeyên bi vî rengî de xebitiye û got: "Û ev proje ji bo min bûn îlham. Di çarçoveya van projeyan de ez çûm ku min nebat berhev kirin. Gava ez ji bo dersan diçûm Rihayê min li wir nebat berhev dikirin. Gava li Zanîngeha Sêrtê dekan bûm min li wir nebat berhev kirin. Min ji gelek bajaran cur bi cur nebat berhev kirin. Li herêmê Semsûr, bi taybetî Çiyayê Nemrûdê di warê nebatan de pir dewlemend e. Bi rastî jî berhevkirina nebatan karekî aboriyê ye û wext ji bo wê divê." 
 
‘EM BI VÎ AWAYÎ BÎREKÊ ÇÊDIKIN'
 
Ertekîn, diyar kir ku bi vê projeyê dixwaze cureyên nebatên herêmê bi cîhana zanistî bide naskirin û bîra biyolojîk a herêmê bi awayekî dîjîtal parastine. 
 
Ertekîn, da zanîn ku ji van nimûneyan hin jê tenê li herêmê şîn tên û got: "Hebûna nimûneyê nebatên ku dibe di pêşerojê de tune bibin, pir girîng e. Ji van nimûneyan hin jê tenê li vê derê şîn tên. Nimûne, cureyekî baqilan ku li Qerejdaxê şîn tê, tenê li Qerejdagê şîn tê, li herêmên din tune ye. Û niha peydakirina vê nebatê pir zehmet e, ji lew re ev nebateke stepê ye û step hemû niha bûne qadên çandiniyê ye. Ev nebat, di mêşvaniyê, di nebatên xeml û xişirê û gelek tiştên din de tê bikaranîn. Bi vê xebatê qet nebe dê bîreke me ya civakî hebe." 
 
Ertekîn, anî ziman ku pêşaneya ku di qada dîhîtal de pêşkêş dikin dibe ku di pêş de bi awayekî fizîkî jê bê pêşandan. 
 
