'Ger sendîka û rêxistinên pîşeyî tevnegerin wê rewş xirabtir bibe'

img
STENBOL -  Aborînas Ozgur Mûftûoglû diyar kir ku krîza aborî ku hikûmet bûye sedema wê, tê xwestin bi bacên nû bê çareserkirin û ji bo şîrketên mezin tu rêgezên nû yên bacê nehatine çêkirin û wiha got: "Heke sendîka û rêxistinên pîşeyî wê rawestana li ser xwe navêjin, dibe ku pêvajoya bê pir xerabtir bibe."
 
Fatûreya krîza aborî ya Tirkiyeyê li xizanan tê birîn. Li gor daneyên ku Saziya Îstatîstîkê ya Tirkiyeyê (TUÎK) ku parve kirine, zêdekirina meaşê wan jî tê astengkirin. TUÎK'ê rêjeya enflasyona salane ya di meha Tebaxê de wekî 51,97 eşkere kir û Koma Lêkolînên Enflasyonê (ENAG) jî daxuyand ku rêjeya rastîn ji sedî 90,5 e. 
 
Aborînas Ozgur Muftuoglû bal kişand ser krîza aborî ya ji aliyê hikûmetê ve pêk hatiye û got: "Tirkiye demekê xwe ji saziyên kapîtalîst ên navneteweyî yên wekî Banka Cîhanê û Fona Pere ya Navneteweyî (IMF) û rêxistinên bi vî rengî dûr xist. Desthilatdariya siyasî dest bi pêkanîna bernameyeke aborî ya li gorî hawirdor û berjewendiyên xwe kir. Wê demê bi gotinên wekî 'faîz sedem e, enflasyon encam e' faîzê kêm kir û hevsengiya aboriyê xera bû. Di vê pêvajoyê de aboriya Tirkiyeyê derbeke giran xwar."
 
'HILBERÎN Û ÎXRACAT TUNE YE'
 
Muftuoglû bal kişand ser pirsgirêkên di hilberîn û îxracatê de jî û got: “Dema em îro lê dinêrin, kêmasiya hesabê heyî di aboriyê de pirsgirêkek mezin e. Hilberîn kêm dibe, asta hilberîna ku ji bo îxracatê tê xwestin nayê bidestxistin. Îtxalat her gav zêde ye û her çend ew hewl didin ku vê bêhevsengiyê di bin kontrolê de bihêlin jî, di budçeya giştî de bi berdewamî kêmasiyek heye. Li aliyekê çavkanî derbasî sermayeyê dibin, li aliyê din jî ji ber polîtîkayên şer lêçûnên aborî zêde dibin. Her wiha xercaneyên luks ên hikûmetê yên wekî avakirina qesrên nû û kirîna balafiran barekî giran dixe ser budçeyê. Her wiha, li gel vê gelek burokrat ji meaşekî zêdetir distînin."
 
'BAC JI ŞÎRKETÊN MEZIN NAYÊ STENDIN, JI GEL TÊ STENDIN'
 
Aborînas Ozgur Mûftûoglû 
 
Muftuoglu destnîşan kir ku Wezîrê Xezîne û Darayiyê Mehmet Şîmşek hewl dide bi bacan kêmasiya hesabên heyî bigire û wiha got: "Ji ber vê yekê budçeya giştî tim kêm û hewl tê dayin ku ev kêmasî bi bacên ku ji gel tên berhevkirin bê girtin. Di bernameya Mehmet Şîmşek de bi giranî ev yek heye. Tişta balkêş ew e ku her çend ev bac bi giranî ji gel tê standin jî, hema bêje bac ji şîrketên mezin nayê stendin. Bacê nadin an jî bacên pir kêm didin. Lewma barê aborî dikeve ser milê gel." 
 
