Ji ÎHD’ê rapora 2024’an: Herî kêm 26 hezar û 632 binpêkirinên mafan hatin kirin

img
ENQERE - Li gorî rapora Komîsyona Girtîgehan a ÎHD’ê ya Navendî, di sala 2024’an de li girtîgehan herî kêm 26 hezar û 632 binpêkirinên mafan hatin kirin. 
 
Komîsyona Girtîgehan a Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) a Navendî, rapora xwe ya “Şopandina Binpêkirinên Mafan a Girtîgehên Tirkiyeyê ya Sala 2024’an” aşkera kir. Rapor, li avahiya komeleyê bi daxuyaniyekê hate aşkerakirin. Endamên komîsyonê tev li daxuyaniyê bûn û Hevberdevka Komîsyona Girtîgehan a Navendî ya ÎHD’ê Nûray Çevîrmen rapor xwend. 
 
MAFÊ TENDURISTIYÊ Û GIRTIYÊN NEXWEŞ 
 
Nûray Çevîrmen, da zanîn ku di sala 2024’an de herî kêm 26 hezar û 632 binpêkirinên mafan hatine kirin. Nûray Çevîrmenê, diyar kir ku girtiyên nexweş tevî rewşa xwe ya giran jî nayên berdan, ATK raporan li gorî helwesta siyasî dide, ATK raporên nexweşxaneyan qebûl nake û dema rapor tên dayin jî girtiyên nexweş bi hinceta “ewlehiyê” nayên berdan. Nûray Çevîrmenê, got ku ji 28’ê Nîsana 2025’an ve li girtîgehên Tirkiyeyê bi qasî ku tespît kirine; 161 jê jin û hezar û 521 jê zilam herî kêm hezar û 412 girtiyên nexweş hene ku rewşa 335’an jê giran e. Nûray Çevîrmenê got ku ji van 230 jê nikarin bi tena serê xwe bijîn, 105 jê pêdiviya wan bi alîkariyê heye, 188 girtî ji ber nexweşiyên xwe divê her tim bên kontrolkirin, 515 girtî tevî nexweşiyên xwe gotine jî hûrgiliyên ji bo nirxandinên tune ne û 2 girtiyan jî hûn nebûne nexweşiyên wan çi ne lewma bi giştî nezanîne ka rewşa 517 girtiyan giran e yan na. Nûray Çevîrmenê, da zanîn ku li gorî daneyên wan, di sala 2024’an de di bin sernavê mafê tenduristiyê de 5 hezar û 526 binpêkirinên mafan hatine kirin. 
 
MAFÊ HÊVIYÊ
 
Nûray Çevîrmenê daneyên Wezareta Dadê bi bîr xist ku di 5’ê Kanûna 2024’an de digot di 11 mehên ewil ên 2024’an de 709 û di 30’ê Gulana 2025’an de jî digot 818 girtiyan jiyana xwe ji dest dane. Nûray Çevîrmenê got ku bi qasî wan tespît kirine, 55 girtiyan jiyana xwe ji dest dane. 
 
GREVÊN BIRÇÎBÛNÊ Û TECRÎD
 
Bi domdarî Nûray Çevîrmen got ku 157 girtiyan ji ber çalakiya greva birçîbûnê yan jî rojiya mirinê serî li komeleya wan dane, di 27’ê Mijdara 2023’yan de li 91 girtîgehan bi giştî hezar û 997 girtiyan ji bo bidawîkirina tecrîda li Girtîgeha Îmraliyê, îşkence û miameleya xerab, sirgun, cezayên keyfî yên disiplînê, pirsgirêkên tenduristiyê, biryarên Lijneya Îdare û Çavdêriyê û hwd. greva birçîbûnê ya demkî û dorveger li dar xistine. Nûray Çevîrmenê got ku çalakî di 4’ê Nîsana 2024’an de bi dawî bûye û girtiyan çalakiya derneketina hevdîtinên telefonê, dadgeh û hevdîtinên bi malbatan re jî di 3’yê Tîrmeha 2024’an de bi dawî kirine. 
 
SEPANÊN ÎŞKENCE Û BIÇÛKXISTINÊ
 
Nûray Çevîrmen, da zanîn ku sepanên îşkence, miameleya xerab û biçûkxistinê zêde bûne û 4 hezar û 745 binpêkirinên di bin van sernavan de hatine kirin. 
 
