Dr. Salih: Bikaranîna çekên kîmyewî zirareke cidî dide xelkê û herêmê

  • rojane
  • 09:43 19 Çile 2022
  • |
img

NAVENDA NÛÇEYAN - Bijîşk Yadaşt Salih ê li bajarê Silêmaniyê dixebite diyar kir ku bikaranîna çekên kîmyewî bandoreke neyînî li ser tendûristiya herêmê dike û got: "Di demeke kurt de wê organîzmayên şêniyên herêmê zirar bibîne û tune bibin."

 
Operasyona ku Tirkiye di 23’ê Nîsana 2021'an de li dijî herêmên Zap, Metîna û Avaşînê yên bi ser Herêma Kurdistana Federal dabû destpêkirin didome. Di operasyona ku ji bejahî û hewayî didome de çekên kîmyewî tên bikaranîn. Di encama êrişên çekên kîmyewî yên li herêmê tên bikaranîn de heta niha 33 endamên HPG’ê jiyana xwe ji dest dane û gelê herêmê jî ji vê yekê bandor girtiye û bi nîşaneyên nexweşiyên biyanî çûne nexweşxaneyan. Her çiqas ji aliyê Hikûmeta PDK'ê ev yek bê veşartin jî tê diyarkirin ku li gel destpêkirina operasyona Tirkiyeyê di nav gelê herêmê de nexweşiyên cur bi cur rû didin. Bijîjk Yadaşt Salih, derbarê bandora çekên kîmyewî de nirxandin kir. 
 
‘ORGANÎZMAYAN TUNE DIKE’
 
Salih, bal kişand li ser bandora çekên kîmyewî yên li ser herêmê û wiha got: “Nexweşiyên ku li gel bikaranîna çekên kîmyewî dest pê kirine dê mayînde bimînin. Bêguman çekên kîmyewî bandoreke neyînî li ser tendûristiya mirovan û hawirdorê dike. Em dikarin van weke bandorên neyînî yên navberên kurt û bandorên neyînî yên dûrûdirêj kategorîze bikin. Di demeke kurt de wê organîzmayên şeniyên herêmê zirar bibîne û tune bibin. Her wiha gaz û çekên kîmyewî dibe sedema qirêjiya av û hewayê. Di heman demê de wêrankirina xwezayê û tunekirina organîzmayên din. Di pêşerojê de wê bi dehan bandorên din ên neyînî li ser tenduristiya mirovan bike.”
 
‘JI BER BERJEWENDIYÊN XWE BÊDENG DIMÎNIN’
 
Salih, anî ziman ku ji ber polîtîkayên hikumeta herêmî herkes dikare li herêmê bi rehetî çekên kîmyewî bikar bîne û wiha berdewam kir: “Çekên ku di sala 1988'an de ji aliyê rejîma berê ya Iraqê ve li dijî Herêma Kurdistanê hatin bikaranîn jî bi daxwaza  rejîma Sûriyeyê û dewleta tirk pêk hatin. Li gorî min sedema bikaranîna van gazên kimyewî ya li dijî Herêma Kurdistanê û gelê wê ne girêdayî wê yekê ye ku ev hikûmet  nizanin ku bikaranîna çekên kîmyewî ji sala 1925’an ve qedexe ne, berovajiyê wê girêdayî nêzîkatî û polîtîkayên hikumetê ne. Em ne dewletek serbixwe ne û ne xwedî hêzeke xurt a leşkerî ne ku dijmin têk bibin. Lêbelê komek dijminan ku ji bo tunekirina me amade ne hemû sînorên exlaqî yên însanî û hiqûqa navneteweyî derbas kirine û dor li me girtine. Ji ber vê yekê jî kîjan demê bixwazin dikarin bi hêsanî li dijî me bikar bînin. Hêzên navnetewî jî ji ber berjewendiyên xwe yên aborî û siyasî bêdeng dimînin.”
 
‘PÊŞÎ LI PIRSGIRÊKÊN DERÛNÎ VEDIKE’ 
 
Salih, bal kişand ser nexweşiyên ku piştî çekên kîmyewî bandorê li ser tenduristiya mirovan dikin û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Bêguman encamên neyînî yên ku me berê nîqaş kirine ne kêmtir in. Her wiha li ser derûniya mirovan jî bandoreke neyînî dike. Di dema dirêj de wê pêşiya pirsgirêkên tenduristiyê yên weke nexweşiyên dil û tansiyona bilind, felca zik, welidîna pitikên astengdar veke. Ji depresyonê bigirin heta ku xwe kuştinê wê bandoreke neyînî bike. Tevî van wê bandoreke xirab li ser xwarin û sewalkariyê jî bike.” 
 