'PÊŞKÊŞÎ SERMAYEDARAN DIKIN'
 
Muftuoglû got ku Wezîr Şîmşek bi pêşkêşkirina çavkaniyên welêt ji bo sermayedarên biyanî hewl dide veberhênerên biyanî bikişîne Tirkiyeyê û got ku ev beş jî ji bacê bêpar e. Muftuoglû diyar kir ku bernameya din a Mehmet Şîmşek jî ew e ku ji bo sermayeyê ber bi Tirkiyeyê ve bikişîne atmosfera veberhênanê ava bike û got: "Di vê çarçoveyê de ji sermayeyê bac nayê girtin û bi erzankirina çavkaniyên xwezayî qadên veberhênanê tên afirandin. Lê belê ev polîtîka, dibe sedema wêrankirina daristanên ku qadên xwezayî yên Tirkiyeyê yên herî biqîmet in. Daristan tên tunekirin. Herî dawî wekî me li Artvînê dît, li van deran kanên madenê tên vekirin û xweza tê texrîbkirin. Ev yek, çandiniyê jî ji holê radike. Lê dîsa jî ev veberhênan ji nedîtî ve tên dîtin û tew kesan teşwîq dikin."
 
BI MILYARAN DOLAR JI BO ŞER TÊ XERCKIRIN
 
Muftuoglû bal kişand ser wê yekê ku Tirkiye ji sala 2011'an û vir ve li Rojhilat û Bakurê Sûriyeyê konsepta şer dişopîne û got ku ji bo şer gelek pere hatiye xerckirin û wiha pê de çû: "Tirkiye ji sala 2011'an û vir ve bi welatên cîran ên wekî Sûriyeyê re konsepta şer pêk tîne. Em dibînin ku di vê pêvajoyê de lêçûnên çekdarîkirinê her diçe zêde dibe. Ji ber ku gelek pere ji bo teknolojiya çekan tê xerckirin." 
 
Muftuoglû destnîşan kir ku piraniya budçeya vê salê ji bo şer hatiye veqetandin û ev budçe ji welatiyên xizan tê stendin. 
 
'ÇAREYEKE CHP'Ê YA JI BO KRÎZAN HEYE?'
 
Muftuoglu diyar kir ku li dijî krîzên aborî û civakî tu bername û çareseriyeke CHP'ê nîn e û wiha got: "Muxalefeta îro nikare li dijî krîzên aborî, hilweşandina ekolojîk û têkbirina aştiya civakî alternatîfeke berbiçav bide der. Bernameya aborî ya CHPê çi ye? Li dijî texrîbkirina xwezayê û pêşîgirtina xizaniyê plansaziyeke wê heye? Ji bo çareserkirina meseleya kurd pêşniyazên wê hene? Mixabin, di an waran de alternatîfeke wê ya berbiçav tune ye. Lewma ger bi vî awayî ber bi hilbijartinê ve biçe, ev wê tenê bi kêrî desthilatê bê." 
 
Muftuoglû diyar kir ku desthilat li şûna ku gel dahatên zêdetir bi dest bixe û xizmeta tenduristiyê baştir bigire, ji bo parastina desthilatdariya xwe gavan diavêje û got ku armanca bingehîn a li vir bi polîtîkayên populîst desteka girseyê ye. Muftuoglû destnîşan kir ku ger li dijî vê sendîka û rêxistinên pîşeyî tevngerin û têkoşînê birêxistin nekin wê rewş xirabtir bibe. 
 