BINPÊKIRINÊN LI DIJÎ PÊWENDÎ Û ÇALAKIYÊN CIVAKΠ
 
Di berdewamê de Nûray Çevîrmen got ku di mijara çalakiyên civakî de 4 hezar û 28, di mijara mafê pêwendîdanînê de 4 hezar û 474, di mafê agahîgirtinê de 3 hezar û 261 binpêkirin hatine tespîtkirin. Her wiha Nûray Çevîrmenê got ku rojnameyên Yenî Yaşam, Evrensel û Bîrgunê jî nadin girtiyan, ji bilî kanalên rêveberiya girtîgehê destnîşan kirin destûra temaşekirina kanalên din nayê dayin û li hinek girtîgehan radyoyên girtiyan hatine komkirin. 
 
GIRTIYÊN JIN Û ZAROK 
 
Nûray Çevîrmenê da zanîn ku ji 2’yê Kanûna 2024’an ve li girtîgehan 12 hezar û 993 jê hikûmxwar û 3 hezar û 426 jê girtî bi giştî 16 hezar û 419 girtiyên jin hene; ji 2’yê Îlona 2024’an ve jî 759 zarokên temenê wan sifir-6’ê de tevî dayikên xwe di girtîgehan de dimînin. Nûray Çevîrmen, got ku zarokên tevî dayikên xwe dimînin mafên wan ên pêşketina bitendurist û tenduristiyê tên binpêkirin, li 16 girtîgehan 81 jin rastî îşkence û mimaleya xerab hatine. Her wiha got ku 26 jê ji Girtîgeha Rufasa ya Bexda ya Iraqê bi giştî 107 jinan têkildarî binpêkirinan serî li komeleya wan dane. 
 
GIRTIYÊN DEZAVANTAJΠ
 
Nûray Çevîrmenê got ku ji zarokên temenê wan di navbera 12-18’ê de 2 serlêdan, ji girtiyên ne hemwelatiyên Tirkiyeyê ne 68 serlêdan ji bo wan hatine kirin. Nûray Çevîrmenê got ku têkildarî girtiyên LGBTÎ+’yan de tu dane ber destê wan nînin, Midûriyeta Giştî ya Girtîgehan di vê mijarê de tu agahiyan parve nake, di encama lêkolînên parêzerên wan de derketiye holê ku girtiyên LGBTÎ+ rastî gelek cihêkariyan, helwestên transfobîk û homofobîk tên. Nûray Çevîrmen, diyar kir ku midûriyeta giştî der heqê girtiyên astengdar de jî daneyan parvfe nake lê di encama serlêdanên bo saziya wan de hîn bûne ku rastî îşkence û miameleya nebaş tên û mafên wan tên binpêkirin. 
 