MA / Eylem Akdag

Sernavên din

21:17 Hevşaredaran ji wezart û Dîwana Muhasebatê mufetîş xwestin
19:29 Ji endamê KNK'ê Ûzûn banga konferansa yekîtiya neteweyî
17:17 Şaxa OHD’a Stenbolê rêveberiya xwe ya nû diyar kir
16:54 Ji bo azadiya Abdullah Ocalan di çalakiyê de ne
16:54 Gelek rêxistinên pîşeyî serdana Emîne Şenyaşarê kirin
16:28 Li Geverê deynên ji qeyûm mane hatin daliqandin
16:20 Derbarê 15 girtiyan de lêpirsîna dîsiplînê hate destpêkirin
16:10 Der barê Şaredariya Sûrê de lêpirsîn hate destpêkirin
15:48 ÎHD'ê Ermenên windakirî bi bîr anî û got: Xwedî li mafên zanînê derkevin
15:42 Hate xwestin ku girtiyên nexweş Kaya û Guvel bên berdan
15:13 Ji bo bendava Cizîrê biryara ‘îstîmlaqkirina lezgîn’ a 255 parselan
15:02 Malbatên windakiriyan li 3 bajaran hatin bahev: Bila faîl bên darizandin
14:58 Civîna Dema Navberê ya KNK’ê dest pê kir
14:25 Mihrîcana Şanoyê ya Amedê: Gotubêja ‘Di şanoyê de dîroka guherînan’
14:02 Aqûbeta Keremoglû yê beriya 29 salan hate windakirin hate pirsîn
12:09 Şaredarê YRP’î bi micirkirina pêşiya avahiyê xwe dest bi kar kir
12:07 Li Colemêrgê hezaz çêbû: Pez di bin axê de man
11:32 Muslim: PKK hincet e, armanc Kerkuk û Silêmanî ne
10:36 Meleyê li zarok daye hate berdan
10:36 Bakirhan: Perspektîfa me ya serdema nû zelal e; em ê xwe birêxistin bikin, mezin bibin
10:22 Midûrê dibistanê yê 9 xwendekar tacîz kirine hate girtin
10:05 Wanî: Bi rêvebirina bajar a bi hev re em dikarin texrîbatên qeyûm ji holê rekin
09:34 Ne bikaranîna tiryakê pirtûka Ocalan sûc hat dîtin!
09:16 Rojnameger Silêman Ehmed 179 roj in di destê îstîxbarata PDK’ê de ye
09:15 Girtiyên siyasî bi daxwaza azadiya Abdullah Ocalan 146 roj in di çalakiyê de ne
09:13 ÎHD: Girtiyên nexweş ên li Girtîgeha Kurkçulerê 3 sal in nayên dermankirin
09:09 Nameyên girtiyê wekî hincet hatin nîşandan û berdana wê 11 mehan hat taloqkirin
09:07 Navnîşana 1'ê Gulanê Qada Taksîmê ye
09:06 Ji Demîrê banga 'têkoşîna hevpar': Werin em bi hev re deriyên Îmraliyê vekin
09:02 Gotibû 'wê meseleya avê çareser bikin', lê di hefteya ewil de ava bajêr birîn
09:00 ROJEVA 20'Ê NÎSANA 2024'AN
19/04/2024
22:16 Eleqeyeke zêde ji bo Mîhrîcana Şanoyê ya Şanoya Bajêr a Amedê
22:05 Ji DEM Partiyê bertek ji bo şandina mufetîşan
19:39 Şaredariya Serêkaniyê kargeha hilberînê vekir
19:37 Rapora Girtîgehên Anatolyaya NavîN. Herî kêm 42 girtiyan jiyana xwe ji dest daye
16:59 Halîse Aksoy ji girtîgehê derket: Dil û hişê min li ser girtîgehê ye
16:45 Nobeta Edaletê ya Emîne Şenyaşarê di roja 80’yan de ye
16:38 Di doza êrişê ya Dedeogûllari de cezayên kêm dan bersûcan
16:32 8 kesên binçavkirî hatin berdan
16:31 Di Mîhrîcana Şanoyê ya Amedê de ‘Şanoya Başûr’ hat nirxandin
15:52 DEM Partiyê girtina Huda Kayayê bir rojeva Meclisê
15:47 Banga ‘bila girtîgehên bi ewlekariya bilind bên girtin’ hate kirin
15:25 Giliyê Tanjû Ozcan kirin
15:14 Sîteya 186 kesan lê jiyana xwe ji dest dayî qaçax hatiye çêkirin
15:05 Derbarê welatiyê got ku ‘Biaxive tu ji kû yî’ de lêpirsîn hate destpêkirin
14:55 Li Rihayê cînayeta kar
14:36 Ji Platforma Ked û Demokrasiyê ya Mêrsînê banga 1’ê Gulanê
14:26 Berdana Karataş ê 30 sal in girtî ye 6 mehan hate taloqkirin
