Kaya: Ji bo entegrasyonê demildest sererastkirinên qanûnî divê

  • rojane
  • 10:58 19 Tîrmeh 2025
  • |
img
AMED - Serokê DTSO'yê Mehmet Kaya merasîma çekdanînê li cihê cih temaşe kir, destnîşan kir ku divê piştî bêçekkirinê divê ji bo entegrasyonê demildest sererastkirinên qanûnî bên çêkirin. 
 
Bandora "Banga Aştî û Civaka Demokratîk" a Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan a di 27'ê Sibatê de dabû, berdewam dike. Piştî banga Ocalan, Koma Aştî û Civaka Demokratîk a ji 30 kesan pêkhatî ku Hevseroka KCK'ê Bese Hozat jî di nav de bû, li Şikefta Casenê ya bajarê Silêmaniyê ya Herêma Kurdistana Federe çekên wan şewitandin û îmha kirin.
 
Serokê Odeya Bazirganî û Pîşesaziyê ya Amedê (DTSO) Mehmet Kaya ku beşdarî merasîma îmhakirina çekan bû, çavdêriyên xwe û ji bo temamkirina pêvajoyê tiştên divê bên kirin vegotin. 
 
Kaya bi bîr xist ku neçaresernekirina pirsgirêka kurd li gelek deveran bûye sedema windahiyan û got ku gelek gavên ku ji bo çareserkirina vê pirsgirêkê hatine avêtin jî bê encam mane. Kaya rave kir ku wan bi vê fikarê dest bi vê rêwîtiyê kirine û got: "Her çend ji me re hatibû gotin ku dê tedbîr werin girtin û dê destûr neyê dayîn ku provokasyon werin kirin jî, dîsa jî fikarên me hebûn. Ji ber ku em behsa gaveke girîng a ber bi aştiyê li Rojhilata Navînê dikin. Ji ber ku em dizanin ku her kes aştiyê naxwaze. Em hemû di fikarên xwe de mafdar bûn ku hêmanên di nav her du aliyan de û li derveyî welêt dikarin pirsgirêkên têkildarî vê pirsgirêkê biafirînin."
 
‘HEWLDANÊN JI BO ÇARESERIYÊ TÊN DÎTIN'
 
Kaya destnîşan kir ku berî merasîmê û piştî wê, dewlet, partiyên kurd ên li herêmê û DEM Partî bi hev re xebitîne û me şahidiya hevrêziyekê kir ku pêşî li ber "provokasyonê" bigire. Kaya got: "Ev bi serê xwe nîşanek bû ku ev pêvajo pir baş dimeşe. Ji ber vê yekê, her çend nîqaş wekî veşarî tên kirin û tiştek çênabe xuya bikin jî, ne wiha ye. Mirov dibîne ku xebatek heye û ev li ser esasê çareseriyê ye. Jixwe helwdaneke cuda ji ya pêvajoyên berê heye. Hem siyaseta kurd, hem Abdullah Ocalan û hem jî Serokê Giştî yê MHP'ê ku bi çavê dewletê nêz dibe û AKP jî bi awayekî xwedî lê derdikeve. Xwedîderketina CHP'ê ya li pêvajoyê jî nîşan dide ku hewldanek ji bo çareserkirina pirsgirêkê heye." 
 
‘DEMILDEST DIVÊ SERERASTKIRIN BÊN KIRIN'
 
Kaya destnîşan kir ku merasîma îmhakirina çekan peyamên girîng jî daye û got: "Çekberdan organîzasyonekê divê an jî di ser Neteweyên Yekbûyî (NY) an avaniyên alî re divê pêvajoyek pêş bikeve. Ya duyemîn, dê kesên çek danîn çi bikin? Ma ji ber vekişiya wê bê çek bijî? Ji ber vê yekê, peyamek ji bo kesên çek dnaîne jî heye ku wê çi bikin. Ger çek danîbin, wê hingê divê ji bo entegrasyonê û asayîbûnê gav bên avêtin. Rêxistinê gavên pêwîst avêtine. Niha divê hikûmet jî gav biavêje. Divê ev pêvajo demildest bi encam bibe. Divê ev mirov bi awayekî vegerin jiyana normal. Divê sererastkirinên qanûnî yên têkildar demildest bên çêkirin. Ji kesekî li Rojhilata Navînê re gotina 'Tenê çekên xwe deynin, bêçek bimîne' ji mirinê wêdetir nîne. Ger hûn dixwazin di warê avaniyeke çekdar a li Rojhilata Navînê de pirsgirêkê çareser bikin, nexwe divê hûn demildest sererastkirinan bikin." 
 