Sernavên din

17:01 Li Qamişloyê panela ‘Ber bi Sûriyeke pirreng û nenavendî ve’
16:40 Meclisa Ziman a Konseya Bajêr rêveberiya xwe diyar kir
16:20 Rêveberiya Nûnertiya TUAY-DER a Êlihê diyar bû
16:11 Îtalyayê hemwelatiya fexrî da sê jinên ku cezayê îdamê li wan hatiye birin
16:06 Daxwaza edaletê ya xizmên windayan didome
16:04 Roja Windakirinên Bi Zorê: Ji ÎHD’ê 10 daxwaz
15:51 Nasnameya jina ku di Gola Wanê de hat dîtin diyar bû
15:42 Ji bo girtiyên nexweş Tenzîle Acar û Emîn Aladag daxwaza berdanê
15:33 Li daristanên Westanê şewat derket
15:24 Bafil Talebanî bû serokê Hevpeymaniya Sosyal Demokrat a Welatên Erebî
15:07 Piştî 30 salan li Amedê hate pêşwazîkirin
14:02 Li Kerboranê agir bi daristanê ket
13:47 Di civîna nivîskarên Kurd de peyama ‘yekitiyê’ hate dayîn
13:23 Dayikên Şemiyê: Aştî bi ronîkirina paşerojê pêkan e
13:22 Bi girtiyan korîdorên girtîgehê didin paqijkirin
13:17 Bernameya 1'ê Îlonê ya Stenbolê diyar bû
12:46 Jinên ku beşdarî Kursiya Aştiyê bûn: Em ê piştgriyeke mezin bidin pêvajoyê
12:45 Di operasyona li dijî DAIŞ’ê de 39 çete hatin girtin
12:43 Piştî hat berdan bi 7 mehan jiyana xwe ji dest da
12:38 Banga meşa 1'ê Îlonê ya Amedê
11:53 Endamê Komîsyonê Ekmen: Demokrasî û edaletê baweriya bi pêvajoyê xurt bike
11:38 Li Rihayê mirineke biguman
11:07 Li Behra Reş gund bi gund civînên pêvajoyê: Fikar û pêşniyar bi Ocalan re hate parvekirin
10:07 Banga ji bo 1'ê Îlonê: Em bi ruhê Newrozê pêşwazî bikin
09:44 Şaredariya Erdîşê tevî deynan jî xizmeta ji bo gel paşguh nake
09:39 Birca dîrokî ji gel re girtî ye
09:26 Parêzer Akin: Tecrîd didome, bendewariya gel gavên berbiçav e
09:12 ‘Berdana girtiyên nexweş gava herî berbiçav a ji bo aştiyê ye'
09:03 Ji ESP'ê xebata civakîkirina pêvajoyê
09:00 ROJEVA 30'YÊ TEBAXA 2025'AN
08:51 Li Hesekê li dijî DAIŞ’ê operasyon
08:36 Li Rihayê navçe bi navçe xebatên ji bo 1’ê Îlonê didomin
29/08/2025
21:01 Çalakiyên 1'ê Îlonê: Divê bingeha qanûnî ya pêvajoyê bê çêkirin
20:59 Li Şirnexê ferzkirina sîxurtiyê ya li xwendekaran hat protestokirin
16:26 Li Silêmaniyê helîkopterek kete xwarê
16:25 Heşîşa leşkeran şewitandî rê li ber şewatê vekir
16:24 Jinan bertek nîşanî xutbeyên Diyanetê dan: Em dev ji mafên xwe bernadin
16:05 Şîna Berat Nazlican bi girseyî hate ziyaretkirin
15:23 Şandeya DBP’ê û DEM Partiyê gora Celal Talabanî ziyaret kirin
14:53 Dogrudemîr piştî 30 salan hate berdan: Em ê ji banga Ocalan re bibin bersiv
14:36 SOHR: Li Siwêdayê hejmara miriyan gihîşt 2 hezaran
14:12 NY: Di 8 mehan de li Îranê 841 kes hatin darvekirin
14:05 Endamên komîsyonê yên DEM Partiyê: Pêşniyarên tên kirin ji bo me biqîmet in
13:59 Sekreterê Giştî yê NY’ê ji bo Xezeyê Îsraîl hişyar kir
13:50 Îsraîlê ‘agirbesta’ li Xezeyê bi dawî kir
13:38 Sergardiyanê Girtîgeha Dumluyê êrişî girtiyan kir
12:50 DBP’ê têkildarî êrişa li Nîgdeyê daxuyanî da
12:32 ‘Konferansa Hevpeymaniya Sosyal Demokrat’ di roja 3’yan de didome
12:20 Di êrişa li dijî karkerê Kurd de şaredarê MHP’î xwest mudaxileyê girtenameyê bike
11:49 Bernameya 1’ê Îlonê ya bajarên Kurdistan û Tirkiyeyê
10:34 Banga 1’ê Îlonê: Ji bo daxwaza demokrasiyê em li Kadikoyê li benda we ne