MA / Ferdî Bayram

Sernavên din

11:46 Akademîsyen Berwarî: Iraq di çarçoveya tifaqan de tê dabeşkirin
11:07 Mazlum Ebdî: Sûriye dê nebe Sûriyeya beriya 2011’an
10:56 Li ser X’ê hashtag a #RojinİçinYargıYolunuAçın hate vekirin
10:47 Hamasê mirina Muhammed Sînwar piştrast kir
10:44 Redkarên wijdanî ji bo komîsyon li wan guhdarî bike serlêdan kirin
10:03 ‘Heke hûn pêvajoyekê birêve bibin divê hûn bi muxatabê wê re hevdîtinê bikin’
09:45 Hejmara 131’emîn a kovara Jinê derket
09:36 Guzel ê piştî 33 salan hate berdan: Divê Komîsyon erka xwe pêk bîne
09:12 Daxwaza Komeleya Lêkolînên Kurdî: Ji Kurdî re statu, perwerdeya bi Kurdî
09:00 Qeydên ANKA-DER’ê dest pê kirin
09:00 ROJEVA 31’Ê TEBAXA 2025’AN
30/08/2025
17:01 Li Qamişloyê panela ‘Ber bi Sûriyeke pirreng û nenavendî ve’
16:40 Meclisa Ziman a Konseya Bajêr rêveberiya xwe diyar kir
16:20 Rêveberiya Nûnertiya TUAY-DER a Êlihê diyar bû
16:11 Îtalyayê hemwelatiya fexrî da sê jinên ku cezayê îdamê li wan hatiye birin
16:06 Daxwaza edaletê ya xizmên windayan didome
16:04 Roja Windakirinên Bi Zorê: Ji ÎHD’ê 10 daxwaz
15:51 Nasnameya jina ku di Gola Wanê de hat dîtin diyar bû
15:42 Ji bo girtiyên nexweş Tenzîle Acar û Emîn Aladag daxwaza berdanê
15:33 Li daristanên Westanê şewat derket
15:24 Bafil Talebanî bû serokê Hevpeymaniya Sosyal Demokrat a Welatên Erebî
15:07 Piştî 30 salan li Amedê hate pêşwazîkirin
14:02 Li Kerboranê agir bi daristanê ket
13:47 Di civîna nivîskarên Kurd de peyama ‘yekitiyê’ hate dayîn
13:23 Dayikên Şemiyê: Aştî bi ronîkirina paşerojê pêkan e
13:22 Bi girtiyan korîdorên girtîgehê didin paqijkirin
13:17 Bernameya 1'ê Îlonê ya Stenbolê diyar bû
12:46 Jinên ku beşdarî Kursiya Aştiyê bûn: Em ê piştgriyeke mezin bidin pêvajoyê
12:45 Di operasyona li dijî DAIŞ’ê de 39 çete hatin girtin
12:43 Piştî hat berdan bi 7 mehan jiyana xwe ji dest da
12:38 Banga meşa 1'ê Îlonê ya Amedê
11:53 Endamê Komîsyonê Ekmen: Demokrasî û edaletê baweriya bi pêvajoyê xurt bike
11:38 Li Rihayê mirineke biguman
11:07 Li Behra Reş gund bi gund civînên pêvajoyê: Fikar û pêşniyar bi Ocalan re hate parvekirin
10:07 Banga ji bo 1'ê Îlonê: Em bi ruhê Newrozê pêşwazî bikin
09:44 Şaredariya Erdîşê tevî deynan jî xizmeta ji bo gel paşguh nake
09:39 Birca dîrokî ji gel re girtî ye
09:26 Parêzer Akin: Tecrîd didome, bendewariya gel gavên berbiçav e
09:12 ‘Berdana girtiyên nexweş gava herî berbiçav a ji bo aştiyê ye'
09:03 Ji ESP'ê xebata civakîkirina pêvajoyê
09:00 ROJEVA 30'YÊ TEBAXA 2025'AN
08:51 Li Hesekê li dijî DAIŞ’ê operasyon
08:36 Li Rihayê navçe bi navçe xebatên ji bo 1’ê Îlonê didomin
29/08/2025
21:01 Çalakiyên 1'ê Îlonê: Divê bingeha qanûnî ya pêvajoyê bê çêkirin
20:59 Li Şirnexê ferzkirina sîxurtiyê ya li xwendekaran hat protestokirin
16:26 Li Silêmaniyê helîkopterek kete xwarê
16:25 Heşîşa leşkeran şewitandî rê li ber şewatê vekir
16:24 Jinan bertek nîşanî xutbeyên Diyanetê dan: Em dev ji mafên xwe bernadin
16:05 Şîna Berat Nazlican bi girseyî hate ziyaretkirin
15:23 Şandeya DBP’ê û DEM Partiyê gora Celal Talabanî ziyaret kirin
14:53 Dogrudemîr piştî 30 salan hate berdan: Em ê ji banga Ocalan re bibin bersiv