Kaya bi bîr xist ku bi salan e pirsên wekî "Gelo Qendîl dê bike? Gelo Qendîl dê çekên xwe deyne? Kî Qendîlê kontrol dike? Gelo Qendîl dê vê bêçekkirinê pêşwazî bike?" hatine pirsîn û got: "Wan bi eşkerekirina bersiva van pirsan bi tevahî ji holê rakirin. Me berê dixwend ka pevçûnên li cîhanê çawa bi dawî dibin û li çaraliyê cîhanê çi diqewime. Lê me ev dît: ev pêvajo bi daxuyaniyeke pir zelal a Devlet Bahçelî dest pê kir. Bahçelî bang li Abdullah Ocalan kir ku li meclisê biaxive. Bi rastî, di pêvajoyên wiha yên li çaraliyê cîhanê de mînakên wiha çênabin. Niha, ez wê merasîmê (şewitandina çekan) wekî bersivek ji bo vê gavê dibînim. Rêxistinê ji jor ve gavek avêt û got, 'Ez bêyî bazariyekê xwe fesix dikim, çekên xwe dişewitînim û wekî Bahçelî got, ez li benda afirandina şert û mercan im. Fermo dora we ye.' Min merasîmeke bi vî rengî dît."
 
‘DIVÊ LI DEMÊ NEYÊ BELAVKIRIN'
 
Kaya destnîşan kir ku li ser girîngiya ku ev pêvajo demildest bi encam bibe sekinî û ji bo provakasyonan hişyarî da. Kaya anî ziman ku ger pêvajo li demê bê belavkirin dê hin xetereyan jî bi xwe re bîne û got: "Du astên xetereyê hene. Yek derveyî ye û ya din jî navxweyî ye ku me di demên berê de dîtin. Di dawiyê de, şikildana Rojhilata Navînê heye. Dema ku em li Sûriye, Iraq, Îran û Îsraîlê dinêrin, em pêvajoyeke siyasî ya cuda li wir dibînin. Hêzên derveyî yên ku rê li ber kurd, tirk û ereban digirin ku li vê herêmê bi aştiyane bi hev re nejîn, niha vê pêvajoyê asteng dikin. Em dikarin vê bibînin. Werin em provokasyonên navxweyî yên ku me di navbera salên 2013 û 2015'an de di dema pêvajoya aştiyê de dîtin bi bîr bînin. Her çend dibe ku baweriya me ya hevpar hebe ku 'ev provokasyon ji ber ku FETO'yê çêbûn' jî, lê ez nafikirim ku ev tenê sedem be. Gelek avahiyên di nav dewletê de jî dê ji bo pêşîgirtina li pêvajoya aştiyê bikevin nava provokasyonan. Bi salan, retorîka serdest a li dijî vê rêxistinê ev bû: 'Li şûna şerkirina li çiyayan, werin li deştan siyasetê bikin.' Niha em dibînin ku ew kesên ku vê dibêjin ji ber vebûna ji nişka ve ya deriyên siyasî ji bo van kesan aciz dibin. Mixabin, ev tê vê wateyê ku li Tirkiyeyê komeke mezin a berjewendiyên taybet heye ku bi şer geş dibe. Di nava vê de, ji aboriyê heya edaletê, di nava cemaweriyê de, kadroyeke girîng di siyasetê de heye." 
 
‘DIVÊ DEMILDEST EWLEHIYA HIQÛQÎ PÊK BÊ'
 
Kaya diyar kir ku divê desthilat bi lez û bez gavên ji bo misogerkirina ewlehiya vê pêvajoyê biavêje û got: "Ger em hemû dixwazin beşdarî vê bibin û divê em beşdar bibin, divê sererastkirinên qanûnî bi lez û bez bên çêkirin da ku pirsgirêkên ku di navbera 2013 û 2015'an de hatine serê me dubare nebin. Pêdivî bi yek alî nîne ku dengê xwe bilind bike an daxwazan bike. Ger em nikaribin vê aştiyê bi dest bixin, her du alî (tirk û kurd) dê zirarên mezin bibînin. Hem kurd, hem hikûmet û hem jî partiya sereke ya muxalefetê ji vê yekê haydar in. Ger ev aştî neyê bidestxistin, Tirkiye dê bikeve qonaxeke dijwar û di vê serdema dijwar de her kes dê winda bike. Ev pêvajo rewşeke serketî ye û divê hikûmet û meclis gavên bilez biavêjin da ku ewlehiyê misoger bikin."
 