14:19 Li navçeyê Tûşba û Artemêtê mirinên biguman
14:00 Li Sûriyeyê êrişa DAIŞ’ê: 28 leşker û milis mirin
13:46 Yildiz a di encama tundiya mêr de birîndar bûbû jiyana xwe ji dest da
13:40 AYM’ê têkildarî belavkirina belavokan a li zanîngehan biryar da
12:16 Berî ku cenazeyê lawê xwe bigire jiyana xwe ji dest da
11:37 Malbatan ji bo hevdîtina li Îmraliyê serlêdan kirin
11:35 Li cihê karesata madenê lê pêk hat cenazeyê kesekî din hate dîtin
11:23 Talha Ç. li Konyayê dapîra xwe qetil kir
11:21 Li Egeyê bi pileya 4.5’ê erdhej çêbû
11:07 Di êrişa dewleta tirk de pêşmergeyekî jiyana xwe ji dest da
10:34 Hatîmogûllari: Encamên hilbijartinê hêviya me mezin kir
10:22 Li Bolûyê tundiya mêr: 2 kes hatin qetilkirin
10:21 Li ser îfadeyên îtîrafkaran daxwaza cezayê muebeda giran
10:00 Halîse Aksoy hate berdan
09:48 Çapemeniya DYA’yê: Îsraîlê li Îranê xist
09:47 ‘MEB bi projeyên cuda cemaet û îstîxbaratê têxe nava dibistanan’
09:30 Li çiyayên bilind ên Pasûrê dema giyayê Zuzaxê ye
09:28 Deynê Şaredariya Bajaroka Ziyaretê 36 milyon e: Xizmeta nehatiye kirin
09:15 Rojnameger Silêman Ehmed 178 roj in di destê îstîxbarata PDK’ê de ye
09:10 Çalakiya girtiyên siyasî ya bi daxwaza azadiya Abdullah Ocalan didome
09:09 Çalakgerên Nobeda Edaletê: Wê têkoşîn bidome
09:02 'Çareseriya pirsgirêkên sed salan paradîgmaya Neteweya Demokratîk e'
09:01 Mizgîndêrên biharê berfîn vekirin
09:00 ROJEVA 19’Ê NÎSANA 2024’AN
08:39 Endamên Komîsyona Îlîçê ya Meclisê di Rojnameya Fermî de ne
08:38 Li Kenyayê qezaya helîkopterê: Serfermandarê artêşê û 10 leşker mirin
08:28 Li dijî Kobanê bi SÎHA’yan êriş hate kirin
08:27 Amerîkayê endamtiya Filistînê ya NY’yê veto kir
18/04/2024
23:04 9’emîn Mihrîcana Şanoya Amedê dest pê kir
20:34 Erdogan, hevdîtin bi serokê AYM'ê re kir
20:09 Şaredariya AKP’î xweliya komirê rijand çem
19:37 DEM Partî û OHD çûn serdana Emîne Şenyaşarê
19:33 Jinan ji Amedê bang kir: Em ê li dijî feraseta serdest têbikoşin
19:31 Li Tokatê erdhej çêbû
16:16 Derket holê ku 5 stûnên hotêla 21 kes lê miribûn kêm bûn
16:01 Li Amedê qeza çêbû: 2 jê zarok 10 kes birîndar bûn
15:56 Di lêpirsîna ‘îhaleyê’ ya MEB’ê de 3 kes hatin binçavkirin
15:42 Peykerê jina ku Beyoglû yê AKP’î rakiribû jinûve hate danîn
15:17 Rêveberiya Xweser bi hikûmeta Şamê re hevdîtin kir
14:59 Qeyûmê Êlihê li pey xwe 3 milyar û 53 milyon û 970 hezar TL deyn hişt
14:59 Li Wanê ji bo mitînga herêmî ya 1’ê Gulanê bang hate kirin
14:45 Rêveberiya AKP’ê wesayitên şaredariyê ji hev kirine
14:36 Ji ber şopandina tacîza çawişê pispor gef li Baroya Şirnexê hatin xwarin
14:29 Di kolandina qaçax de 3 kesan jiyana xwe ji dest da
14:11 AKP’iyên bi dengên veguhestî hatin hilbijartin hevdu bi ‘karên qirêjî’ sûcdar kirin
14:10 Derbarê rojnamevan Gultekînê de biryara beraetê hate dayîn
12:56 Serokwekîlê koma CHP’ê yê nû diyar bû
12:42 Parêzerên Abdullah Ocalan ji bo hevdîtinê serlêdan kirin
11:47 Ji ber hezazê rêya di navbera Wan-Geverê de hate girtin
11:45 Talana AKP’iyan li ser bîllboardan hate teşhîrkirin
11:22 Salek cezayê hefsê û 17 hezar lîre cezayê pere li rojnamevan Yalçin hate birîn
11:05 MYK’a DEM Partiyê civiya