10:23 Êdî bazar jî gelek biha ye
10:17 Ekîn Yeter Moray: Divê komîsyon guh bide Abdullah Ocalan
10:14 'Neqebûlkirina ziman, neqebûlkirina aştiyê ye'
10:03 Ocalan: Civaka demokratîk, aştî û entegrasyon sê têgehên sereke yên vê pêvajoyê ne
09:50 Bernameya 1’ê Îlonê ya Êlihê diyar bû
09:43 Li Basayê bîra sondajê ya nû tê vekirin: Texrîbat dê zêdetir bibe
09:08 Serokê Giştî yê PSAKD'ê: Ji bo aştiyeke rast divê Ocalan serbest bê berdan
09:07 Ji komîsyonê re ragihandin: Divê hevdîtin bi Abdullah Ocalan re bê kirin
09:03 Belgefîlma bîra berxwedêr: Bîra Sûrê
09:00 ROJEVA 29’Ê TEBAXA 2025’AN
08:45 Nîjadperestan li Nîgdeyê êrişî karkerên Kurd kirin
28/08/2025
17:23 Şandeya Îmraliyê ya DEM Partiyê ji Îmraliyê vegeriya
16:14 SOHR: Hîkûmeta Demkî 95 Durzî qetil kir
16:05 Salih Muslim: Rojava dikare ji bo Rojhilata Navîn bibe projeya aştiyê
15:24 Kesên di Komkujiya Roboskê de hatin qetilkirin hatin bibîranîn
15:11 ‘Êrişkirina goran, bêwijdanî ye’
14:28 Bafil Talabanî: Ji bo cîhaneke demokratîk divê em bi hev re bixebitin
14:23 TJK-E’yê li dijî darvekirinan bang kir
13:48 Dengbêj Eda Mehdo bi stranan xwe ve hate definkirin
13:48 Namzeta berê ya serokkomariya Sûriyeyê dixwaze bi Abdullah Ocalan re hevdîtinê bike
13:44 Arinç: Divê mafê hêviyê teqez bê cibîcîkirin
12:19 Ugur ê hat îdiakirin di bin çavan de 'ji avahî kete xwarê' jiyana xwe ji dest da
12:16 TJA dê li Amedê ‘Kursiya Aştiyê’ deyne
12:08 DFG’ê rojnamegerên di salên 90’î de hatin qetilkirin bi bîr anî
11:24 Îsraîlê li Şamê operasyona bejahî kir
11:17 Rûsyayê êrişî Kîevê kir: 10 kes mirin, 38 kes birîndar bûn
11:11 Serokên Meclisê yên berê tev li civîna komîsyonê bûn
11:07 Di hevdîtina Rêveberiya Xweser û DYA’yê de li ser çi hate axaftin?
10:58 Trump civîna ‘Xezeyê’ li dar xist
10:43 Şahidê nîvsedsalê Aykol: Tişta ku îro li ser maseyê, çîroka ji duh ber bi îro ve hatiye veguhestin e
10:20 Şandeya DEM Partiyê ber bi Îmraliyê ve bi rê ket
10:02 Kursên Kurdî dest pê dikin
09:52 Tehliyeya Ay bi hinceta 'pêvajo şîrove nekir' ji bo 3 mehan hat taloqkirin
09:51 Karsazê AKP’î guh neda biryara darazê: Gund wêran kir
09:41 Sûltan Bozkurt a li komîsyonê lê hat guhdarîkirin: Zimanê me xeta me ya sor e
09:20 Li Amed û Wanê bendewariyên gel ên ji komîsyonê
09:04 Jinên Rihayê bi rêya Yaşameviyê hildiberînin û bihêz dibin
09:02 Di 8 mehan de 3 jin hatin qetilkirin û 23 jî bi guman jiyana xwe ji dest dan
09:00 ROJEVA 28’Ê TEBAXA 2025’AN
27/08/2025
21:08 Cenazeyê Berat Nazlican li Çewligê hat veşartin
21:04 Endamên komîsyonê yên DEM Partiyê: Divê hawirdoreke ewle bê afirandin
19:51 Serokên baroyan: Divê Tirkiye modela xwe pêş bixe
16:39 Cenazeyê Berat Nazlican piştî 6 salan hate dayin
16:34 Serokê TBB’ê Sagkan 4 daxwaza ji komîsyonê kir
15:51 Gelek kes çûn ziyareta şîna Bulut Kîşîn
15:29 Tulay Hatîmogûllari: Divê mercên azad ku Ocalan bikare bixebite bên avakirin
14:53 Şandeya DBP û DEM Partiyê li Herêma Federe ya Kurdistanê ne
14:39 Ji ÎHD û OHD’ê rapora merasîma îmhakirina çekan û pêşniyarên çareseriyê
14:22 Kurtulmuş: Ji bo komîsyonê dê bingeheke qanûnî were nîqaşkirin