‘DIVÊ TIRKIYE VÊ FIRSENDÊ HEBA NEKE'
 
Kaya girîngiya avakirina zemîneke ji bo gengeşeyên li ser pirsgirêka kurd destnîşan kir û got: "Ji bo ku ev zemîn çêbibe, divê çek ji holê bên rakirin. Ji ber vê yekê, piştî ku çek ji holê bên rakirin, divê di meclisê de sererastkirin bên çêkirin da ku gengeşeyên demokratîk misoger bên kirin. Ger ev neyê kirin, em ê bêtir provokasyonan, hem ji derve û hem jî ji hundir, bibînin. Car caran, em dibînin ku hin parvekirinên nijadperest ji nişkê ve 30-40 mîlyon kes wan dibînin. Ev yek tesaduf nîne. Ev bê guman ew liv û tevger in ku ji hin navendan tên kirin û armanc dikin ku hêrsa civakê rakin û berberîbûnê çêbikin. Divê em di vî warî de hesas bin. Divê Tirkiye vê derfetê ji dest nede. Ji ber vê yekê, divê hikûmet û meclis bi lez û bez tevbigerin."
 
DÊ PÊWENDIYA BI PARTIYÊN SIYASÎ RE BIDOME
 
Kaya destnîşan kir ku hem Platforma Parastin û Hevgirtinê ya Bajarê Amedê û hem jî DTSO ji bo vê pêvajoyê bernameyeke xwe ya sêqonaxî heye û got: "Ya yekem, em armanc dikin ku danûstandinan bi partiyên siyasî, serokkomar û serokê meclisê re ji nû ve bidin destpêkirin. Armanca me ew e ku em vê pêvajoyê li meclisê bilezînin û sererastkirinên ku dê bêçekbûn û entegrasyonê misoger bikin bicîh bînin. Em ê li ser vê yekê nîqaşan bikin û divê ev pêşîniya me be. Ya duyemîn, piştî ku tundûtûjî bi dawî bibe, divê entegrasyona wan kesan çêbibe di nav civakê de. Li gel bêçekbûnê, em ê bi hev re bixebitin da ku di dema pêvajoya entegrasyonê de pêşî li zehmetiyên potansiyel bigirin, berxwedana civakî zêde bikin, wê xurt bikin û piştgirî bidin. Ya sêyemîn, pirsgirêka kurd ne tenê pirsgirêkek e ku ji ber PKK'ê an tundûtûjiya wê çêbûye. Ew encamek e û dema ku em paşde dinêrin, em behsa pirsgirêkeke kurd dikin ku di sala 1923'yan de dest pê kiriye. Divê em zû pirsgirêkên ku di damezrandina komarê de pirsgirêka kurd afirandine ji holê rakin, li her deverê ku em lê ne. Di xebatên ji bo astegkirina jinûve çêbûna pirsgirêka kurd de aborî pir girîng e. Divê asta jiyana herêmê demildest were bilindkirin. Em êdî naxwazin ciwan ji vir biçin." 
 