XWEPARASTINA JI ÇEKÊN KÎMYEWΠ
 
Salih, tiştên ku di dema bikaranîna çekên kîmyewî de bên kirin jî wiha vegot: “Prosedurên parastina tendurustiyê yên hêsan hene ku her mirov xwe biparêze. Dema ku rîska gaza kîmyewî hebe divê kes  hewl bide ku bikeve jêrzemîna mala xwe, hemû derî û paceyan  bigire û nehêle ku gaz bikeve hundir. Her wiha divê çend roja jî bi axê re temasa wî nebe. Bi vî awayî dikarin xwe ji rîska gazên kimyewî biparêzin.” 
 
 MA / Zeynep Dûrgût
 

Sernavên din

09:16 Di roja girtina Ocalan de dev ji cerdevaniyê berda: Min sond xwar ku êdî xiyanetê nekim
09:06 Dr. Tûran: Biryarên ATK’ê û nirxên bijîşktiyê ji hev nagirin
09:04 Bersiva daxwaza ji bo edaletê: 11 lêpirsîn, 4 doz
09:02 Tûncel: Bêbextî li projeya Mele Mistefa tê kirin
09:00 ROJEVA 20'Ê GULANA 2022'YAN
19/05/2022
21:23 Efrîniyan bi meşeke girseyî tecrîda li Îmraliyê şermezar kir
20:22 Li Amed û Îzmîrê du jin hatin qetilkirin
19:34 'Şehîdên meha Gulanê' hatin bibîranîn
18:25 Dr. Xeyas Neyîse: Tirkiye gefê li têkoşîna hevpar a çareseriyê ya gelê kurd-ereb dixwe
17:40 Qedexeya li Cûdiyê 8 roj in didome
16:54 Li Stenbolê 10 kes bi daxwaza girtinê sewqî dadgehê hatin kirin
16:29 Karakoç û Ocak ku di bin çavan da hatibûn windakirin hatin bibîranîn
16:13 Li Efrînê 12 leşker û çete hatin kuştin
15:55 Malbatên girtiyan: Bila cîhan bibihîze ku li Tirkiyeyê edalet nîne
15:44 ÎHD’a Edeneyê rapora girtîgehan eşkere kir
15:41 Polisan 12 HDP'î binçav kirin
15:29 Li Heftanînê şer: Cerdevanekî jiyana xwe ji dest da
15:22 Meclisa Berxwedanan piştgirî da malbata Şenyaşar
14:58 Cenazeyê jinekê nêzî qereqolê hat dîtin
14:08 Îtalî li dijî şerê li Ûkrayna û Herêma Kurdistanê dest bi grevê dikin
13:31 Hevkariya AKP-PDKê karê 'bazirganên rojane' jî bi dawî kir
12:52 Tê payîn binçavkiriyên li Stenbolê bibin edliyeyê
12:39 Qeyûmê DBB’ê qada civakî ji rantê re vekir û qada hêşiniyê dewrî leşkeriyê kir
12:17 Polîsê ku derbarê wî de biryara dûrxistinê hatibû dayîn jinek kuşt
11:44 Karkerê ku li kana keviran jiyana xwe ji dest da hat veşartin
11:29 Malbata Şenyaşar: Kesên sûcê mirovahiyê kirine xwe bi desthilatê vedişêrin
10:34 Li Kurdistanê kulîlk bi reng û xemla welat vebûn
10:10 Qeyûm avahiya şaredariyê da ber firotinê
09:48 ‘Em ê heya dawiyê li ber xwe bidin’
09:47 Dayika ku du zarokên xwe winda kirî: Divê Tirkiye xwe ji xaka Kurdistanê vekişîne
09:39 Dayikên zarokên wan jiyana xwe ji dest dane: Em wan ji Roboskî û Cizîrê nas dikin
09:32 Erdogan Emîr li Amedê konser li dar xist
09:16 Parêzer Ezer: Biryara Şûraya Dewletê destkeftiyeke têkoşîna jinê ye
09:15 Rêxistinên Ciwanan: Dê ev êriş jî bi ser nekevin
09:13 ‘Me gelek ciwan ji tiryakê xelas kirin'
09:13 Xwendekar ji ber bihabûna bilêtan nikarin biçin cem malbatên xwe
09:00 ROJEVA 19'Ê GULANA 2022'YAN
18/05/2022
23:39 Hinek Henek bi 5 skecên ji hev xweştir derket pêşberî temaşevanan
22:54 Çalakiya KHK'iyan di hefteya 212'an de ye
20:43 Polîsan avêt ser mala dayika Egît Îpek
20:28 'Meseleya kurdî bi operasyonan çareser nabe'
20:14 Li Geverê 3 kes hatin berdan
16:48 Xizmên girtiyan: Bila ev zilm bi dawî be
16:25 Iraq, ji bo ku Tirkiye ji axa wan derkeve li NY’yê gilî kir
16:21 Cenazeyê 3 leşkeran anîn Geverê