14:36 SOHR: Li Siwêdayê hejmara miriyan gihîşt 2 hezaran
14:12 NY: Di 8 mehan de li Îranê 841 kes hatin darvekirin
14:05 Endamên komîsyonê yên DEM Partiyê: Pêşniyarên tên kirin ji bo me biqîmet in
13:59 Sekreterê Giştî yê NY’ê ji bo Xezeyê Îsraîl hişyar kir
13:50 Îsraîlê ‘agirbesta’ li Xezeyê bi dawî kir
13:38 Sergardiyanê Girtîgeha Dumluyê êrişî girtiyan kir
12:50 DBP’ê têkildarî êrişa li Nîgdeyê daxuyanî da
12:32 ‘Konferansa Hevpeymaniya Sosyal Demokrat’ di roja 3’yan de didome
12:20 Di êrişa li dijî karkerê Kurd de şaredarê MHP’î xwest mudaxileyê girtenameyê bike
11:49 Bernameya 1’ê Îlonê ya bajarên Kurdistan û Tirkiyeyê
10:34 Banga 1’ê Îlonê: Ji bo daxwaza demokrasiyê em li Kadikoyê li benda we ne
10:23 Êdî bazar jî gelek biha ye
10:17 Ekîn Yeter Moray: Divê komîsyon guh bide Abdullah Ocalan
10:14 'Neqebûlkirina ziman, neqebûlkirina aştiyê ye'
10:03 Ocalan: Civaka demokratîk, aştî û entegrasyon sê têgehên sereke yên vê pêvajoyê ne
09:50 Bernameya 1’ê Îlonê ya Êlihê diyar bû
09:43 Li Basayê bîra sondajê ya nû tê vekirin: Texrîbat dê zêdetir bibe
09:08 Serokê Giştî yê PSAKD'ê: Ji bo aştiyeke rast divê Ocalan serbest bê berdan
09:07 Ji komîsyonê re ragihandin: Divê hevdîtin bi Abdullah Ocalan re bê kirin
09:03 Belgefîlma bîra berxwedêr: Bîra Sûrê
09:00 ROJEVA 29’Ê TEBAXA 2025’AN
08:45 Nîjadperestan li Nîgdeyê êrişî karkerên Kurd kirin
28/08/2025
17:23 Şandeya Îmraliyê ya DEM Partiyê ji Îmraliyê vegeriya
16:14 SOHR: Hîkûmeta Demkî 95 Durzî qetil kir
16:05 Salih Muslim: Rojava dikare ji bo Rojhilata Navîn bibe projeya aştiyê
15:24 Kesên di Komkujiya Roboskê de hatin qetilkirin hatin bibîranîn
15:11 ‘Êrişkirina goran, bêwijdanî ye’
14:28 Bafil Talabanî: Ji bo cîhaneke demokratîk divê em bi hev re bixebitin
14:23 TJK-E’yê li dijî darvekirinan bang kir
13:48 Dengbêj Eda Mehdo bi stranan xwe ve hate definkirin
13:48 Namzeta berê ya serokkomariya Sûriyeyê dixwaze bi Abdullah Ocalan re hevdîtinê bike
13:44 Arinç: Divê mafê hêviyê teqez bê cibîcîkirin
12:19 Ugur ê hat îdiakirin di bin çavan de 'ji avahî kete xwarê' jiyana xwe ji dest da
12:16 TJA dê li Amedê ‘Kursiya Aştiyê’ deyne
12:08 DFG’ê rojnamegerên di salên 90’î de hatin qetilkirin bi bîr anî
11:24 Îsraîlê li Şamê operasyona bejahî kir
11:17 Rûsyayê êrişî Kîevê kir: 10 kes mirin, 38 kes birîndar bûn
11:11 Serokên Meclisê yên berê tev li civîna komîsyonê bûn
11:07 Di hevdîtina Rêveberiya Xweser û DYA’yê de li ser çi hate axaftin?
10:58 Trump civîna ‘Xezeyê’ li dar xist
10:43 Şahidê nîvsedsalê Aykol: Tişta ku îro li ser maseyê, çîroka ji duh ber bi îro ve hatiye veguhestin e
10:20 Şandeya DEM Partiyê ber bi Îmraliyê ve bi rê ket
10:02 Kursên Kurdî dest pê dikin
09:52 Tehliyeya Ay bi hinceta 'pêvajo şîrove nekir' ji bo 3 mehan hat taloqkirin
09:51 Karsazê AKP’î guh neda biryara darazê: Gund wêran kir
09:41 Sûltan Bozkurt a li komîsyonê lê hat guhdarîkirin: Zimanê me xeta me ya sor e
09:20 Li Amed û Wanê bendewariyên gel ên ji komîsyonê
09:04 Jinên Rihayê bi rêya Yaşameviyê hildiberînin û bihêz dibin
09:02 Di 8 mehan de 3 jin hatin qetilkirin û 23 jî bi guman jiyana xwe ji dest dan