MA / Berîvan Altan - Sema Bîngol 

Sernavên din

09:36 Guzel ê piştî 33 salan hate berdan: Divê Komîsyon erka xwe pêk bîne
09:12 Daxwaza Komeleya Lêkolînên Kurdî: Ji Kurdî re statu, perwerdeya bi Kurdî
09:00 Qeydên ANKA-DER’ê dest pê kirin
09:00 ROJEVA 31’Ê TEBAXA 2025’AN
30/08/2025
17:01 Li Qamişloyê panela ‘Ber bi Sûriyeke pirreng û nenavendî ve’
16:40 Meclisa Ziman a Konseya Bajêr rêveberiya xwe diyar kir
16:20 Rêveberiya Nûnertiya TUAY-DER a Êlihê diyar bû
16:11 Îtalyayê hemwelatiya fexrî da sê jinên ku cezayê îdamê li wan hatiye birin
16:06 Daxwaza edaletê ya xizmên windayan didome
16:04 Roja Windakirinên Bi Zorê: Ji ÎHD’ê 10 daxwaz
15:51 Nasnameya jina ku di Gola Wanê de hat dîtin diyar bû
15:42 Ji bo girtiyên nexweş Tenzîle Acar û Emîn Aladag daxwaza berdanê
15:33 Li daristanên Westanê şewat derket
15:24 Bafil Talebanî bû serokê Hevpeymaniya Sosyal Demokrat a Welatên Erebî
15:07 Piştî 30 salan li Amedê hate pêşwazîkirin
14:02 Li Kerboranê agir bi daristanê ket
13:47 Di civîna nivîskarên Kurd de peyama ‘yekitiyê’ hate dayîn
13:23 Dayikên Şemiyê: Aştî bi ronîkirina paşerojê pêkan e
13:22 Bi girtiyan korîdorên girtîgehê didin paqijkirin
13:17 Bernameya 1'ê Îlonê ya Stenbolê diyar bû
12:46 Jinên ku beşdarî Kursiya Aştiyê bûn: Em ê piştgriyeke mezin bidin pêvajoyê
12:45 Di operasyona li dijî DAIŞ’ê de 39 çete hatin girtin
12:43 Piştî hat berdan bi 7 mehan jiyana xwe ji dest da
12:38 Banga meşa 1'ê Îlonê ya Amedê
11:53 Endamê Komîsyonê Ekmen: Demokrasî û edaletê baweriya bi pêvajoyê xurt bike
11:38 Li Rihayê mirineke biguman
11:07 Li Behra Reş gund bi gund civînên pêvajoyê: Fikar û pêşniyar bi Ocalan re hate parvekirin
10:07 Banga ji bo 1'ê Îlonê: Em bi ruhê Newrozê pêşwazî bikin
09:44 Şaredariya Erdîşê tevî deynan jî xizmeta ji bo gel paşguh nake
09:39 Birca dîrokî ji gel re girtî ye
09:26 Parêzer Akin: Tecrîd didome, bendewariya gel gavên berbiçav e
09:12 ‘Berdana girtiyên nexweş gava herî berbiçav a ji bo aştiyê ye'
09:03 Ji ESP'ê xebata civakîkirina pêvajoyê
09:00 ROJEVA 30'YÊ TEBAXA 2025'AN
08:51 Li Hesekê li dijî DAIŞ’ê operasyon
08:36 Li Rihayê navçe bi navçe xebatên ji bo 1’ê Îlonê didomin
29/08/2025
21:01 Çalakiyên 1'ê Îlonê: Divê bingeha qanûnî ya pêvajoyê bê çêkirin
20:59 Li Şirnexê ferzkirina sîxurtiyê ya li xwendekaran hat protestokirin
16:26 Li Silêmaniyê helîkopterek kete xwarê
16:25 Heşîşa leşkeran şewitandî rê li ber şewatê vekir
16:24 Jinan bertek nîşanî xutbeyên Diyanetê dan: Em dev ji mafên xwe bernadin
16:05 Şîna Berat Nazlican bi girseyî hate ziyaretkirin
15:23 Şandeya DBP’ê û DEM Partiyê gora Celal Talabanî ziyaret kirin
14:53 Dogrudemîr piştî 30 salan hate berdan: Em ê ji banga Ocalan re bibin bersiv
14:36 SOHR: Li Siwêdayê hejmara miriyan gihîşt 2 hezaran
14:12 NY: Di 8 mehan de li Îranê 841 kes hatin darvekirin
14:05 Endamên komîsyonê yên DEM Partiyê: Pêşniyarên tên kirin ji bo me biqîmet in
13:59 Sekreterê Giştî yê NY’ê ji bo Xezeyê Îsraîl hişyar kir
13:50 Îsraîlê ‘agirbesta’ li Xezeyê bi dawî kir
13:38 Sergardiyanê Girtîgeha Dumluyê êrişî girtiyan kir
12:50 DBP’ê têkildarî êrişa li Nîgdeyê daxuyanî da