15:58 Şehîdên Meha Gulanê li Amedê hatin bibîranîn
15:54 Sal û 6 meh ceza li rojnameger Çapan birîn
15:47 Dayikên Aştiyê beraet bûn
15:31 DBP, HDP, TJA û Hewldana 78'an çûn serdana Malbata Şenyaşar
15:30 Projeya HES'ê ya ser çemê Sortkîn hat betalkirin
14:55 Bertek nîşanî gefa li Çobanoglu yê ÎHD’î hatiye xwarin dan
14:32 ‘Hovîtî û îşkenceya 12’ê Îlonê bi AKP’ê berdewam dike’
14:16 Malbatên girtiyan li pêş ATK’ê ne: Em di daxwazên xwe de bi israr in
14:13 Xizmên girtiyan pêşniyara dadger a HAGB'ê red kir
13:52 Polîsê ku Cîhan Can kuştibû ji sedî sed bi qisûr hat dîtin
13:39 Alî Çîçek li ser gora xwe hate bibîranîn
13:39 Çar Şoreşgerên Kurd hatin bibîranîn
13:25 Nobeta Edaletê ya malbata Şenyaşar di roja 436'emîn de didome
12:45 AYM’ê mafê jiyanê neparast!
12:33 Ev du sal in dîmenên ‘îşkenceya Xelfetiyê’ tên lêkolînkirin!
12:32 Walitiya Mûşê 13 herêm qedexe kirin
12:24 Şaredarê ku got, 'ez dewlet im' deriya mala welatiyekê mor kir
12:13 Îbrahîm Barkin hewl daye ku hevjîna xwe ya dest ji hev berdane qetil bike
11:08 Xwişka Ferhan Yilmaz: Kesên birayê min qetilkirin hêj jî li ser peywîrê ne
11:02 Emrê xwe bi têkoşîna li dijî dewleta ku navê wê lê hatibû kirin derbas kir
10:58 Bayindir: Em êrişan dikarin bi yekrêziyê têk bibin
10:54 Li çiyayê Agirî operasyon dest pê kir
10:34 Polisan ji ber kesên lê digeriyan nedîtin xwediyê malê binçav kirin
10:19 Necar ji ber krîza aborî yek bi yek dikanên xwe digirin
10:04 Pêşmergê 26 salan: Bila nebe sedemê hilweşandina bingeha me daniye
09:52 Dayikên cizîrî: Erdogan çi bi serê me anî be dê wê bi serê Barzanî jî bîne
09:24 Kê îtirafkarê Doza Kobanê 'qaneh' kiriye?
09:09 Hatîmogûllari: Tirkiye dixwaze 'kemereke erebî' ya di bin kontrola xwe de çêbike
09:08 ‘Gelê kurd gere tu carî Hakî Karer ji bîr neke'
09:06 Semra Kûytûl: Îstixbarat sîxûrtiyê li endamên me ferz dike
09:06 Rûxandina li Ben û Senê tomar kirin: Wêne polîtîk e
09:00 ROJEVA 18'Ê GULANA 2022'YAN
17/05/2022
22:10 Li Bedlîsê konsera bi kurdî hat betalkirin
19:43 Greva birçîbûnê ya li Girtîgeha Islahiyeyê bi dawî bû
19:29 Ji bo Sakîne Kulter û Remziye Apaydin daxuyanî
18:59 EMEP dê atolyeya zimanê kurdî li dar bixe
16:49 Îpek û Kilavûz hatin berdan
16:48 Qedexeya konsera Aynûr Dogan bi 'Dar Hêjîrokê" şermezar kir
16:48 'Girtiyên nexweş terkî mirinê kirin’
16:31 Jinan bertek nîşanî qetilkirina Kultur dan: Em ê hesabê ji wan bipirsin
16:06 Ji ber ku ji Soylû re got: 'Tu yê jî bêyî darizandin' hat binçavkirin
15:50 Nobeta Edaletê: Bihêlin ku zarokên xwe em tedawî bikin
15:38 Komîsyona Windayan a ÎHD’ê banga hevrûbûnê li dewletê kir
15:24 Siyasetmedarek li Semsûrê hate girtin
14:31 Li herêma Egeyê hezar û 447 binpêkirin hatine kirin
14:29 Ava gundê Misûrî yê Dêrikê 7 rojan hatiye birîn
14:19 Li Geverê du bira hatin binçavkirin
14:04 Bûldan: Wê zilma we negihîje tu encamê
13:38 Li Şirnexê 3 kes hatin girtin
13:38 Dozger xwest rojnamevan Yalçin bê cezakirin
13:30 Ciwan li zozanan kevneşopiya xwe didomînin
13:27 Tayîp Temel: Em bi xwe bawerin û em ê bi ser kevin - HATE NÛKIRIN
13:16 Li Silopiyayê zarokek bi awayekî biguman jiyana xwe ji dest da
13:15 Doza Hevşaredara Farqînê hat taloqkirin
13:09 Li Îzmîrê jinekê bi awayekî biguman jiyana xwe ji dest da