12:32 ‘Konferansa Hevpeymaniya Sosyal Demokrat’ di roja 3’yan de didome
12:20 Di êrişa li dijî karkerê Kurd de şaredarê MHP’î xwest mudaxileyê girtenameyê bike
11:49 Bernameya 1’ê Îlonê ya bajarên Kurdistan û Tirkiyeyê
10:34 Banga 1’ê Îlonê: Ji bo daxwaza demokrasiyê em li Kadikoyê li benda we ne
10:23 Êdî bazar jî gelek biha ye
10:17 Ekîn Yeter Moray: Divê komîsyon guh bide Abdullah Ocalan
10:14 'Neqebûlkirina ziman, neqebûlkirina aştiyê ye'
10:03 Ocalan: Civaka demokratîk, aştî û entegrasyon sê têgehên sereke yên vê pêvajoyê ne
09:50 Bernameya 1’ê Îlonê ya Êlihê diyar bû
09:43 Li Basayê bîra sondajê ya nû tê vekirin: Texrîbat dê zêdetir bibe
09:08 Serokê Giştî yê PSAKD'ê: Ji bo aştiyeke rast divê Ocalan serbest bê berdan
09:07 Ji komîsyonê re ragihandin: Divê hevdîtin bi Abdullah Ocalan re bê kirin
09:03 Belgefîlma bîra berxwedêr: Bîra Sûrê
09:00 ROJEVA 29’Ê TEBAXA 2025’AN
08:45 Nîjadperestan li Nîgdeyê êrişî karkerên Kurd kirin
28/08/2025
17:23 Şandeya Îmraliyê ya DEM Partiyê ji Îmraliyê vegeriya
16:14 SOHR: Hîkûmeta Demkî 95 Durzî qetil kir
16:05 Salih Muslim: Rojava dikare ji bo Rojhilata Navîn bibe projeya aştiyê
15:24 Kesên di Komkujiya Roboskê de hatin qetilkirin hatin bibîranîn
15:11 ‘Êrişkirina goran, bêwijdanî ye’
14:28 Bafil Talabanî: Ji bo cîhaneke demokratîk divê em bi hev re bixebitin
14:23 TJK-E’yê li dijî darvekirinan bang kir
13:48 Dengbêj Eda Mehdo bi stranan xwe ve hate definkirin
13:48 Namzeta berê ya serokkomariya Sûriyeyê dixwaze bi Abdullah Ocalan re hevdîtinê bike
13:44 Arinç: Divê mafê hêviyê teqez bê cibîcîkirin
12:19 Ugur ê hat îdiakirin di bin çavan de 'ji avahî kete xwarê' jiyana xwe ji dest da
12:16 TJA dê li Amedê ‘Kursiya Aştiyê’ deyne
12:08 DFG’ê rojnamegerên di salên 90’î de hatin qetilkirin bi bîr anî
11:24 Îsraîlê li Şamê operasyona bejahî kir
11:17 Rûsyayê êrişî Kîevê kir: 10 kes mirin, 38 kes birîndar bûn
11:11 Serokên Meclisê yên berê tev li civîna komîsyonê bûn
11:07 Di hevdîtina Rêveberiya Xweser û DYA’yê de li ser çi hate axaftin?
10:58 Trump civîna ‘Xezeyê’ li dar xist
10:43 Şahidê nîvsedsalê Aykol: Tişta ku îro li ser maseyê, çîroka ji duh ber bi îro ve hatiye veguhestin e
10:20 Şandeya DEM Partiyê ber bi Îmraliyê ve bi rê ket
10:02 Kursên Kurdî dest pê dikin
09:52 Tehliyeya Ay bi hinceta 'pêvajo şîrove nekir' ji bo 3 mehan hat taloqkirin
09:51 Karsazê AKP’î guh neda biryara darazê: Gund wêran kir
09:41 Sûltan Bozkurt a li komîsyonê lê hat guhdarîkirin: Zimanê me xeta me ya sor e
09:20 Li Amed û Wanê bendewariyên gel ên ji komîsyonê
09:04 Jinên Rihayê bi rêya Yaşameviyê hildiberînin û bihêz dibin
09:02 Di 8 mehan de 3 jin hatin qetilkirin û 23 jî bi guman jiyana xwe ji dest dan
09:00 ROJEVA 28’Ê TEBAXA 2025’AN
27/08/2025
21:08 Cenazeyê Berat Nazlican li Çewligê hat veşartin
21:04 Endamên komîsyonê yên DEM Partiyê: Divê hawirdoreke ewle bê afirandin
19:51 Serokên baroyan: Divê Tirkiye modela xwe pêş bixe
16:39 Cenazeyê Berat Nazlican piştî 6 salan hate dayin
16:34 Serokê TBB’ê Sagkan 4 daxwaza ji komîsyonê kir
15:51 Gelek kes çûn ziyareta şîna Bulut Kîşîn